Studie: Obligaties overtreffen aandelen

In drie G7-landen, Duitsland, Italië en Japan, leveren obligaties sinds 1962 meer op dan aandelen, zo blijkt uit onderzoek van Deutsche Bank.

De Italiaanse aandelenmarkt heeft de afgelopen vijftig jaar een reël negatief jaarrendement opgeleverd van -0,38 procent, terwijl obligaties een gemiddeld jaarrendement brachten van 2,64 procent.

Historie drie landen
Volgens strateeg Jim Reid van Deutsche Bank is dat een opmerkelijke uitkomst in het licht van de historische ervaring dat de outperformance van aandelen groter wordt naarmate de tijd vordert.

Pensioenrendementen

‘Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst’. Dit verplichte en doorgaans snel afgeraffelde zinnetje aan het einde van fondsreclames is ontegenzeggelijk van toepassing op aandelen.

Voor staatsobligaties echter is het verleden juist wèl een garantie voor de toekomst.

De afgelopen decennia zijn buitengewoon hoge obligatierendementen behaald door een sterke rentedaling die het potentieel voor de toekomst aanzienlijk hebben verminderd. In die zin zijn de sterke obligatierendementen uit het verleden een garantie voor zwakke rendementen in de toekomst.

Het is wat dat betreft vreemd dat onlangs kennelijk de behoefte ontstond om een felle achterhoedediscussie te voeren over historische obligatierendementen van pensioenfondsen die zelfs tot in het Nederlands parlement reikte.

Vervolg

Nederland: 'Aandelen verliesgevend voor pensioenfondsen'

Beleggingen in aandelen door pensioenfondsen zorgden de afgelopen 25 jaar voor relatief verlies. De fondsen waren beter af geweest als zij sinds 1985 alleen veilige langlopende obligaties hadden gekocht, in plaats van ook aandelen te kopen. Dat claimt actuaris Roland van Gaalen in een artikel in het Financiële Dagblad. De uitspraak is opmerkelijk omdat koepelorganisatie Pensioenfederatie eerder stelde dat beleggen in aandelen juist voordelig uitpakte.

Vervolg

Eumedion: institutionele beleggers moeten meer betrokken zijn

Institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, moeten zich meer als betrokken aandeelhouders gedragen om zo de risico´s op beleggingen te verminderen. Dit kan door het aan de aandelen verbonden stemrecht uit te oefenen. Ook een dialoog met het bestuur en de raad van commissarissen, zowel binnen als buiten de aandeelhoudersvergadering, draagt hieraan bij.
Dit stelt Eumedion in haar position paper over betrokken aandeelhouderschap.

Aanleiding voor het position paper zijn de discussie over de wenselijkheid van lange termijnaandeelhouderschap door institutionele beleggers en het vorig jaar gepresenteerde onderzoeksrapport van prof. Angelien Kemna en prof. Erik van de Loo over de relatie tussen institutionele beleggers en het bestuur en de raad van commissarissen.

Position Paper Betrokken Aandeelhouderschap DEF[1]

Onderzoeksrapport DEF III[1]

Pensioenfonds: 5% meer in aandelen

Institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, zullen dit jaar hun weging in aandelen vergroten.

Dat blijkt uit de studie 'Global Pension Survey' van de Universiteit van Tilburg in samenwerking met het pensioenplatform IPE.

Het onderzoek is gedaan onder 78 pensioenfondsen in 16 landen. De ondervraagden zeggen dat zij gemiddeld hun belang in aandelen met 5 procent willen verhogen ultimo 2010.

Vol vertrouwen
Opvallend is dat de pensioenfonsen voorts verwachten dat het sterke rendement van gemiddeld 12 procent van 2009 dit jaar wordt voortgezet. De fondsen verwachten dat het pensioenvermogen gemiddeld 5 procent toeneemt.

De pensioenfondsen denken dat de obligatieportefeuille met 4,4 procent zal groeien en aandelen met 4,8 procent. Vastgoed behoort niet langer tot de favorieten.

Schroders terughoudend
Het vertrouwen van de pensioenfondsen in de economische groei en daarmee in de aandelenmarkten wijkt af van enkele grote fondsmanagers. Zo heeft Schorders zijn exposure naar aandelen emt 5 procent verlaagd.

Andrew Yeadon, die leiding geeft aan het Britse multimanagentteam van Schroders, voorspelt een 'slower and choppier' groeipad voor aandelen.

Volgens hem zijn aandelen inderdaad nog altijd goedkoop, maar hij denkt dat 'we dat eind 2010 nog steeds zullen zeggen', omdat er nauwelijks beweging in komt.

Fondsmanagers voorzichtig
Ook in de laatste peiling van Bank of America Merrill Lynch kwam naar voren dat fondsmanagers hun exposure naar aandelen verlagen: 33 procent zei overwogen te zijn in aandelen, in januari was dat nog 52 procent.

Tegelijkertijd blijven sommige fondshuizen bullish over aandelen. Zo voorspelde Edouard Carmignac van Carmignac Gestion eerder dat hij een sterke instroom in aandelen verwachti dit jaar.

Gary Baker, die verantwoordelijk is voor het onderzoeksteam van Bank of America Merrill Lynch, zei naar aanleiding van het Fund Survey van de bank dat er sprake is van een groeipauze in plaats van een trendwijziging.

Obligaties doen het beter dan aandelen

Over de afgelopen 40 jaar deden obligaties het uitstekend. Kan dat voort blijven duren?

Voor beleggers kwam de financiële crisis hard aan. Vorig jaar zakten heel wat aandelenfondsen terug naar hun niveaus van tien jaar geleden. Een verloren decennium en een extra argument voor wie gelooft dat obligaties het ook in de toekomst beter zullen doen dan aandelen. Wat brengt de toekomst? Kunnen we aandelen helemaal vergeten?

Obligaties toonden betere resultaten dan aandelen, met minder risico
Wie kiest voor aandelen, kiest voor een hoger rendement over de lange termijn maar weet dat dit gepaard kan gaan met grote fluctuaties (zowel naar boven als naar beneden). De belangrijkste reden voor dat hogere rendement is het feit dat aandeelhouders meer risico lopen om het belegde bedrag te verliezen. Zoals we uit onderstaande tabel kunnen zien, stelden de rendementen van aandelen (zoals gemeten voor de S&P 500) over de afgelopen 40 jaar bijzonder teleur. Staatsobligaties, die beschouwd worden als een van de meest veilige type beleggingen, deden het in absolute termen opvallend beter dan aandelen.



De bovenstaande resultaten zijn voor sommige financiële planners reden genoeg om het vermogen van hun cliënten volledig in obligaties te beleggen. Obligaties worden niet alleen als veiliger beschouwd, maar verwacht wordt dat ze het ook in de toekomst beter zullen doen. Maar is die gedachte wel terecht?


Aandelen deden het eigenlijk niet eens zo slecht
Op basis van de bovenstaande tabel lijkt er maar weinig te zeggen voor aandelen. Toch moeten hier enkele kanttekeningen gemaakt worden. Zo hebben de telecomcrisis (2000-2002) en de huidige financiële crisis, die elkaar in sneltempo hebben opgevolgd, de resultaten ongetwijfeld vertekend.

Ook over 20, 30 en 40 jaar doen staatsobligaties het beter dan aandelen, al zijn de resultaten van die laatste met respectievelijk 7%, 8% en 10% in absolute termen zeker niet onaardig te noemen. Over de zeer lange termijn (sinds 1926) is er echter geen discussie: aandelen presteerden heel wat beter dan obligaties, en dat ondanks alle crisissen.




Wat heeft er dan voor gezorgd dat obligaties er over de afgelopen 40 jaar zo goed uit komen? In de volgende tabel hebben we het rendement van obligaties opgesplitst in het coupongedeelte (de rente die een obligatiehouder krijgt) en het winstgedeelte (obligaties worden meer waard wanneer de rentevoeten dalen).

Zoals we hieronder kunnen zien werd het grootste gedeelte van het rendement op obligaties behaald als gevolg van de rente (de coupon) op de obligaties, die over de afgelopen 40 jaar gemiddeld 7% bedroeg. Obligatiebeleggers hebben in de jaren ’70 immers kunnen genieten van een periode van hoge rentevoeten. Die werd gevolgd door een gestage daling die zorgde voor een extra rendement van 0,8%. Daarmee valt ruim 10% van het totale rendement te verklaren door de rentedaling sinds de jaren ’70. Vandaag liggen de rentes een stuk lager waardoor het vertrekpunt voor de komende 40 jaar sterk verschilt van dat van de jaren ’70.




Aandelen of obligaties? Wat zegt de toekomst?
Het komt er al aan, de toekomst ziet er voor obligaties een stuk minder rooskleurig uit. Om hetzelfde rendement te behalen, zou de rente beneden nul moeten zakken. Dat is onmogelijk en zou betekenen dat wie geld leent minder terug moet betalen dan het intieel ontleende bedrag.

Aandelen zullen volgens ons op de lange termijn betere prestaties blijven neerzetten dan obligaties, in combinatie met hun hoger risicoprofiel. Perioden dat obligaties het beter doen dan aandelen zijn niet onwaarschijnlijk. Beleggers kiezen daarom beter voor een goed gespreide portefeuille met daarin zowel aandelen als obligaties, afhankelijk van het doel van de portefeuille en hun risicobereidheid.


Artikel gebaseerd op onderzoek van Morningstar professoren Roger Ibbotson en Peng Cheng. Beide werken voor Ibbotson Associates, een onderneming die volledig eigendom is van Morningstar.

Obligaties leverden in 2008 meeste rendement

In 2008 lag het rendement van obligaties op 11,3 procent, gevolgd door cash dat 4,7 procent opbracht. Aandelen kenden dan weer een groot negatief rendement van -44,9 procent, de slechtste prestatie sinds 1931. Dat blijkt uit de jaarlijkse hitparade van ING Investment.

Opmerkelijk
Het is de eerste keer in de laatste vijf jaar dat aandelen een negatief rendement optekenden. Het is ook de eerste keer in evenveel jaar dat obligaties het meest interessant waren om te beleggen. Cash scoorde in 2007 nog het best, met een rendement van 4,4 procent.
Vooral de Japanse obligaties (in euro uitgedrukt) leverden dit jaar het meest op: +32 procent. Ook cashbeleggingen in yen waren interessant, met een rendement van +28,3 procent (in euro). De Belgische beurs was dan weer - omwille van het overgewicht van de zwaar getroffen financiële sector - bij de minst interessante om te investeren.

Hitparade
ING Investment baseert zijn hitparade op drie activatypes afkomstig uit negentien landen. De basisberekening wordt in plaatselijke munt gedaan en nadien omgezet in euro. De berekeningen worden op de avond van 29 december afgesloten.

2009
Voor 2009 wordt uitgegaan van een geleidelijk herstel van de aandelenmarkten. De volgende maanden zou er nog veel volatiliteit zijn. Op de obligatiemarkten kan de langetermijnrente nog wat onder druk blijven, om in de tweede helft van volgend jaar weer op te lopen. De marktontwrichtingen bij bijvoorbeeld bedrijfsobligaties zullen geleidelijk afnemen, verwacht ING Investment.