"De volgende twee jaar zijn van cruciaal belang om onze welvaart te vrijwaren", zegt Luc Coene, de vicegouverneur van de Nationale Bank. "De gezondmaking van de begroting hoeft echter niet gepaard te gaan met een budgettaire big bang. Zo diep snijden moet niet als we een positief verhaal van meer jobs kunnen schrijven."
In zijn nieuwe rapport waarschuwt de Hoge Raad van Financiën dat bij ongewijzigd beleid de overheidsfinanciën weer dieprood kleuren. Vicegouverneur Luc Coene (NBB) schetst daarom de contouren van een nieuw Globaal Plan dat de Belgische huishouding weer op orde kan zetten.
Een tekort van 5 procent wegwerken. Hoe doe je dat? Door te snijden in de uitgaven? Door de belastingen weer te verhogen? De fiscale druk daalde de voorbije jaren immers van 48 naar 46 procent van het bbp.
Coene: "De ruimte voor lastenverhogingen is heel gering, want België heeft al ongeveer de hoogste belastingdruk in Europa. De mensen gaan over de grens shoppen als je de indirecte belastingen teveel verhoogt. Meer lasten op arbeid is helemaal uit den boze. Toch is het ondenkbaar dat we de ontvangsten niet onder de loep nemen."
"Natuurlijk moet je ook iets doen aan de groeivoet van de uitgaven. Al te vaak worden er initiatieven genomen die op korte termijn betaalbaar lijken, maar voor eeuwig en altijd in het uitgavenpatroon ingebakken raken. Besparen kan door het overheidsapparaat grondig onder de loep te nemen. De overheid kan meer taken uitbesteden aan de privésector of een verhoging van het aantal tijdelijke jobs in de publieke sector kan ook heel wat opbrengen. Ook de groei van de uitgaven voor gezondheidszorg met 4,5 procent is niet houdbaar. Als het systeem de welvaart doet verminderen, moeten we dat systeem in vraag stellen en dat gebeurt niet."
Staan we aan de vooravond van een nieuw Globaal Plan?
Coene: "Ja, maar het kan zonder een budgettaire big bang. We kunnen de komende en onafwendbare operatie ook deels op een positieve manier realiseren. Ik spreek over maatregelen die je nu neemt en geleidelijk op toerental komen, waardoor die op termijn geruisloos een enorm positief effect hebben. In het verleden was de verhoging van de pensioenleeftijd voor vrouwen tot 65 jaar zo een maatregel. Zweden bijvoorbeeld legt de pensioenleeftijd vast in functie van de levensverwachting. Of je zou kunnen vastleggen dat je ten minste 45 jaar moet werken."
"Er is geen enkele reden waarom België niet in staat zou zijn een participatiegraad van 70 tot 75 procent te bereiken als de Scandinavische landen daar nog een stuk boven zitten. Nederland verhoogt de pensioenleeftijd naar 67 jaar. Bij ons hoeft dat niet eens. Wij moeten ervoor zorgen dat oudere werknemers niet vervroegd de arbeidsmarkt verlaten."
"Het Generatiepact heeft langer werken een heel klein beetje dichterbij gebracht(toont een kleine opening tussen duim en wijsvinger). Maar we betaalden er een hoge prijs voor zodat het netto-effect relatief beperkt bleef. Nu hebben we een veel grotere inspanning nodig. (wijst van de vloer naar het plafond) We hebben een Generatiepact maal honderd nodig. Ik stel vast dat de mensen er nog niet van overtuigd zijn dat er langer gewerkt moet worden om onze welvaart te behouden. We moeten af van taboes van de huidige generatie die maken dat de volgende generatie het minder goed zal hebben."
De bevolking beseft niet wat er op haar afkomt?
Coene: "Neen. We hebben nog een grote communicatieopdracht voor de boeg. Hoe leg je uit dat als de lonen stijgen de werkloosheid vermeerdert en de inkomsten voor de sociale zekerheid verminderen? Dat horen ze al twintig jaar en zeggen: 'Die jaren hebben we toch ook overleefd'. Maar de huidige crisis, die in de financiële sector begon, gaat de werkloosheid gevoelig verhogen. Daar zijn we nog maar aan het begin."
