In landen waar de bevolking later met pensioen gaat, is het geheugen van de bevolking op oudere leeftijd veel beter.
Het was al bewezen dat het geheugen en de algemene denkfuncties verzwakken met het ouder worden.
Op individueel niveau was ook al bewezen dat niet meer werken, met pensioen gaan dus, dit proces bij individuen vaak versnelt. Een artikel in het Journal of Economic Perspectives, opgepikt door de New York Times, bewijst nu dat dit laatste zeker collectief geldt: in landen waar de bevolking vroeger met pensioen gaat, is de geheugen- en denkcapaciteit van de oudere bevolking veel zwakker.
Landen waar het merendeel van de mensen nog werkt tussen 60 en 65, de Verenigde Staten van Amerika, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken, scoren (met 11 op een schaal van 20) het hoogst op een internationaal vergelijkbare test. Landen waar nauwelijks nog iemand werkt tussen 60 en 65, scoren het laagst: Spanje, Italië en Frankrijk halen amper 6 à 8 op 20. België ligt daar maar net iets boven, met iets meer dan 8 op 20.
Nederland en Duitsland - waar gemiddeld wat langer gewerkt wordt dan bij ons - scoren tussen 9 en 10 op 20.
De test werd op identieke wijze uitgevoerd in een vijftiental landen: ouderen kregen tien naamwoorden te horen en moesten die meteen herhalen, en tien minuten later nog eens. Een perfecte score leverde twintig punten op.
Is er een verklaring voor dit fenomeen? Leerpsychologen zeggen dat in werksituaties mensen op alle vlakken alert moeten blijven en zo alle denkfuncties voortdurend trainen.
Leerpsychologen zijn overigens kritisch over de raad die men ouderen geeft om geheugenspelletjes te spelen en kruiswoordraadsels en sudoku's op te lossen om het geheugen en het denken op peil te houden. Die houden alleen de capaciteit om kruiswoordraadsels en sudoku's op te lossen op peil, terwijl werken haast alle denkfuncties activeert, luidt het.
Er is nog enige kritiek op het onderzoek uit het Journal of Economic Perspectives. Er zijn wetenschappers die beweren dat met dit onderzoek inderdaad bewezen is dat er 'een' verband is tussen het vroeg pensioneren en de beperktere geheugencapaciteit van ouderen, maar dat nog niet bewezen is dat dit een 'oorzakelijk verband' is. Bewezen is immers niet dat het ene oorzaak is en het andere gevolg, of omgekeerd. Theoretisch hebben ze gelijk. Maar het lijkt toch weinig waarschijnlijk dat in bijvoorbeeld Frankrijk, Spanje en Italië ouderen sneller hun denkfuncties verliezen dan in andere landen en dat men daarom in die landen het vervroegd pensioen heeft ingesteld.
