Pensioenfondsen hebben in 2008 naar schatting euro 20 mrd, ofwel bijna één jaar premie-inleg, verloren doordat de bestuurders onvoldoende controle hadden over de uitvoering van hun beleggingsbeleid. Dat stelt een commissie onder leiding van Jean Frijns, voormalig directeur bij ambtenarenpensioenfonds ABP.
De verliezen komen onder meer voort uit gebrek aan liquiditeit en verliezen op tegenpartijen en bedragen bijna 20% van het totale beleggingsverlies van de pensioensector in dat jaar.
In 2008 raakten de ongeveer 600 Nederlandse pensioenfondsen euro 112 mrd kwijt op hun beleggingen. Nog eens ruim euro 100 mrd ging verloren als gevolg van boekhoudkundig verlies door de val in de marktrente. De omvang van de totale beleggingen is circa euro 600 mrd.
Professionele beleggingsexperts
Om de fondsen hier in de toekomst voor te behoeden, moeten er professionele beleggingsexperts in de besturen zitting krijgen, aldus Frijns. Pensioenfondsbesturen bestaan nu uit (afgevaardigden van) werkgevers en werknemers, die niet noodzakelijk beleggingservaring hebben.
Volgens de commissie hadden pensioenfondsen betere resultaten geboekt als ze ervoor hadden gezorgd dat de door hen ingehuurde externe beleggers zich aan de opgegeven doelstellingen hadden gehouden. Het blijkt echter dat de beleggers onder meer te ruime mandaten en risicolimieten meekrijgen en er onvoldoende zicht is voor het gevaar van illiquiditeit bij alternatieve beleggingen.
Advies niet voldoende
'In veel besturen is er minder aandacht voor en kennis van de implementatie van de beleggingsstrategie en de uitvoering daarvan', schrijft Frijns. Volgens hem is het niet voldoende als besturen zich door beleggingsspecialisten laten adviseren. 'Daar een pensioenbestuurder deze kennis niet oppakt door zes keer een cursus te volgen, moeten er dus externe professionals in het bestuur komen.'
De dekkingsgraad van pensioenfonds Shell daalde van 180% naar 80%. Tal van pensioenfondsen kwamen in liquiditeitsproblemen omdat zij stortingen moesten doen op hun omvangrijke derivatenposities. Ook bleken er door de ingehuurde vermogensbeheerders aandelen te zijn uitgeleend aan de omgevallen bank Lehman zonder dat dit bekend was, zoals in het geval van Pensioenfonds OPG.
