Een actiedag in Frankrijk – treinen die niet rijden, scholen die gesloten blijven – dat is niks nieuws. Maar de actiedag die voor donderdag is aangekondigd, belooft anders te worden. Donderdag wordt de mogelijk laatste slag om de pensioenen geleverd. Is de opkomst klein, dan wint de regering. Gaan er veel mensen de straat op, dan komt er – misschien – een volgende ronde.
Die herziening van het pensioenstelsel omvat een heel pakket aan maatregelen, dat na de zomer in het parlement moet worden besproken. Maar de strijd spitst zich toe op één aspect: houdt de Fransman het recht op zijn 60ste met pensioen te gaan?
Die leeftijdsgrens heeft een welhaast mythisch karakter. Overal in Europa worden plannen gemaakt om de pensioenleeftijd te verleggen naar 67 of 68 jaar. We zullen wel moeten, is de redenering in andere landen. En omdat we gezonder oud worden, kan het ook.
Daar denkt de Fransman anders over. Hij heeft twee heilige koeien. Kom niet aan de werkweek van 35 uur, en kom niet aan de 60 jaar, een dierbaar geschenk van president Mitterrand aan het Franse volk. Die 35 uur is door Sarkozy al flink opgerekt; langer werken wordt namelijk extra beloond. Zodat alle werknemersverzet zich nu toespitst op de pensioenen.
Vreemd gevecht
Het is een vreemd gevecht. De regering is al sinds 12 april in onderhandeling met werkgevers en werknemers. Daarvan komt weinig meer naar buiten dan dat men het niet eens wordt. Maar geleidelijk sijpelt wel de informatie door dat de regering de leeftijd stukje bij beetje wil verleggen, naar 62 of zelfs 63 jaar. Eric Woerth, de overigens weinig glamoureuze minister van Arbeid die namens de regering de onderhandelingen voert, koos woensdag verrassend genoeg weekblad Paris Match uit om het nieuws officieel wereldkundig te maken. Hij maakte tegelijk bekend dat het aantal arbeidsjaren voor een maximaal pensioen geleidelijk wordt opgehoogd van 40,5 naar 42 jaar in 2030.
Het rechtse regeringsblok steunt het voorstel van harte. Maar ter linkerzijde is men al maanden in verwarring. Martine Aubry, partijleidster van de socialisten (PS), liet een paar maanden geleden doorschemeren dat wat haar betreft de 60 jaar niet heilig is. Later kwam ze daarop terug onder druk van partijgenoten. De PS belooft nu zelfs een eventuele ophoging ongedaan te maken, mocht zij over twee jaar aan de macht komen.
In plaats van die verhoging wil de partij een pensioen à la carte, waarbij de werknemer zelf mag bepalen wanneer hij stopt. Het gat in de pensioenenpot moet worden gedicht met extra belastingen voor de rijken en de banken.
Steeds gezonder
Dominique Strauss-Kahn, voorzitter van het IMF en voornaamste linkse kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2012, verbrak de socialistische eensgezindheid. Hij zei vorige week dat als de bevolking steeds gezonder wordt dat geen enkele reden is om niet langer te werken. ‘Als we 100 jaar worden, gaan we niet vasthouden aan een pensionering met ons 60ste.’
Aubry noemt het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd ‘een ideologische maatregel, die op korte termijn geen enkel effect teweegbrengt. De socialisten verdedigen de leeftijdsgrens van 60 jaar voor met name lager geschoolde werknemers, die op jeugdige leeftijd beginnen met werken.
Overigens: de prognose is dat aan de oproep tot actie donderdag matig gehoor zal worden gegeven. De Franse spoorwegen verwachten dat drie op de vier treinen rijden, de grootste onderwijsvakbond voorspelt dat vier op de tien leerkrachten staken. Ook de Parijse metro zal hinder ondervinden van de acties.
