Er staat iets te gebeuren wat door velen tot afgelopen dinsdag voor onmogelijk werd gehouden: het korten van de uitkering van gepensioneerden. ,,We moeten onze ogen niet sluiten voor de werkelijkheid en dienen ons te bezinnen op de hervorming van het eens zo geroemde pensioenstelsel.''
Op een paar uitzonderingen na is nog niet bekend welke pensioenfondsen uitkeringen zullen moeten korten. Het pensioenfonds Super de Boer (SdB) behoort daar in ieder geval niet bij. Het pensioenfonds SdB heeft, net als 340 van de 600 andere pensioenfondsen, een herstelplan ingediend. In het herstelplan staat wat het fonds doet om voldoende dekkingsgraad te krijgen en om ook in de toekomst de pensioenen betaalbaar te houden. De dekkingsgraad van Pensioenfonds SdB is in juli 2010 gestegen van 95,5 procent (eind juni 2010) naar 96,8 procent (eind juli 2010). Door de afspraken in het herstelplan is het verlagen van de pensioenen voor de werknemers van Super de Boer en gepensioneerden nu niet nodig.
Rigoureus grijpt minister Donner in bij veertien pensioenfondsen. Om te voorkomen, dat jongeren in de toekomst het gelag gaan betalen, is de ingreep te rechtvaardigen.
Drie knoppen
De dekkingsgraad - de verhouding tussen het vermogen en alle toekomstige verplichtingen - van genoemde veertien fondsen is onder de kritische grens van 90 procent gekomen. Tegenover iedere 100 eurocent aan pensioenverplichting staat een bezit van 90 eurocent. Met andere woorden: zij keren momenteel pensioen uit waarvoor onvoldoende dekking bestaat. Dat leidt tot een oplopend financieringstekort. Onder deze omstandigheden kan er maar aan drie knoppen gedraaid worden: Een hogere premie voor de werknemer en/of bijdrage van de werkgever; het achterwege laten van indexatie; korten van de pensioenuitkering, het zogenaamde afstempelen.
Besloten is tot een korting op de pensioenuitkeringen. Zowel gepensioneerden als werknemers zullen dit merken. Zij het dat de eerstgenoemde groep het direct in de portemonnee zal zien. Bij een aanvullend pensioen van bijvoorbeeld 900 euro per maand en een korting van pakweg 3 procent, ontvangt een gepensioneerde 18 euro minder per maand. Zijn koopkracht gaat nog harder omlaag, omdat een fonds, dat een korting doorvoert, de pensioenen uiteraard ook niet zal verhogen met de inflatie (indexeren).
De werknemers daarentegen zullen op hun pensioenoverzicht een lager bedrag zien staan als zij doorwerken tot hun 65e. Dit bedrag kan - in tegenstelling tot wat de gepensioneerde krijgt - omhooggaan als het fonds in de toekomst onverhoopt beter gaat presteren.
Het minimumniveau waar ieder pensioenfonds in de toekomst aan moet voldoen, is 105 procent. Zo'n 340 pensioenfondsen zijn als gevolg van de ingezakte beurskoersen, een ingestorte vastgoedmarkt en de extreem lage rente begin 2009 onder het vereiste niveau gezakt.
Dick Sluimers, bestuursvoorzitter van de Algemene Pensioengroep (APG) legt de vinger bij de wijziging van de Pensioenwet in 2006. Sindsdien is de boekhoudkundige invloed van de rente veel te groot geworden. Deze wet verplicht pensioenfondsen om boekhoudkundig te doen alsof de actuele rente ook de komende jaren zo blijft. Dit zou de blik op de financiële werkelijkheid van de pensioenfondsen vertroebelen, aldus Sluimers.
Vraag is hoe reëel het is te veronderstellen dat op korte termijn de lange rente weer gaat stijgen. De economische vooruitzichten geven daar geen enkele aanleiding toe. Het economisch herstel verloopt uiterst moeizaam, en dat dwingt centrale banken tot het laag houden van de rente. Vergeleken met de afgelopen twintig jaar bevindt de rente zich op een laag punt. Als je echter kijkt naar de renteontwikkeling over honderd jaar kun je zeggen dat de rente in de jaren zeventig, tachtig en negentig historisch hoog was.
Utopie
Als sociale partners zullen we de moed moeten hebben om te zeggen dat we een utopie najagen. Het uitgangspunt, dat een pensioen 70 procent van het gemiddelde loon bedraagt, is waarschijnlijk irreëel. We moeten op zoek naar een nieuwe balans tussen ambitie, zekerheid en kosten van aanvullende pensioenen. Daarom bepleiten wij hervorming van het pensioenstelsel. Naast de maatregelen die al zijn genomen (afschaffing prepensioen, van eindloon naar middelloon, invoering kostenplafond) zouden we een volgende stap willen zetten in de vorm van een regeling die de pensioenkosten en uiteindelijke aanspraken met elkaar in balans brengt. Onder meer door de pensioenlast bijvoorbeeld voor tien jaar vast te leggen. Als de premie binnen die termijn niet voldoende blijkt te zijn, wordt de pensioenregeling versoberd. Zo wordt de pensioenrekening rechtvaardig verdeeld tussen de generaties. Een solidaire en rechtvaardige balans.
Chris Baggerman is als coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid werkzaam bij de Reformatorisch Maatschappelijke Unie en namens deze organisatie bestuurslid bij het pensioenfonds Super de Boer.
