Politici en sociale partners hadden pensioengerechtigden de afgelopen jaren veel duidelijker moeten voorlichten over de risico’s van hun pensioenen. Dat is, ook vóór de economische crisis, te weinig gebeurd. Daardoor hebben nu veel mensen een te rooskleurig beeld van hun eigen oudedagsvoorziening.
Dat stellen pensioenspecialisten tegenover deze krant. „De kleine lettertjes in de contracten zijn groot geworden”, zegt de Tilburgse econoom Lans Bovenberg: „Je moet nu eerlijk zeggen: we blijven uw pensioen nog uitbetalen, maar weet wel dat als het nog twee jaar tegenzit, dan moeten we uw pensioen misschien verlagen.” Het is een vervelende boodschap, zegt Bovenberg, „maar er zijn geen garanties meer”.
De afgelopen jaren zijn de risico’s bij pensioenen geleidelijk verschoven naar de deelnemers. Steeds minder bedrijven hebben de verplichting om tekorten bij hun pensioenfonds aan te zuiveren. Correctie voor inflatie (indexatie) is bij de meeste fondsen een soort bonus geworden, die alleen wordt toegepast als er ruim voldoende vermogen aanwezig is.
Slechte beleggingsresultaten komen meer dan vroeger voor rekening van werknemers en gepensioneerden. De Amsterdamse econoom Arnoud Boot: „Als duidelijk was gemaakt dat je pensioen kan stijgen en kan dalen, dan had iedereen zich er op kunnen instellen. Het komt nu als een schok.”
Pensioenfondsen hebben van minister Donner (Sociale Zaken, CDA) een langere periode gekregen om hun tekorten weg te werken. Ze zijn gedwongen de premie te verhogen en mogelijk de pensioenuitkering te verlagen.
Als die maatregelen niet succesvol blijken te zijn, zorgt dat volgens Boot voor een pijnlijke situatie: „Dan blijft er te weinig geld over voor de jeugd en hebben pensioengerechtigden achteraf gezien te weinig premie betaald of te veel pensioen ontvangen.”
Vakcentrale FNV verzet zich bij voorbaat tegen een verlaging van de pensioenen. „Dit gaan wij niet meemaken”, zegt bestuurder Jos Brocken van FNV Bondgenoten. De vakbonden zitten in een lastige positie omdat zij bij veel pensioenfondsen samen met de werkgevers in het bestuur zitten.
