Ultiem overleg tussen de regering, vakbonden en werkgevers heeft geen akkoord opgeleverd over een hervorming van de Nederlandse pensioenen. Het poldermodel lijkt uitgewerkt.
In Nederland zit het sociaal overlegmodel in zwaar weer. Alles draait om de hervorming van de pensioenen. De minister van Sociale Zaken, Henk Kamp (VVD), had in juni een akkoord bereikt met de sociale partners over een verhoging van de pensioenleeftijd. Om de pensioenen betaalbaar te houden, moeten Nederlanders langer werken: tot 66 jaar in 2020 en waarschijnlijk tot 67 in 2025. En de stok achter de deur, is niet mis. Wie eerder stopt met werken, krijgt per jaar 6,5 procent minder uitkering. Wie langer doorwerkt, wordt beloond met jaarlijks 6,5 procent meer.
Voor haar beurt
Ook de voorzitster van de grootste vakcentrale FNV (goed voor 1,4 miljoen leden), Agnes Jongerius, ondertekende het akkoord. Maar al snel rees een probleem. Jongerius had voor haar beurt gesproken, want twee van de grootste bonden binnen de FNV schoten het akkoord af. Zij vonden dat werknemers die vroeger wilden stoppen - vaak mensen met een zwaar beroep - te veel inkomensverlies zouden lijden. Ook vonden ze het niet kunnen dat de werknemers mee zouden moeten opdraaien voor het risico dat de pensioenfondsen minder rendement halen dan verwacht, bijvoorbeeld door de financiële crisis. Nu ligt dat risico eenzijdig bij de werkgevers.
In augustus deed minister Kamp een kleine toegeving om mensen met een laag inkomen die toch op hun 65ste met pensioen zouden willen, minder inkomensverlies te doen lijden. Hij hoopte daarmee de dissidente vakbonden alsnog over de streep te halen en hij gaf hen tijd tot 12 september om ermee in te stemmen.
Zestien uur vergaderen
Het volledige FNV ging daarom maandag rond de tafel zitten. Zestien uur lang probeerde Jongerius de dissidente bonden alsnog over de streep te halen. Maar maandagochtend trok de voorzitter van FNV Bondgenoten - de grootste vakbond van Nederland - de stekker uit de onderhandeling. Hij bleef erbij dat de toegevingen van Kamp lang niet ver genoeg gingen.
En dus stelde heel Nederland gisteren de vraag: wat nu? Was er een eind gekomen aan het beroemde Nederlandse poldermodel, het consensusmodel waarin werkgevers, vakbonden en overheid met elkaar aan tafel gaan om te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden en lonen? Het leek er sterk op. Ook opvallend: het zijn ruziënde vakbondsleiders die het model aan het wankelen brengen. Maar die lijken daar niet echt om te malen. 'Het polderen heeft ons veel goeds gebracht. Maar met het meest rechtse kabinet dat er is, kan je je afvragen of we er wel mee moeten doorgaan', zei Corrie van Brenk, waarnemend voorzitter van dissidente bond Abvakabo FNV vorige maand.
Extra belastingkorting
Het is in elk geval van 1979 geleden dat het consensusmodel schipbreuk maakte. Ook toen had een vertegenwoordiging van de bonden een overeenkomst gesloten met de werkgevers over loonmatiging, maar bleef één bond dwarsliggen. Het duurde tot 1982 voor er een akkoord uit de bus kwam. En sindsdien heerst het poldermodel.
Minister Kamp trachtte gisteren in extremis de boel nog te redden. In de vooravond riep hij de voorzitters van vakbonden en werkgevers opnieuw bij zich. Nauwelijks twee uur later gaf de minister een persconferentie waarop hij een akkoord aankondigde. 'Mensen met lage inkomens die sparen tijdens de laatste jaren dat ze werken, krijgen een extra belastingkorting. Met dat extra bedrag kunnen ze hun overgang naar het pensioen beter laten verlopen', zei hij. En hij voegde eraan toe dat de periode van 'onderlinge discussies nu voorbij was'.
Maar zo zagen de dissidente vakbonden het niet. In een gezamenlijke verklaring zeiden ze dat het akkoord geen oplossing bood voor mensen die vanaf 2020 op hun 65ste willen stoppen met werken. Waarna opnieuw de vraag volgt: en wat nu? Kamp zei gisteren dat hij met dit akkoord naar het parlement trekt. Alleen is de vraag of hij daar een meerderheid krijgt, want gedoogpartner PVV is fel gekant tegen een pensioen op 67. Hij moet nu hopen op steun van de PvdA. Bovendien is de kans groot dat de dissidente vakbonden massaal de straat zullen opgaan. Exit poldermodel dus. Nieuw ! Pensiontalk Mobile (betaversie)
