Hoofd- en bijzaak in het pensioendebat : Gebrek aan reserves en lage werkzaamheidsgraad zijn de echte Belgische kwalen

‘Vijf procent extra pensioen voor ambtenaar.’ U kon het vanmorgen lezen als opening van ‘De Standaard’. Een straffe ‘kop’, die mogelijk ook u boos deed grommen over die gulzige ambenaren die de pensioenspaarpot leeglepelen. Let alleen op voor overhaaste conclusies. Er loopt inderdaad het nodige mis met ons pensioensysteem. Maar het afschaffen van de perequatie is zeker geen wonderremedie.

Die perequatie is de tweejaarlijkse aanpassing van de ambtenarenpensioenen aan de evolutie van de weddes van de actieve ambtenaren. Om de zaken meteen in het juiste perspectief te plaatsen: die perequatie is slechts goed voor 1,3 procentpunt van de vijf procent waarvan hierboven sprake is. De rest is indexering. Daarover kan ook een boompje opgezet worden. Maar dat is een ander debat.

Die 1,3 procent geldt ook enkel voor de relatief beperkte groep van de ambtenaren van het Vlaamse gewest. Andere, veel talrijker, groepen, zoals de federale gepensioneerden of de gepensioneerde onderwijsmensen, moeten het veel bescheidener aanpassingen van 0,28 tot 0,36 procent stellen.

Het is ook niet correct om, zoals de krant doet, te suggereren dat er voor de uitkeringen van de private sector helemaal geen soortgelijk systeem bestaat. Dat bestaat wel. Het heeft alleen een andere naam: de welvaartsvastheid. Maar het is nog niet duidelijk hoe die aanpassing er de komende twee jaar zal uitzien. Vakbonden en werkgevers moeten daarover nog afspraken maken in hun nieuwe interprofessionele akkoord. Die welvaartskoppeling is wel veel selectiever dan de perequatie. Ze wordt vooral gebruikt om de laagste pensioenen en andere uitkeringen op te trekken.


Meer

Verzekeraars profileren zich als pensioenkenners

Het pensioenprobleem in Europa vergt meer dan één oplossing, dus de rol van de verzekeraars wordt alleen maar groter. Dat viel eind oktober te horen op een colloquium over de toekomst van onze pensioenen, georganiseerd door Assuralia, de federatie van de Belgische verzekeraars.

“Het jaarlijkse pensioentekort in de Europese Unie bedraagt 1900 miljard euro, of 19 procent van het Europese bbp”, zegt Xavier Larnaudie-Eiffel van de CEA, de Europese moederfederatie van Assuralia. Met pensioentekort bedoelt Larnaudie-Eiffel het bijkomende bedrag dat alle Europese burgers die met pensioen gaan tussen 2011 en 2051 moeten sparen voor het behoud van hun levensstandaard. “Met het wettelijke pensioen alleen rooien we het dus niet meer. De toekomstige pensioenen moeten ook andere financieringsbronnen vinden.”


Meer

Knack Extra: Het pensioendebat

Deze Knack Extra is vanaf 3 november verkrijgbaar samen met Knack Magazine.

De Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Robert Fogel voorspelde enkele maanden geleden in Foreign Policy het krimpen van het economische gewicht van de Europese Unie, vandaag nog goed voor 21 procent van het brutowereldproduct, tot amper 5 procent van dat bwp. Een gevolg, zo schreef Fogel, van de forse vergrijzing. Want tegen 2040 zit, volgens de econoom, de EU met een bevolking waarvan ruim een derde ouder is dan 65.

Die vergrijzing zal leiden tot een tanende productiviteit en bijgevolg ook tot moeilijkheden om de pensioensystemen te financieren. Terwijl bij de uitbouw van ons sociaal systeem, en dus ook voor het op repartitie steunende pensioenstelsel, net werd uitgegaan van een gestage economische groei. Om dat systeem betaalbaar te houden is een jaarlijkse groei van minstens 2 procent nodig. Doch sinds de oliecrisissen van de jaren 1970 en de opeenvolgende beurs­crashes weten we dat die aanhoudende groei niet voor de hand ligt.

Langer werken? Nee bedankt!

De politieke boodschap over langer werken komt niet aan. De meeste mensen denken nog steeds op z’n laatst op hun zestigste de riem af te leggen.


Dat blijkt uit een enquête in opdracht van Knack.

Een nieuwe regering zal er de handen mee vol hebben om de boodschap van langer werken te laten doordringen. Dat blijkt uit een pensioenenquête uitgevoerd door Roularta in samenwerking met Fintro. Er werd aan deelgenomen door 2500 Belgen: 1742 Vlamingen en 758 Franstaligen.

Net niet de helft vindt dat werken tot 60 jaar volstaat: voor 37,8 procent is 60 jaar de ideale pensioenleeftijd en 10,3 procent wil het liefst nog vroeger er het bijltje bij neerleggen. Werken tot 65 jaar en langer beschouwt slechts 28,3 procent als ideaal. De neiging om vroeger te willen stoppen is groter bij de actieven en de Franstaligen.

De consensus die er in de politiek en ook tussen de sociale partners bestaat over het behoud van de wettelijke pensioenleeftijd op 65 jaar, komt veel minder naar voren uit de enquête. Het draagvlak voor die wettelijke grens is groter aan Vlaamse kant dan aan Franstalige zijde (52 procent versus 39 procent). Maar bijna een derde van de ondervraagden gaat in tegen een beleidstendens in andere Europese landen en is gewonnen voor een verlaging van de wettelijke pensioenleeftijd. Die wens is bovendien veel meer uitgesproken onder de Franstaligen (42 procent) dan onder de Vlamingen (27 procent).

Meer

Knack Extra is deze week volledig gewijd aan het pensioendebat. Daarin o.m:. Hugo De ridder evalueert zijn voorspellingen van twintig jaar geleden. Volgens Paul Huybrechts staat in het pensioendebat niets minder dan de legitimiteit van de politieke elite op het spel.

Belgen willen niet langer werken voor beter pensioen

Zes op de tien Belgen vrezen dat hun pensioen niet zal volstaan om rond te komen. De Belgen zijn evenwel niet bereid langer te werken voor een beter pensioen, blijkt uit een rondvraag.

De pensioenenquête werd door Roularta uitgevoerd in samenwerking met Fintro. Er namen in totaal 2.500 Belgen (1.742 Vlamingen en 758 Franstaligen) aan deel. Zestig procent van de ondervraagden zegt ervan overtuigd te zijn niet met hun pensioen te zullen rondkomen.

Pensioensparen
Om zich extra voor te bereiden blijkt pensioensparen (75 procent) het meest populair te zijn. Andere middelen zijn: gewoon sparen (54 procent), investeren in de eigen woning (41 procent), een groepsverzekering bij de werkgever (32 procent) en beleggen (20 procent).

Niet langer werken
Ook vindt net niet de helft van de Belgen dat werken tot 60 jaar volstaat: voor 37,8 procent is 60 jaar de ideale pensioenleeftijd en 10,3 procent wil er het liefst nog vroeger mee stoppen. Werken tot 65 jaar en langer beschouwt slechts 28,3 procent als ideaal. De neiging om er vroeger mee op te houden is groter bij de actieven en de Franstaligen.

Voorts is het draagvlak voor het behoud van de wettelijke pensioenleeftijd op 65 jaar aan Vlaamse kant groter dan aan Franstalige zijde (52 procent versus 39 procent). Bijna een derde van de ondervraagden is gewonnen voor een verlaging van de wettelijke pensioenleeftijd. Die wens is veel meer uitgesproken onder de Franstaligen (42 procent) dan onder de Vlamingen (27 procent).

Deze week in Knack Extra : de grijze hold-up, wegwijs in de pensioenpijlers

Deze week in Knack Extra : de grijze hold-up .

De pensioentijdbom tikt


Het debat over de toekomst van de pensioenen wordt al jaren handig ontweken. De bijzonder precaire situatie van de overheidsfinanciën en de snel groeiende impact van de vergrijzing op de pensioenuitgaven maken dat het moment van ingrijpende hervormingen almaar dichterbij komt.

Het ultieme transfer revisited


Bijna twintig jaar geleden schreef eminent journalist en publicist Hugo De Ridder Het ultieme transfer, een weinig opbeurend toekomstvisioen over de gevolgen van de vergrijzing. Hoe bekijkt hij zijn gechargeerde voorspellingen nu?

'Herstel het traditionele pensioen in ere'


De enige officiële stem van de gepensioneerden bij de overheid wil brandhout maken van alle aanvullende pensioensystemen. Knack Extra vroeg uitleg aan Luc Jansen, voorzitter van het Raadgevend Comité voor de Pensioensector.

Zal er nog welvaart zijn in Grijsland?


In het Grijsland waarin we over twintig jaar leven, berust 30 procent van onze welvaart op vier pijlers: het wettelijke pensioen, het aanvullende pensioen, het pensioensparen en het persoonlijke vermogen. Samen met onze gezondheidszorg bepalen die vier instellingen wie welvarend zal zijn, en wie behoeftig.

VBO : Beter Hervorming Vergrijzing nu

Momenteel zijn alle ogen gericht op BHV. Dat is een puur politiek probleem, maar dat bij een mislukking het o zo noodzakelijke socio-economische herstelbeleid op de lange baan kan doen schuiven. Eén van die uitdagingen die dringend een afdoend antwoord vereisen, is dat van de vergrijzing. Het Generatiepact was een eerste (te) bescheiden aanzet. Ondertussen tikt de tijd verder: we leven langer, we studeren langer, maar de loopbanen zijn te kort. Het aantal actieven dat de motor van de sociale zekerheid (en dus ook het pensioenstelsel) draaiende moet houden, wordt steeds kleiner in vergelijking met degenen die op die sociale zekerheid een beroep doen. Het Groenboek voor de hervorming van de pensioenen van minister Daerden komt dan ook meer dan op tijd.

Nochtans moet men stoppen om hervormingen aan te kondigen met de rem op. Enkele voorbeelden.

De bewustwording dat er langer zal moeten gewerkt worden, is alomtegenwoordig aanwezig. Waarom dan nu reeds, voor het echte debat nog moet starten, mordicus een gesprek over de wettelijke pensioenleeftijd in de kiem smoren?

Was het niet Michel Jadot, de coördinator van de Nationale Pensioenconferentie, die verklaarde dat de landen die deze leeftijd op 67 jaar in 2030 brengen, op dat moment zeer tevreden zullen zijn dat ze vandaag deze beslissing genomen hebben?

Het ambtenarenpensioen is dringend aan modernisering toe. Nochtans loopt iedereen rond deze hete brei heen, hoewel de stelling dat het ambtenarenpensioen een uitgesteld loon is als compensatie voor het lagere loon tijdens
de loopbaan, hoe langer hoe minder opgaat.

Meer mensen langer aan het werk... een bijstelling van het Generatiepact is de enige oplossing.
Al wie het goed meent met de pensioenhervorming weet dat. Het verleden toont eveneens aan dat een verhoging van de activiteitsgraad op het einde van de loopbaan enkel te bereiken is met niet dubbelzinnig interpreteerbare ingrepen op het vlak van bv. uittredeleeftijden en/of loopbaanvoorwaarden.

Langs de andere kant zijn velen er als de kippen bij om een algehele verhoging van de pensioenen te eisen. Nog los van het feit dat de begrotingstoestand een dergelijke miljardenoperatie niet aankan, wordt het debat vanuit de hoek van armoedebestrijding misleidend gevoerd. Onze pensioenen zouden tot de laagste van Europa behoren, maar onze gepensioneerden behoren wel tot de top drie in het klassement van de meest consumerende ouderen.

In de klassieke armoedestatistieken wordt ook geen rekening gehouden met het hoog percentage aan huizenbezit, de maximumfactuur in de gezondheidszorg, het (quasi) gratis openbaar vervoer, de sociale tarieven voor diensten
van openbaar nut, enz. Waarom geen discours dat zich concentreert op de ‘echte’ behartenswaardige
gevallen?

Tot slot, in de 21ste eeuw mag men ook wat meer verantwoordelijkheid, en bijbehorende vrijheid, bij de werknemer zelf leggen. Waarom niet het Vrij Aanvullend Pensioen voor Werknemers (VAPW) creëren? Dit is een nieuw systeem waarbij de werknemer een loonsverhoging of een premie kan omzetten in een stukje aanvullend pensioen i.p.v. het te laten storten op de bankrekening.
Voor iedere werknemer zou er dus vanaf zijn intrede in de arbeidsmarkt een aanvullende pensioenrekening gecreëerd worden. Hierdoor zal eveneens het besef voor de ernst van het pensioenverhaal toenemen. Tegen de zomer zou er best duidelijkheid komen over de broodnodige pensioenhervorming. De werkgevers willen hun steentje bijdragen, maar dan mag het ‘geen overleg met de rem op’ zijn.

PIETER TIMMERMANS, BESTUURDER-DIRECTEUR-GENERAAL

Het Pensioenplan - Radio 2 maakt een succes van je pensioen!

Terwijl Radio 2 met 'SOS Pensioen' een toernee doorheen de Vlaamse provincies maakt, wijden we op woensdag 26 april een hele voormiddag aan jouw pensioenplannen.

Op 26/04 wijdt Radio 2 een hele ochtend aan het pensioen van de Vlaming. “Inspecteur Decaluwé” en “De Madammen” zullen volledig in het teken staan van de pensioenen. Tijdens die uitzending van 8 tot 12u, die uitzonderlijk omgedoopt wordt tot “Het Pensioenplan”, zullen we debatteren over de toekomst van de pensioenen en kan je ook bellen met je persoonlijke vragen over ambtenaren-, zelfstandigen- en/of werknemerspensioen:

* Is met pensioen gaan een plicht?
* Hoeveel pensioen zal ik ontvangen?
* Hoeveel mag ik bijverdienen als ik al gepensioneerd ben?
* Welke impact heeft deeltijds werken op mijn pensioen?
* ...


Over SOS Pensioen
Onder het motto SOS Pensioen vatten de drie pensioendiensten vier weekends lang post in enkele Vlaamse commerciële centra in samenwerking met Radio 2.

Tijdens die actie kan je als toekomstige gepensioneerde en gepensioneerde elk weekend terecht in één commercieel centrum, zowel op vrijdag als op zaterdag van 10 tot 18u.

Locaties en data van SOS Pensioen:
Provincie Antwerpen
Shoppingcenter Den Tir
Data: vrijdag 9 en zaterdag 10 april
Lees meer op de pagina van Radio 2 Antwerpen

Provincie Limburg
Genk 3 Shopping
Data: vrijdag 16 en zaterdag 17 april

Provincie Oost-Vlaanderen (Sint-Niklaas)
Waaslandshoppingscenter
Data: vrijdag 23 en zaterdag 24 april

Provincie W-Vlaanderen (Kortrijk)
Ring Shopping, Kortrijk Noord
Data: vrijdag 7 en zaterdag 8 mei

VRT Nieuws 10 april 2010 : Is er nog poen voor uw pensioen?

Commentaar : Het uitgestelde debat (Ewald Pironet, Knack)

Iedereen is het erover eens: om de toekomst van onze pensioenen te verzekeren, zullen we langer moeten werken. Dat zal evenwel niet volstaan. En à propos: iemand nog iets gehoord over het Zilverfonds?

Eigenlijk weten we het al meer dan 20 jaar: door de vergrijzing slorpen de pensioenen vanaf nu een steeds groter deel van onze welvaart op. We leven steeds langer maar onze loopbaan werd steeds korter. Het aantal gepensioneerden in verhouding tot het aantal werkenden neemt snel toe. De voorbije weken hebben politici kwistig hun pensioenplannen rondgestrooid. Hoe verschillend ze ook zijn, over één zaak is iedereen het eens: we zullen langer moeten werken. Hoevéél langer, daarover zijn de meningen verdeeld. Pensioenminister Michel Daerden (PS) stelt dat binnen 20 jaar iedereen drie jaar langer aan de slag moet. Open VLD wil veel sneller gaan: we moeten drie jaar langer werken tegen 2020. CD&V wil niet meer horen van een pensioenleeftijd, maar wil dat mensen 45 jaar werken om een volledig pensioen te krijgen. SP.A zegt dat we ‘natuurlijk langer moeten werken’, maar blijft vaag.

Van welke partij deze voorstellen - eigenlijk niet meer dan sloganeske ideetjes - ook komen, steeds ontbreekt een becijferde onderbouw. Elke basis om weloverwogen keuzes te maken over de toekomst van ons pensioenstelsel ontbreekt.

Bovendien wordt nu sterk benadrukt dat meer mensen langer moeten werken, maar er zal meer nodig zijn als we echt een antwoord willen bieden aan de grote uitdaging die de vergrijzing met zich meebrengt. Onze economie moet groeien en nog niet weinig: Europese Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy verklaarde dat Europa gemiddeld 2 procent groei nodig heeft om zijn welvaart te kunnen behouden. Luc Coene, die binnenkort gouverneur wordt van de Nationale Bank, verklaarde onlangs evenwel dat in ons land ‘een groei van 2 procent in de eerstvolgende drie, vier jaar geen haalbare kaart meer is’. Over hoe we dat gaan oplossen, hoor je vandaag niets.

Naast langer werken en economische groei, moet een ernstig pensioendebat ook gaan over de overheidsfinanciën en wat we daarmee doen. Zo’n discussie wordt vandaag angstvallig vermeden. Alleen de bij SP.A uitgerangeerde Frank Vandenbroucke durft daar nu op te wijzen: de onvermijdelijke budgettaire sanering dwingt ons meer dan ooit om strategische keuzes te maken.

Daarbij mogen we niet alleen kijken naar de pensioenen, maar moet het ook gaan over onze sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, enzoverder. Kortom: welk soort samenleving willen we? Geen spoor van ernstig debat hierover.

Het pijnlijke bij dit alles is dat men allang zag aankomen dat de pensioenen vanaf 2010 steeds moeilijker betaalbaar zouden worden. De paars-groene regering richtte in 2001 het Zilverfonds op, een spaarpotje dat ons stilaan van pas zou moeten komen - maar zoals deskundigen dat hadden voorspeld is het nauwelijks meer dan een lege doos. Het Zilverfonds was dan ook volksverlakkerij met twee catastrofale gevolgen. De geloofwaardigheid van de verantwoordelijke politici kreeg (nog maar eens) een lelijke knauw. En door de illusie van het Zilverfonds ‘dat de vergrijzingskosten wel zou opvangen’ bleef een grondig debat over welke richting we uit moeten met onze welvaartsstaat volledig achterwege.

Nu, in veel moeilijkere omstandigheden, kunnen we die discussie niet langer ontlopen. Met alleen maar wat langer te werken, zullen we er echt niet komen.

Ewald Pironet

B : Wettelijk pensioen scoort beter dan pensioensparen.

Het groeiend geloof in de superioriteit van de tweede en derde pensioenpijler is onterecht. Dat schrijft het Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) in een nieuwe studie. Het HIVA ging op vraag van het ACV na of het aanvullend pensioen via de bedrijven en het individuele pensioensparen wel zoveel beter zijn dan het wettelijke pensioenstelsel. “In dit rapport zijn de aanzienlijke kosten (van de tweede en derde pijler, nvdr) naar boven gekomen, die, indien zij zouden ingezet worden in een wettelijk pensioen, de verbeteringen die daar noodzakelijk zijn mogelijk zouden maken”, aldus het HIVA.

“Tot 2015 is er geen probleem om de pensioenen te betalen”, liet minister van Pensioenen Michel Daerden vorig weekend optekenen in de krant. Een onheilspellende uitspraak voor alle inwoners van dit land die hopen nog langer dan vijf jaar te leven.

Het is al langer bekend dat het wettelijk pensioen in België niet altijd bescherming biedt tegen armoede. Zo geraakt 26 procent van de koppels die moeten leven van een pensioen in het werknemersstelsel niet boven de Europese armoedegrens. Dat betekent dat zij samen minder dan 1.317 euro per maand krijgen.

Door de vergrijzing en de wankele toestand van de overheidsfinanciën dreigt het wettelijke pensioen nog meer in de verdrukking te komen. De Studiecommissie voor de Vergrijzing schat de budgettaire kosten van de vergrijzing op 8,2% van het bbp tussen 2008 en 2060.

Banken en verzekeraars spelen handig in op de angst voor de lage pensioenen en promoten het pensioensparen. De overheid geeft het individuele pensioensparen een duwtje in de rug door alle pensioenspaarders een belastingvermindering toe te kennen.

“Er was een groeiende politieke consensus dat wij in die richting verder dienden te evolueren: het wettelijk pensioen zou evolueren naar een basispensioen of zelfs een minimumpensioen, terwijl het vrijwaren van de levensstandaard na de pensionering diende te gebeuren op basis van een tweede of zelfs een derde pijler. Dit is gebaseerd op een groeiend geloof in de superioriteit van een pensioenvoorziening op basis van kapitalisatie”, schrijven de onderzoekers Jozef Pacolet en Tom Strengs van het HIVA.

Maar zijn die tweede pijler - dat is het aanvullend pensioen dat via de werkgever wordt opgebouwd – en de derde pijler – dat is het individuele pensioensparen – wel zoveel betrouwbaarder dan het wettelijk pensioen? Om goed gewapend de arena van de pensioenconferentie van eind dit jaar te betreden gaf de christelijke vakbond ACV aan het HIVA de opdracht om de verschillende pijlers tegen elkaar af te wegen. De resultaten van het onderzoek werden dinsdag voorgesteld in Overijse.

Genereus
Het wettelijk pensioen doorstaat de test met glans. Als je de bijdrage vergelijkt met het pensioen dat je uiteindelijk krijgt, dan is ons pensioenstelsel zelfs relatief genereus. En, een verrassing voor de tegenstanders van de 'vette overheid', de administratiekosten van het wettelijke pensioenstelsel lijken een pak lager te zijn dan die van de tweede en derde pijler. Die laatste zijn zo hoog dat men om het zelfde resultaat te bekomen als het brutorendement 10 tot 40 procent meer inspanningen moet leveren.

Maar aan de tweede en derde pijler zijn vooral heel veel risico's verbonden. Wie de uittreksels van zijn pensioenspaarrekening bekeken heeft, zal het wel al gemerkt hebben. De financiële crisis sloeg een krater in het zorgvuldig opgebouwde vermogen van veel spaarders. De private pensioeninstellingen hadden zich al lang ingedekt tegen dergelijke financiële stormen.

Risico's
“Reeds van in de jaren tachtig evolueerden wereldwijd de pensioenfondsen geleidelijk naar ‘vaste bijdragen’-systemen, die hen herleiden tot beleggingsproducten, waarvan de adequaatheid volledig afhankelijk is van de opbrengst van de financiële markten, en het risico bij de toekomstige gepensioneerde ligt. Een beter pensioenstelsel is dit op basis van ‘vaste prestaties’. Het legt de risico’s bij de inrichter van de pensioenregeling”, zo schrijft het HIVA.

Spaarders betalen dus wel een vaste bijdrage, maar weten niet wat ze op het einde van de rit zullen krijgen. Bij het wettelijk pensioenstelsel kan je nu al vrij precies laten berekenen hoeveel je later zal krijgen.

De auteurs van de studie besluiten dat er de voorbije twintig jaar door tal van vooraanstaande economen al heel wat argumenten werden aangebracht om de eerste pijler te versterken. “Een kritische kijk op het kostenplaatje van de tweede en derde pijler en de verhouding tussen inspanning en rendement, gegeven ook de toegenomen risico's, bevestigen ons daarin”, aldus Pacolet en Strengs.

Pensioenrendement vergeleken

Pijlers 1-2-3 in de Belgische pensioenvoorziening, Prof. dr. Jos Berghman: presentatie 20090908_JBerghman

Pensioenrendement vergeleken, Prof. dr. Jozef Pacolet & Tom Strengs 20090908_JPacolet_TStrengs

'Groot debat pensioenen voeren'

Na de publicatie van de armoedecijfers in België vraagt Open VLD een uitbreiding van de aanvullende pensioenen.

Open VLD is naar eigen zeggen verontwaardigd dat een kwart van de 65-plussers onder de armoedegrens leeft, tegenover zes procent in Nederland (DS 15 december). De partij wil daarom een algemeen debat houden over de toekomst van de pensioenen.

'Dit is een welvaartsstaat onwaardig', vindt voorzitter Bart Somers. Voor Open VLD moet een oplossing niet alleen bij het wettelijke pensioen gezocht worden, maar ook en vooral bij de aanvullende pensioenen. 'Die zullen in de toekomst cruciaal zijn om gepensioneerden boven de armoededrempel te houden.'

'Door de vergrijzing komt ons pensioensysteem onder druk. De wettelijke pensioenen optrekken is goed, maar niet voldoende', vindt Somers. 'De democratisering van de aanvullende pensioenpijlers moet verder gaan, en we moeten over een verplichting kunnen nadenken, zoals in Nederland.'

Zopas lanceerde minister voor Pensioenen Marie Arena (PS) de Nationale Pensioenconferentie, maar Open VLD vreest dat daar niet veel uit komt. 'De intentie om iets te doen is er al jaren, maar het wordt tijd om er ernstig werk van te maken. We vinden het vooral spijtig dat Arena zo hard de nadruk legt op het wettelijk pensioen en de aanvullende derde pijler zelfs wil afbouwen.'

'Iedereen mee in pensioenbad'

De grote conferentie over de toekomst van de pensioenen zal niet de conferentie van Marie Arena (PS) worden. Minister Arena wil alle partijen mee in het pensioenbad.

De federale minister van Pensioenen, Marie Arena (PS), wil dat de conclusies van de grote pensioenconferentie die het regeerakkoord aankondigt - en die voor een grondige hervorming van de Belgische pensioenstelsels moet zorgen - gedragen worden door 'iedereen'.

De nota die ze daarover vandaag voorlegt aan de ministerraad, zegt dat zij die conferentie wel zal voorzitten, maar dat alle vicepremiers - en dus alle coalitiepartijen - mee in het bad moeten.

Ze wil een 'consensus' over de toekomst van de pensioenen en over de (grote) hervormingen die daarvoor nodig zijn. Ook de sociale partners moeten mee in het bad. Ze krijgen allen een plaats in de Task Force die ze opricht en die de grote conferentie moet voorbereiden, aansturen en afronden. Ook alle pensioenadministraties worden daarbij betrokken. De organisaties van gepensioneerden niet, maar die kunnen later op andere niveaus betrokken worden.

Ze wil de pensioenhervormingen benaderen vanuit vier thema's en werkgroepen: de vereenvoudiging van de pensioenen, de wettelijke pensioenen ('eerste pijler'); de aanvullende pensioenen ('tweede pijler'). Ten slotte wil ze ook een werkgroep over 'de plaats van de ouderen in de samenleving': 'Waarvoor dient het pensioen? Een gemiddelde vrouw van morgen zal twintig jaar met pensioen zijn, van haar 65ste tot haar 86ste, wat straks de gemiddelde levensverwachting is. Gepensioneerden willen in die twintig jaar meer dan alleen maar kunnen overleven. Welke plaats hebben ze in de samenleving?'

Ze heeft het voortdurend over de grote ongelijkheden in de pensioenen. Op de vraag of het centrale thema niet zou moeten zijn: langer werken en activering, zegt ze 'dat dit doorheen alle thema's is geweven'. Ze wil niet weten van een discussie over de verhoging van de officiële pensioenleeftijd van 65 jaar zoals in vele landen. 'Ons grootste probleem is dat onze 55-65-jarigen te weinig werken, het minst van alle Europeanen. Dat is de prioriteit'

Ze is erg gecharmeerd door de Zweedse pensioenhervorming die een zeer klare band legt tussen het pensioenbedrag en het aantal jaren dat men gewerkt heeft. Ook haar partijvoorzitter Elio Di Rupo en administrateur-generaal van de RVP-pensioendienst, Gabriel Perle (PS), verklaarden eerder al hetzelfde.

Maar of het echt die kant opgaat, moet nog afgewacht worden. 'We hebben een verschillende geschiedenis', zegt Arena. 'En ik wil leren van alle goede praktijken in Europa.' En er zijn al veel voorbeelden want haast alle EU-landen hebben hun pensioenstelsels al hervormd; België is laatst.

De Task Force krijgt tijd tot december om de werkwijze verder uit te werken. En tegen februari 2010 moeten de hervormingen rond zijn.

Arena wil een discussie 'zonder taboes' maar gelooft wel meer in 'evolutie dan in revolutie', al erkent ze dat de ingrepen die nodig zijn, 'niet gering' zijn.