De verhoging van de pensioenleeftijd is een aantrekkelijke en relatief gemakkelijke ingreep die nodig is om de overheidsfinanciën in Europa weer op orde te brengen.
Dat zegt Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg en verbonden aan het onderzoeksnetwerk Netspar.
Het grote voordeel van langer doorwerken is volgens Bovenberg dat het op de korte termijn niet te veel negatieve effecten heeft voor de economie.
Weinig vraaguitval
Er zal weinig vraaguitval zijn en op termijn zal de aanbodzijde van de economie erdoor worden verstevigd. De productiedaling die door de vergrijzing verwacht mag worden, wordt er immers door ingedamd.
Daar komt bij dat het vertrouwen van de financiële markten een flinke impuls krijgt van het besluit tot langer doorwerken. Nu Europa zucht onder een schuldencrisis is dat van groot belang.
Het voorkomt wellicht dat het moeilijker wordt om geld te lenen en houdt eventuele renteverhogingen beperkt. 'We slaan dus eigenlijk twee vliegen in één klap als mensen in Europa later met pensioen gaan.'
Niet zonder slag of stoot
Bovenberg verwacht evenwel dat de verhoging van de pensioenleeftijd niet zonder slag of stoot zal worden doorgevoerd. En dat geldt zeker ook voor eventuele andere versoberingen van de sociale zekerheid, zoals de versoepeling van het ontslagrecht.
Vooral in landen als Griekenland, Spanje, Portugal en Italië zal er veel sociale onrust ontstaan, denkt de hoogleraar. 'Dat is de prijs die betaald moet worden voor het feit dat die landen in het verleden te weinig gedaan hebben om het huishoudboekje op orde te houden.'
Toch zal de hervorming uiteindelijk wel worden doorgevoerd, denkt econoom Bovenberg. 'Het alternatief - niets doen - is nog veel slechter.'
Tempo
De politieke strijd zal vooral gaan over het tempo waarin landen de pensioenleeftijd verhogen. Moet ze snel worden doorgevoerd of langzaam worden ingefaseerd. In het laatste geval valt de politieke pijn mee. Nederland kan het zich in ieder geval veroorloven om het geleidelijk in te voeren, stelt Bovenberg.
Europese coördinatie van de pensioenhervormingen is in de ogen van de econoom niet nodig. Daarvoor zijn de verschillen tussen de diverse pensioenstelsels simpelweg te groot, stelt hij. De rol van Brussel is er volgens Bovenberg vooral in gelegen dat de regeringen in Europa onder druk worden gehouden om hun begroting op orde te brengen.
