Nederlands pensioenfonds krijgt boete voor 'onbegrijpelijke' jaarlijkse pensioenfiche

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft het bedrijfstakpensioenfonds voor de Bitumineuze en Kunststof Dakbedekkingen (Bikudak) een boete van 4.687 euro opgelegd, omdat het uniform pensioenoverzicht (UPO), jaarlijkse pensioenfiche, over 2008 niet in orde was.

Volgens de AFM – de toezichthouder op de communicatie – heeft het fonds zijn deelnemers onduidelijke en onbegrijpelijke informatie verstrekt over hun pensioenaanspraken.

Hoewel de basisboete voor de overtreding een half miljoen is, zegt de AFM het bedrag te hebben gematigd vanwege de omvang van het pensioenfonds en om schade voor de deelnemers te beperken.

Vervolg.

Nederland: Complexiteit pensioenen leidt tot fouten in pensioenfiche en onduidelijkheid voor consumenten

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) roept sociale partners op om bestaande pensioenregelingen te versimpelen, nieuwe pensioenregelingen te vereenvoudigen en overgangs- en uitzonderingsregelingen zoveel mogelijk te vermijden. Vereenvoudiging stelt pensioenfondsen in staat begrijpelijke informatie te verstrekken aan (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden. Vereenvoudiging leidt ook tot kostenreductie en maakt het makkelijker pensioenen te administreren.

Deze oproep volgt op de publicatie van het AFM-onderzoeksrapport naar de juistheid van informatieverstrekking in het UPO 2008. Uit dit onderzoek blijkt dat de complexiteit van pensioenregelingen leidt tot fouten in het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) en onduidelijkheid bij consumenten tot gevolg heeft. Het is voor hen bijvoorbeeld verwarrend als verschillende uitzonderingen of overgangsregelingen niet duidelijk vermeld in het UPO staan of wanneer verschillende peildata voor berekeningen worden gebruikt.

De AFM heeft onder meer beoordeeld of het te bereiken bedrag van het ouderdomspensioen in het UPO 2008 juist is berekend door de pensioenfondsen. Voor dat doel is de AFM uitgegaan van de bedragen op het UPO 2007 en heeft deze op basis van de betreffende pensioenregeling doorgerekend naar het UPO2008. De AFM constateerde dat de berekeningen van de pensioenfondsen beperkte afwijkingen vertonen ten opzichte van de berekeningen van de AFM (op één waarneming bij een pensioenfonds na waarbij sprake was van een forse afwijking).

Zorgplicht door pensioenverzekeraars nog niet altijd toereikend

Pensioenverzekeraars geven niet altijd op toereikende wijze invulling aan hun zorgplicht bij premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid. Vooral het opstellen van het klantprofiel en het adviseren van de deelnemer moeten beter. Ook verstuurt ruim de helft van de 31 pensioenverzekeraars niet alle Uniforme Pensioenoverzichten (UPO’s) binnen de wettelijk verplichte termijn. Het UPO informeert deelnemers jaarlijks over de door hen opgebouwde aanspraken, en laat zien welk bedrag de deelnemer in verschillende situaties kan verwachten.

Dit blijkt uit de vragenlijst van de AFM die alle pensioenverzekeraars jaarlijks invullen. De AFM zal de pensioenverzekeraars die in gebreke zijn gebleven op korte termijn benaderen voor nader onderzoek, waarna mogelijk formele maatregelen volgen. Vanaf 2009 moet het UPO uiterlijk in het derde kwartaal worden verzonden.


Pensioenverzekeraars geven niet altijd op toereikende wijze invulling aan hun zorgplicht bij premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid. Vooral het opstellen van het klantprofiel en het adviseren van de deelnemer moeten beter. Ook verstuurt ruim de helft van de 31 pensioenverzekeraars niet alle Uniforme Pensioenoverzichten (UPO’s) binnen de wettelijk verplichte termijn. Dit blijkt uit het self assessment onder pensioenverzekeraars dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dit jaar, na de eerste meting in 2007, voor de tweede keer heeft uitgevoerd. De AFM zal de pensioenverzekeraars die in gebreke zijn gebleven op korte termijn benaderen voor nader onderzoek, waarna mogelijk formele maatregelen volgen. Vanaf 2009 moet het UPO uiterlijk in het derde kwartaal worden verzonden.
Zorgplicht: verbetering mogelijk en nodig
In totaal hebben 31 pensioenverzekeraars de online vragenlijst ingevuld. Op 15 pensioenverzekeraars is de zorgplicht van toepassing. De gemiddelde score voor zorgplicht van deze 15 pensioenverzekeraars samen is 64%. De doelstelling is een score van 100%, dus de gemiddelde score van 64% maakt duidelijk dat er zeker nog ruimte voor verbetering bestaat wat betreft het voldoen aan de wettelijke vereisten. Vooral het opstellen van het klantprofiel en het adviseren van de deelnemer moeten beter. De AFM zal na aanvullend onderzoek mogelijk formele maatregelen nemen tegen pensioenverzekeraars die de zorgplicht niet goed uitvoeren.
De zorgplicht is van toepassing als pensioenverzekeraars hun deelnemers een premieovereenkomst aanbieden met (enige mate van) beleggingsvrijheid voor de deelnemer. In dat geval is de pensioenverzekeraars verplicht om de deelnemer te begeleiden bij zijn keuze, onder andere door het opstellen van een klantprofiel, het geven van advies en het monitoren in de tijd.

De 15 pensioenverzekeraars hebben op basis van de ingevulde antwoorden een individuele totaalscore gekregen voor de wijze waarop zij invulling geven aan hun zorgplicht. Deze scores zijn gewogen gemiddelden, en kunnen liggen tussen de 0% (handelt op geen enkele wijze in overeenstemming met de pensioenwetgeving) en de 100% (handelt volledig in overeenstemming met de pensioenwetgeving).

Tijdigheid UPO
De pensioenwetgeving schrijft voor dat pensioenuitvoerders het UPO jaarlijks aan de deelnemer dienen te versturen, en dat ze het UPO ‘tijdig’ moeten verstrekken. Van de 31 pensioenverzekeraars hebben er 17 geen, of niet alle, UPO’s 2008 tijdig verstuurd. Van deze 17 verzekeraars hebben er zes meer dan de helft van de UPO’s 2008 niet tijdig verstuurd. De AFM zal ook deze pensioenverzekeraars op korte termijn benaderen voor nader onderzoek, waarna mogelijk formele maatregelen volgen.

Het UPO is één van de belangrijkste communicatiemiddelen over het pensioen. Het informeert deelnemers jaarlijks over de door hen opgebouwde aanspraken, en laat zien welk bedrag de deelnemer in verschillende situaties kan verwachten. De AFM heeft onlangs door middel van een beleidsregel invulling gegeven aan de open norm ‘tijdigheid’. Werd in 2008 een UPO dat in het vierde kwartaal werd verzonden nog als tijdig beschouwd, vanaf 2009 moet een pensioenuitvoerder het UPO uiterlijk in het derde kwartaal van het betreffende jaar verzenden. De AFM zal nagaan of alle pensioenuitvoerders het UPO tijdig versturen, en indien nodig maatregelen nemen.

De AFM moedigt alle deelnemers aan om hun UPO ieder jaar goed te lezen en bij zichzelf na te gaan of het nodig is zelf te zorgen voor meer pensioen. Ook roept de AFM deelnemers op om naar hun UPO te vragen, als ze er geen ontvangen hebben.

Over het self assessment
Het self assessment is een online vragenlijst die alle pensioenverzekeraars jaarlijks invullen. Het geeft pensioenverzekeraars inzicht in de mate waarin zij voldoen aan de normen uit de pensioenwetgeving en wijst hen op mogelijke verbeterpunten. Daarnaast stelt het self assessment de AFM in staat om haar toezicht risicogeoriënteerd in te richten. Voor de pensioenverzekeraars en pensioenfondsen zijn dit jaar voor het eerst aparte self assessments ingericht. Alle pensioenverzekeraars hebben inmiddels een individuele terugkoppeling van hun eigen resultaten ontvangen.

AFM: Informatieverstrekking pensioenfondsen verbeterd

De informatieverstrekking aan deelnemers door pensioenfondsen is beter dan in 2007 meldt AFM in een persbericht naar aanleiding van het self assessment 2008.

Tegelijkertijd merkt de AFM dat verdere verbeteringen mogelijk en nodig zijn en noemt daarbij met name de tijdige verstrekking van het Uniform Pensioenoverzicht (UPO).

Onlangs publiceerde de AFM in de Staatscourant een beleidsregel inzake de tijdigheid van de verstrekking van het UPO.

Verstrekking van UPO's uiterlijk 30 september

De deelnemer heeft er belang bij zo actueel mogelijke informatie te ontvangen. Met actuele informatie moet het mogelijk zijn de aandacht te trekken van de deelnemer. Dat is de reden dat de AFM nu heeft bepaald wanneer nog wel sprake is van tijdige verstrekking van UPO’s, en wanneer niet meer. Volgens de AFM verstrekt een pensioenuitvoerder tijdig het UPO aan een deelnemer indien dit zo vroeg mogelijk maar uiterlijk 30 september gebeurt. Verstrekt een pensioenuitvoerder een UPO later dan 30 september, dan hangt het van de oorzaak af of de AFM een sanctie zal opleggen. De AFM zal de betreffende beleidsregel binnenkort bekendmaken in de Staatscourant en op de website van de AFM.

AFM onderzoekt informatieverstrekking door pensioenfondsen

De Autoriteit Financiële Markten heeft in 2008 voor het eerst onderzoek gedaan naar de informatieverstrekking door pensioenfondsen op basis van de Pensioenwet (en de Wet verplichte beroepspensioenregeling). Hierbij zijn de 25 slechtst-scorende pensioenfondsen van het self-assessment 2007 geselecteerd. Deze groep is niet representatief voor alle pensioenfondsen.

Uit het onderzoek bij deze specifieke groep blijkt dat tweederde de Uniforme Pensioenoverzichten (UPO) 2008 nog niet in augustus 2008 konden produceren. Daarnaast bleken fondsen die wel hun UPO aanleverden bij de AFM, niet volledig het vereiste model te volgen. Dat geldt tevens voor de toelichting op het UPO. Gevolg is dat pensioenfondsen hun belanghebbenden (deelnemers, slapers en gepensioneerden) niet goed informeren. Ook bij de startbrieven die de AFM heeft gecontroleerd ontbrak vrijwel altijd informatie. Opvallend was dat pensioenfondsen hun nieuwe deelnemers via een startbrief niet wijzen op de mogelijkheid tot het opvragen van de dekkingsgraad of eventuele herstelplannen.

De geselecteerde fondsen betroffen zowel ondernemingspensioenfondsen als bedrijfstak- en beroepspensioenfondsen. Bij dit deel van het toezicht let de AFM met name op het tijdig, juist en volledig informeren van belanghebbenden door pensioenfondsen. De uitkomsten van het onderzoek zijn voor de AFM aanleiding om dit jaar naast de nu onderzochte fondsen, een bredere groep fondsen te onderzoeken. Op deze manier wil de AFM toetsen of zij de belanghebbenden goed informeren

’Meer inzicht nodig in pensioenkosten’

Hoewel verzekeraars en pensioenfondsen met het uniforme pensioenoverzicht (UPO) deelnemers al veel informatie geven, is er veelal geen inzicht in de kosten van het pensioen. Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) heeft daarom de ministers Bos en Donner gevraagd te zorgen dat die duidelijkheid er wel komt.


De Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) noemt kosteninzicht in een eerste reactie „een sympathiek idee”.

Het Kamerlid is geschrokken van gevallen waarbij jarenlang premie is betaald, maar er door hoge kosten geen enkele euro pensioen is opgebouwd. Omtzigt zou daarom graag zien dat zowel pensioenfondsen als verzekeraars transparant zijn over de kosten die ze in rekening brengen. Ze zouden moeten bekendmaken hoeveel geld er daadwerkelijk wordt aangewend voor de pensioenopbouw. Een consument zou daarmee kunnen achterhalen hoeveel van zijn premie opgaat aan een kosten- en eventuele winstopslag, meent de CDA’er.

Met het UPO, sinds dit jaar wettelijk verplicht, moet de pensioenbranche belangrijke informatie aan klanten geven, waaronder het opgebouwde jaarpensioen. Buiten beeld blijven echter de kosten.