Het komend halfjaar wordt vrijwel alles in de Nederlandse pensioenfondssector ter discussie gesteld.
Een van de heetste hangijzers is de rente waartegen pensioenfondsen de waarde van toekomstige uitkeringen naar vandaag moeten terugrekenen.
Bij de invoering van het nieuwe Financieel Toetsingskader in 2007 werd de vaste rekenrente van 4 procent vervangen door de variabele marktrente.
Marktwaardering
De grote bewegingen op de financiële markten geven sindsdien enorme schokken in de waarde van de verplichtingen en dus de dekkingsgraad. Dit leidde tot nervositeit bij deelnemers, bestuurders en toezichthouders.
'De marktwaardering werd te snel ingevoerd', stelt Guus Boender van Ortec Finance, dat tientallen pensioenfondsen adviseert, in een gesprek met Het Financieele Dagblad.
Marktrente
'Er is onvoldoende doordacht hoe het gebruik van een variabele rentevoet in de praktijk zou werken. Bovendien werd het onvoldoende begrepen. Het is goed om via de marktrente de dagelijkse situatie te kunnen meten, maar een voorwaarde is wel dat daarmee verstandig wordt omgegaan.'
Volgens Boender en andere critici van de marktrente moet nervositeit als die van vorig jaar voorkomen worden. Bestuursvoorzitter Dick Sluimers van pensioenuitvoerder APG stelde eerder deze week dat pensioenfondsen zich niet op dagbasis moeten laten opjagen door marktbewegingen, daar ze op lange termijn werken.
Dekkingsgraad
Sluimers stelt voor om de dagelijkse rentestand te vervangen door een gemiddelde van de afgelopen zeven jaar. De rente tijdens een crisis zoals rond de val van Lehman in september 2008 kan tijdelijk heel laag zijn (waardoor de dekkingsgraden tuimelen), maar dergelijke gebeurtenissen zijn niet representatief voor de langere termijn.
Boender deelt de visie dat grote schokken moeten worden uitgebannen, maar ziet geen enkele onderbouwing voor een zevenjaarsperiode. 'Het zonder meer middelen van de rente over een lange periode is gevaarlijk, omdat je dan achter de feiten aan kan lopen. Na zeven vette jaren kunnen zeven magere volgen, wat dan te laat wordt onderkend.'
De Ortec-adviseur wijst erop dat pensioenfondsen bij het bepalen van hun verplichtingen rentetarieven van wel dertig tot vijftig jaar moeten gebruiken, terwijl de handel in schuldpapier met deze looptijden maar dun is.
Schuldenmarkt
'Er moet een methode komen om objectief te kunnen bepalen of de marktrente op enig moment geen goede graadmeter meer is. Het is raar als je de lange rente moet blijven gebruiken als de schuldenmarkt niet goed functioneert.'
Voorlopig ziet Boender geen snelle oplossing. Een dinsdag ingestelde commissie onder leiding van de Leidse hoogleraar Kees Goudswaard heeft als opdracht zich over de rekenrente te buigen. Sociale Zaken en de Nederlandsche Bank moeten een wijziging uiteindelijk goedkeuren.
Boender: 'We moeten van onze fout uit 2007 leren en met een alternatief komen dat doordacht, objectief, transparant en begrijpbaar is.'