Terwijl in Nederland de discussie over alternatieve pensioenvormen – van ‘pensioen in natura’ tot deeltijdpensioen – nog maar nauwelijks op gang komt, wordt hier in het buitenland al druk mee geëxperimenteerd.
Verwonderlijk is dat niet. Wij zijn gezegend met een redelijk goed doortimmerd collectief pensioensysteem van samen sparen en risico’s delen. In andere landen is dat doorgaans niet het geval. En wie niet collectief is, moet slim zijn.
Neem het verschijnsel van de ‘omgekeerde hypotheek’, zoals dat in de Verenigde Staten opgang maakt. Het principe staat hier ten lande bekend als 'opeethypotheek' en is even simpel als voor de hand liggend: gepensioneerden eten hun huis op.
Bij een pensioenhypotheek ofwel ‘omgekeerde hypotheek’ sluit een huiseigenaar een hypotheek af op zijn of haar reeds afbetaalde huis. De rente- en kapitaalaflossingen, evenals bijkomende kosten, worden opgeschort en opgeteld bij de leensom. Het geleende bedrag wordt vervolgens – liefst in termijnen – uitbetaald en aangewend als pensioeninkomen.
Als het huis wordt verkocht of als de eigenaar sterft, wordt de rekening vereffend: de bank neemt zijn deel uit de opbrengst van het huis en de erfgenamen krijgen wat er eventueel overblijft.
Zulke pensioenhypotheken komen handig van pas als aanvulling op vaak ontoereikende eerste- en tweedepijler pensioenvoorzieningen, en bieden als voordeel dat de gepensioneerde in zijn of haar eigen huis kan blijven wonen.
Naast omgekeerde hypotheekproducten komen ook afgeleide producten in zwang. Als de erfgenamen bijvoorbeeld niet heel blij worden van het idee dat vader of moeder het ouderlijk huis verpanden, kunnen ze hun bejaarde ouders een alternatief leefloon bieden, dat op andere, voor de erfgenamen gunstiger wijze wordt gefinancierd.
In Nederland is het verschijnsel van de opeethypotheek weliswaar bekend maar niet enorm populair. In Amerika loopt men er echter warm voor. De potentiële markt voor omgekeerde hypotheken is enorm, meldt de New York Times. “Meer dan zeven miljoen mensen ouder dan 65 en met een jaarinkomen van minder dan 30.000 dollar, is eigenaar van een volledig afbetaald huis,” aldus de krant. Dit zijn de meest recente beschikbare cijfers gebaseerd op het American Housing Survey uitgevoerd door het Amerikaanse Census Bureau in 2007.
Als aanvullende pensioenvorm doet de omgekeerde hypotheek momenteel opgeld in de VS, temeer daar heel wat hypotheekverstrekkers de vaak pijnlijk hoge kosten die ze aanrekenden voor dit product, onlangs hebben verlaagd.
Hypotheekverstrekkers halen hun winst nu ergens anders vandaan: ze verpakken deze hypotheekleningen en verkopen ze aan grote investeerders. Zoals pensioenfondsen, bijvoorbeeld. En daarmee is de cirkel weer rond.
