Obligatiebeleggers, wat nu?

Het wordt steeds lastiger het obligatiegedeelte binnen de beleggingsportefeuilles adequaat in te richten. Belgische staatsobligaties leveren momenteel bijna niets op, bedrijfsobligaties met een middellange looptijd die nog net geen junkstatus hebben geven doorgaans een effectief rendement van zo’n 2,5 procent.

Zijn er nog mogelijkheden om het meer behoudende deel van de portefeuille adequaat in te richten?

Veel beleggers, ook de pensioen-BV’s, hebben obligatiebeleggingen in portefeuille. Jarenlang waren er te kust en te keur obligaties te vinden die een behoorlijk effectief rendement boden. Onder invloed van de alsmaar dalende rente waren de rendementen over het algemeen ook fraai. Maar de tijd van structurele rentedalingen lijkt achter ons te liggen. Beleggers die nu in Nederlandse of Duitse staatsobligaties beleggen, moeten, als Inflatie en vermogensrendementsheffing worden verdisconteerd, eigenlijk geld meebrengen om te ‘mogen’ beleggen.

Vervolg

Word fan op FACEBOOK

'Facebook treft pensioenen'

Nederlandse professionele beleggers zijn geraakt door de koersval van internetbedrijf Facebook. De pensioenfondsen van ambtenaren en zorgpersoneel hebben zeker miljoenen euro's verloren.
De Nederlandse beleggers stapten in ondanks waarschuwingen voor de hoge prijs van het aandeel en de hype rond de beursintroductie. Afgelopen week tikte de koers het laagste punt ooit aan op 19 dollar. Facebook ging half mei nog voor 38 dollar per aandeel naar de beurs.

Vervolg

Twitter mee over de pensioenhervormingen #bpension

Nederland minst bezorgd over pensioen in EU

Nederlanders sparen in vergelijking met andere Europese landen het meest voor een pensioen. Het merendeel van de Nederlanders is dan ook niet bezorgd dat het niet voldoende geld zal hebben om met pensioen te gaan.
Dit blijkt uit een onderzoek van ING in 12 Europese landen. De bank ondervroeg in ieder land 1000 respondenten in hoeverre ze naast door de overheid beschikbaar gestelde tegoeden zelf of via een werkgever sparen voor hun pensioen.
Dit spaargedrag is het sterkst in Noord-Europese landen als Nederland, Duitsland en België.
Maar Nederland spant de kroon: bijna 70 procent van de respondenten zegt zelf te sparen voor het pensioen.

Vervolg

Twitter mee over de pensioenhervormingen #bpension

Staking in Noorse oliesector houdt aan

De staking die een deel van de oliesector in Noorwegen al bijna 2 weken stillegt is voorlopig nog niet voorbij. Dat lieten vertegenwoordigers van de vakbonden woensdag weten. Inzet van de staking is de eis van de vakbonden dat werknemers van oliebedrijven op hun 62e met pensioen kunnen gaan.

Inzet van de staking is de eis van de vakbonden dat werknemers van oliebedrijven op hun 62e met pensioen kunnen gaan. De werkgevers weigeren hierop in te gaan, omdat zo'n besluit in zou gaan tegen de pensioenhervormingen die in Noorwegen worden doorgevoerd. Nadat een nieuwe onderhandelingsronde woensdag was vastgelopen, waarschuwden de bonden dat de staking nog weken kan duren.

Vervolg

Twitter mee over de pensioenhervormingen #bpension

Verborgen kosten pensioenfonds

Pensioenfondsen beginnen de verborgen kosten van Vermogensbeheer inzichtelijk te maken. Deze kosten zijn hoog. Te hoog. Pensioenfondsen moeten hun kosten verlagen. ‘De meeste pensioenfondsen hebben nu nog onvoldoende inzicht in hun kosten, terwijl de impact daarvan op het pensioenvermogen groot is.’ Aldus de AFM in april 2011 na een onderzoek naar de kosten van Nederlandse pensioenfondsen. De toezichthouder dringt erop aan dat pensioenfondsen hun kosten inzichtelijk maken. De Pensioenfederatie, de belangenorganisatie voor pensioenfondsen, heeft vorig jaar aanbevelingen gedaan over de manier waarop pensioenfondsen dat kunnen doen. Het Pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW), het op een na grootste fonds van Nederland, loopt hierin voorop.

Vervolg

Twitter mee over de pensioenhervormingen #bpension

Nederland : Oudere werknemer denkt langer door te werken

Werknemers van 55 tot en met 64 jaar verwachten in hun huidige werk aan de slag te kunnen blijven tot een gemiddelde leeftijd van 64,7 jaar. Dat is anderhalf jaar later dan de leeftijd waarop werknemers nu met pensioen gaan, blijkt uit cijfers die het Nederlands Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag heeft gepubliceerd. Er zijn wel verschillen tussen de beroepen. De leeftijd tot waar oudere werknemers verwachten door te kunnen werken varieert tussen de 63,8 en de 66 jaar.

Vervolg

Twitter mee over de pensioenhervormingen #bpension

Opinie: Doorbraak in kosten nederlandse pensioenfondsen

De kosten van pensioenfondsen moeten zichtbaar worden gemaakt. Ook de transactiekosten. Dit is een wereldwijde primeur. En hoog nodig. Want 1 procent lagere kosten betekent maar liefst 30 procent meer pensioen.

Een recente onderzoek naar de kosten van Zwitserse pensioenfondsen laat zien dat er veel te verbeteren valt. In opdracht van de Zwitserse regering heeft het bedrijf c-alm de kosten van Vermogensbeheer van 73 Zwitserse pensioenfondsen onderzocht. Het ging alleen om de beleggingskosten, niet de operationele kosten voor bijvoorbeeld administratie en communicatie.

De belangrijkste bevindingen van het Zwitserse onderzoek waren als volgt:

Vervolg

Lage rente is slecht – hoge rente is ook niet goed

De heer en mevrouw Jansen hebben hun hele leven gespaard voor hun eigen pensioen. Het gespaarde vermogen bedroeg in 2007 maar liefst 2 miljoen euro. Ze waren zeer gelukkig. Het vermogen is tot stand gekomen doordat ze hun hele leven zeer conservatief hebben gespaard en belegd. De dot.com hausse en bubbel zijn aan hen voorbijgegaan en de toekomst zag er rooskleurig uit. De rente in 2007 was ook heel aantrekkelijk en hun beleggingen in 1-jaars staatsobligaties leverden 100.000 euro per jaar op. Een inkomen dat het jaarlijkse inkomen per capita van alle welvarende landen ter wereld ruimschoots oversteeg.

Dus nog een paar jaar werken en de heer en mevrouw Jansen waren helemaal klaar om met pensioen te gaan. Zoals zo velen van de eerste babyboomers die vanaf volgend jaar met pensioen zullen gaan.

Maar, en bij deze verhalen hoort helaas bijna altijd een maar, in de afgelopen jaren – vanaf 2007 – zijn ze heel conservatief blijven beleggen. Niks aandelen, niks high yield bonds, niks sub prime of andere speculatieve beleggingen. Dus de familie Jansen heeft ook de grootste crash sinds de jaren '30 helemaal zonder kleerscheuren doorstaan. De 2 miljoen is intact. En toch zijn alle mooie plannen van drie jaar geleden in duigen. En waarom is dat? Hun vermogen dat drie jaar geleden 100.000 euro in jaarlijkse opbrengsten had opgeleverd geeft ze vandaag niet meer dan 4.400 euro per jaar op aan inkomsten. Lager dan het gemiddelde jaarlijkse inkomen in Kongo. En dat is een heel vervelende maar. Dus in drie jaar tijd is de familie Jansen gedegradeerd van zeer 'well to do' naar 'arm'. En dan te denken dat dit gebeurt is door juist heel voorzichtig te zijn en geen (?) risico’s te lopen.

Meer

Hoe beter het weer, hoe slechter het pensioen

Voor de Fransen zit er niets anders op dan langer door te werken. De felle protesten tegen de plannen om de pensioenleeftijd met twee jaar te verhogen, hebben de Franse politiek niet op andere gedachten gebracht. Vier vragen aan pensioendeskundige Tim Burggraaf van adviesbureau Mercer over het Franse pensioenstelsel.

Meer

'Richt pensioen in naar levensstijl'

Mensen moeten hun pensioen kunnen inrichten naar de levensstijl die zij wensen te hanteren nadat ze met werken zijn gestopt. Consumenten hebben namelijk een veel beter beeld van het leven dat ze willen leiden na hun pensionering dan van het geld dat dat gaat kosten.

Dat stellen econoom Alfred Slager van de Universiteit van Tilburg en Niels Kortleve van onderzoeksinstituut Netspar in een rapport over de toekomst van de pensioensector, dat zij hebben opgesteld in de aanloop naar de kabinetsformatie na de Kamerverkiezingen. Beide wetenschappers denken dat het zogeheten keuzepensioen de toekomst heeft en dat het hoog tijd wordt dat de consument meer te zeggen krijgt over zijn eigen pensioenopbouw.

,,Pensioenfondsen lijden aan paternalisme. De deelnemer betaalt premies, maar het geld is niet van hem. In de pensioenregeling zitten allerlei elementen waar een werknemer wel voor betaalt, maar waar hij nooit gebruik van kan of gaat maken'', aldus Slager en Kortleve. Zij vinden dat de inrichting van het pensioenstelsel tussen nu en 2015 drastisch moet veranderen.

Pensioenfondsen zouden moeten werken zoals een succesvolle onderneming: ze moeten producten maken en diensten aanbieden die de consument waardeert en waarvoor hij wil betalen, adviseren de wetenschappers. Tussen nu en 2012 moeten pensioencontracten veel eenvoudiger en transparanter worden. Tussen 2012 en 2015 moeten de klanten inspraak krijgen in het fonds en moet er wet- en regelgeving komen die invloed van consumenten op het product mogelijk maakt.

NL : 'Mensen weten weinig van AOW'

Mensen zijn slecht op de hoogte van de AOW, blijkt uit een onderzoek van de stichting Pensioenkijker. Op de vraag of de AOW in sommige gevallen ook voor het 65e levensjaar kan ingaan wanneer iemand eerder met pensioen gaat, geeft een op de zes aan dat niet te weten. Evenveel mensen denken ten onrechte dat dit kan. Twee derde weet wel dat niemand voor zijn 65e AOW kan krijgen.

Ook blijkt dat een op de acht ondervraagden niet weet dat mensen die geen pensioen opbouwen, na hun 65e alleen inkomen uit de Algemene Ouderdomswet (AOW) krijgen. Voor het onderzoek zijn ruim duizend mensen tussen de 21 en 65 jaar ondervraagd.

Nederland: De rekenmeesters van het ABP

Particulieren wordt vaak kuddegedrag verweten, terwijl professionele partijen veel rationeler zouden handelen. Nou, ook op deze beurswijsheid valt het een en ander af te dingen. Want door de kredietcrisis hebben ook de Nederlandse pensioenfondsen grote verliezen moeten incasseren.

Als gevolg hiervan daalde bij menig pensioenfonds de dekkingsgraad onder de kritische grens. Extra stortingen in de pensioenkas bleken noodzakelijk en De Nederlandsche Bank (DNB) drong als toezichthouder aan op herstelplannen.

Er blijkt eens te meer dat professionele beleggers ook maar mensen zijn. Onder invloed van langdurig stijgende aandelenkoersen in de jaren negentig en de drang naar hogere rendementen hebben pensioenfondsen het aandelenbelang en andere risicovollere beleggingen sterk uitgebreid. Het feit dat studies lieten zien dat in de periode 1900-1999 aandelenbeleggingen gemiddeld 12,9 % per jaar meer waard werden, terwijl obligaties ‘slechts’ 4,7 % in waarde stegen, zullen hier ongetwijfeld aan hebben bijgedragen.

Maar, bij die zoektocht naar meer rendement is er onvoldoende aandacht geweest voor het risicobeheer, een cruciale peiler onder de oorspronkelijke doelstellingen.

In 2003 moesten veel pensioenfondsen al een herstelplan indienen, omdat door de fors gedaalde aandelenkoersen de financiële buffers sterk waren aangetast. Slechts enkele jaren later is het weer zo ver. Begin dit jaar moesten meer dan 340 pensioenfondsen (opnieuw) een herstelplan indienen. Dat is inmiddels gebeurd.

Maar aan dit herstel hangt natuurlijk wel een maatschappelijk prijskaartje aan. De plannen om de toekomstige pensioenbetalingen zeker te stellen gaan volgens berekeningen van DNB een remmende werking op de groei van de Nederlandse economie hebben. Rond 2013 zou dit ongeveer 0,75 procentpunt van het bruto binnenlands product (BBP) kosten.

Zet dit eens af tegen de huidige krimp van het BBP en de nog niet al te florissante groeivooruitzichten. Het is een logisch gevolg van de ingediende plannen als het ophogen van de werknemerspremies, het (tijdelijk) stopzetten van indexatie en het vragen van aanvullende stortingen aan de werkgevers. Maar het staat ook in schril contrast tot alle stimuleringsmaatregelen die de Nederlandse overheid neemt om de economie aan de praat te houden dan wel te krijgen.

Het ABP, met 2,7 miljoen klanten en een belegd vermogen van 180,5 miljard euro (ultimo juni 2009) behorend tot de top drie van grootste pensioenfondsen ter wereld, draagt wat het remmen van de Nederlandse groei betreft een aardig steentje bij.

De beleggingen van het ABP kregen het namelijk eveneens zwaar te verduren, waardoor de dekkingsgraad in februari jl. zelfs zakte naar 83%. Om nu de dekkingsgraad weer op te krikken worden pensioenen voorlopig niet geïndexeerd en worden de pensioenpremies voor werknemers met 3% verhoogd. In plaats van 20% wordt dan voortaan 23% overgemaakt aan het ABP.

Vorig jaar daalde door de problemen het fondsvermogen van het ABP met zo’n 43 miljard euro. Natuurlijk, ook obligatiekoersen stonden onder druk, maar blijkbaar was er risicovol belegd. Uit het door het ABP ingediende herstelplan bleek men voornemens te zijn een deel van het vermogen te verschuiven van risicovolle beleggingen naar meer veiligheid.

Wat blijkt nu echter? Niet alleen particuliere beleggers hebben begin dit jaar de handdoek in de ring gegooid. Op zo’n beetje het dieptepunt van de markt heeft het ABP de aandelenweging teruggebracht van 32% naar 29%. Mede hierdoor heeft men de afgelopen maanden slechts mondjesmaat geprofiteerd van de stijgende aandelenkoersen.

Over het eerste halfjaar werd een beleggingsrendement geboekt van slechts 4,5%. De draai naar meer veiligheid en minder volatiliteit lijkt niet zo zeer te zijn ingegeven door goed marktinzicht, maar meer een kwestie van de put proberen te dempen als het kalf verdronken is.

Van de deelnemers van het ABP worden nu offers gevraagd, dit tot groot ongenoegen van veel ambtenaren. Men klaagt steen en been over het gevoerde beleggingsbeleid en dat door te veel risico’s pensioenen worden verkwanseld.

Voor het gemak wordt daarbij voorbijgegaan aan het feit dat de afvaardiging van de deelnemers in het bestuur van het ABP, veelal bestuurders van vakbonden, mede verantwoordelijk is voor de gevaren koers. Maar diezelfde vakbondsbestuurders houden zich nu wijselijk zeer stil. Ook zij bleken zich rijk te rekenen…

Pensioenfonds Particuliere Beveiliging naar PGGM

PGGM, de verzelfstandigde uitvoeringsorganisatie van Pensioenfonds Zorg en Welzijn, heeft zijn tweede externe klant binnengehaald. Vandaag werd bekend dat het bedrijfstakpensioenfonds voor de Particuliere Beveiliging het beheer van zijn pensioenvermogen van 300 miljoen euro onderbrengt bij PGGM.

Eerder al verwierf PGGM een mandaat van het Beroepspensioenfonds voor Zelfstandige Kunstenaars AENA voor de uitvoering van de pensioenregeling en het vermogensbeheer.

Het pensioenfonds voor de beveiligingssector is verantwoordelijk voor de pensioenregeling bij 320 particuliere beveiligingsondernemingen in Nederland met ruim 40.000 (oud)deelnemers en gepensioneerden.

Volgens Tom Uittenbogaard, voorzitter van het bestuur van het pensioenfonds, speelde bij de keuze voor PGGM met name een rol dat “PGGM Investments vanuit haar historie met de sector zorg en welzijn een verantwoorde beleggingsfilosofie ontwikkeld die wij van harte ondersteunen.”

Het fonds liet zich in het selectieproces ondersteunen door adviseur Avida International. Avida is een consultant gespecialiseerd in het vormgeven en implementeren van maatwerkorganisaties voor pensioenfondsen, met klanten als Randstad en TNO.

PGGM heeft 67 miljard euro pensioenvermogen onder beheer.

When I´m 64

Tenzij u een van de jonge lezers van deze column bent, denk ik dat bovenstaande titel u bekend voorkomt. Waarschijnlijk kunt u nog altijd de melodie mee-neuriën en zijn er hier en daar een paar woorden die u zich kunt herinneren. Toen u dit liedje voor het eerst hoorde maakte u zich wellicht ook zorgen over de toekomst, maar de toekomst toen was de eerstkomende zaterdag. En u maakte zich zorgen of de jongen waarop u verliefd was wel of niet op het feest zou komen, of dat u eindelijk dat meisje om verkering zou durven vragen. Grote zorgen voor de nabije toekomst. Gedachten over wat er zou gebeuren als u 60+ werd waren er, ondanks de waarschuwingen van The Beatles, helemaal niet. Het was gewoon een leuk liedje.

Inmiddels zijn er heel veel 60-plussers en deze groep van de bevolking bezit ongeveer 75% van het totale particuliere vermogen. Velen van hen hebben een deel van het vermogen belegd op de beurs met de verwachting dat dit appeltje voor de dorst zal groeien. Tien jaar geleden leek het ook goed te gaan, maar sinds het begin van dit millennium is het een stuk minder gegaan. De daling van de AEX-index van bijna 60% tot nu toe dit jaar heeft ook behoorlijk op het vermogen ingehakt. Ook obligaties hebben het de laatste tijd bijzonder slecht gedaan. Zelfs uw spaargeld is een bron van angst en onzekerheid geweest. Een grote sok of uw matras leek de enige zekere plek voor uw geld.

Gelukkig heeft u nog het pensioen en de AOW die u toekomen, maar niet iedereen is zo gelukkig. In de VS is het gebruikelijk om het pensioen in eigen beheer op te bouwen door te beleggen in beleggingsfondsen. Met het instorten van de markt en de huizenprijzen aldaar, is een heel groot deel van het pensioengeld verdampt. In feite betekent dit dat de gepensioneerde Amerikaan straks veel minder te besteden heeft dan verwacht, of dat hij moet langer blijven werken en zijn pensioen uitstellen. Zo kan het vergrijzingsprobleem daar in een klap worden opgelost.

De oude dag voorziening is hier anders geregeld en uw pensioengeld is redelijk zeker. Maar wat moet u nu doen met uw appeltje. Een belangrijk aspect daarbij is uw risicoprofiel. Dit werd voor velen al een tijd geleden vastgelegd, toen de zon nog over de beurs scheen. Inmiddels zijn de wolken boven uw hoofd donker geworden, en vraagt u zich af of het profiel niet defensiever moet. Met andere woorden, uw sentiment is flink omgeslagen van hebzucht naar angst. Niet zo verwonderlijk gezien de gang van zaken van de afgelopen tijd.

Uw lange termijn horizon van toen is ook korter geworden. Het is tijd om van het appeltje de eerste hap te nemen. En natuurlijk is het minder aangenaam als u ziet dat het appeltje niet groter is geworden zoals u zich een aantal jaar geleden had voorgesteld. Maar ik denk niet dat dit het moment is om de handdoek in de ring te gooien. Wanneer alles kommer en kwel is, en dat is het nu, is zelden het goede tijdstip om zich gewonnen te geven.

Toen u nog jong was en u de tekst van The Beatles helemaal uit uw hoofd kende, was de angst voor een slechte beursperiode stukken minder. De lange termijn – kopen en vasthouden - was toen een belangrijk argument in uw beleggingsprofiel. Maar vandaag, nu de leeftijd van 64 jaar met rasse schreden nadert, is de korte termijn horizon van veel groter belang. Zo heeft het korte termijn sentiment een veel grotere invloed op de beleggingsbeslissingen dan de lange termijn strategische factoren. In vaktermen heet dit dat de tactische, korte termijn, samenstelling van de portefeuille van groter belang is dan de strategische, lange termijn, factoren.

De effectenmarkten wereldwijd zijn op dit moment bezig om een bodem (steun?) te vinden. Verondersteld dat beurzen, banken en bedrijven over een paar jaar nog bestaan - daar ga ik wel vanuit - zal de wereld er een stuk zonniger uitzien en denk ik dat de beurs ook aardig is hersteld. Wie had gedacht dat het inspelen op bewegingen in de markt, tactische overwegingen en dynamiek in de portefeuille op de agenda zou staan “when I’m 64”. Maar zo is het wel.

Bernt Hofstad is directeur van First Capital Asset Managers B.V. dat vermogens voor particulieren, stichtingen en goede doelen beheert. Deze column verschijnt wekelijks in kranten in Nederland en Spanje. Hofstad houdt regelmatig lezingen om over het Beurssentiment - Risico Management Hij heeft belangen in zowel niet beursgenoteerde als beursgenoteerde ondernemingen. De in deze column gesuggereerde adviezen kunnen niet voor iedere belegger van toepassing zijn. Opvolging van de gegeven adviezen dient in samenspraak met een deskundige adviseur te gebeuren. Meer informatie over het Beurssentiment en Risico Management bij vermogensbeheer vindt op www.firstcapital.nl of stuur uw vraag naar bernt@firstcapital.nl.

Brussel wil meer pensioenen voor Europeanen

Meer Europeanen moeten een beter aanvullend pensioen kunnen opbouwen, vindt de Europese Commissie. Momenteel zijn er amper zulke bedrijfspensioenen in de IT-sector of in EU-landen als Italië.

,,We moeten kijken of betere wetten nodig zijn om te verzekeren dat werknemers de beste pensioenen krijgen'', aldus EU-commissaris Vladimir Spidla (Sociale Zaken) maandag bij de presentatie van een rapport. Hij heeft zorgen over geringe of ontbrekende aanvullende pensioenen voor vooral vrouwen en laagbetaalden.

EU-commissaris Spidla wil daarom dat Europeanen meer uitleg krijgen over de aanvulling op hun wettelijk pensioen. Hij meent ook dat mensen niet te vroegtijdig hun pensioengeld mogen opnemen, om te voorkomen dat later te weinig resteert. Verder vindt hij dat de beheerskosten laag moeten zijn.

Europa website