Pensioenbestuurders Jan Berghuis en Jos Brocken zitten met de handen in het haar. De pensioenfondsen in de metaal, PMT en PME, waar ze respectievelijk werknemersvoorzitter zijn, zitten in zwaar weer. Zo zwaar dat ze op de pensioenen moeten korten. Niet wegens daadwerkelijk geldgebrek, maar omdat het toezicht dat eist. "Voor een boekhoudkundige regel. Er is helemaal geen uiterste noodzaak om af te stempelen. We kunnen zonder problemen nog jarenlang blijven uitbetalen", omschrijft Brocken de pijn.
Op papier ziet het er niet goed uit voor beide fondsen. Volgens Berghuis is de dekkingsgraad van PMT (kleinmetaal) inmiddels naar 77% gezakt, zusterfonds PME (grootmetaal) zit op 81%. Dat is wederom een aanzienlijke verslechtering ten opzichte van de stand eind 2008. Dit betekent in feite dat een pensioenfonds een pensioen nu wel voor 100% uitbetaalt, maar dat die uitkering op dit moment slechts voor circa 80% in het fonds is gedekt. Daardoor groeit er dus een tekort.
Volgens Brocken is dat echter een situatie die een pensioenfonds best lang kan volhouden. "Alleen op de lange termijn krijg je dan een probleem." Een probleem dat volgens de pensioenbestuurder bovendien door herstel van de rente weer snel kan zijn opgelost. "Een rentestijging van 0,25% doet de dekkingsgraad met 5% stijgen."
Doordat er op lange termijn kans blijft op herstel in combinatie met het gegeven dat de pensioenfondsen nog steeds zonder problemen de pensioenen kunnen uitbetalen, is er volgens Brocken de eerste jaren geen uiterste noodzaak om de pensioenen te korten, om af te stempelen.
Toezichthouder DNB stelt dat wel verplicht. Minister Donner gaf de pensioenfondsen weliswaar twee jaar extra de tijd om uit de problemen te komen, maar volgens de pensioenbestuurders werken de voorwaarden die de minister stelt averechts. "Bij die langere herstelperiode zullen veel pensioenfondsen in 2011 al moeten korten", stelt Berghuis. Het herstelplan dat de fondsen voor 1 april bij DNB moeten indienen, is namelijk gebaseerd op de dekkingsgraad eind 2008. Doordat de situatie nu alweer fors slechter is, is dat plan bij voorbaat voor veel fondsen niet langer haalbaar en zal al na één jaar het sein op rood komen te staan. Verhogen van de pensioenpremie is veelal geen optie meer, omdat die in veel gevallen al op het maximum ligt. Korten van pensioenen is dan onvermijdelijk.
Berghuis stelt dat uitgaande van de huidige dekkingsgraad de metaalfondsen in 2011 de pensioenen met 10% moeten korten. Die aantasting van onvoorwaardelijke rechten zet volgens hem echter ook de overgangsregeling voor vroegpensioen op losse schroeven. Die aanspraken zijn namelijk niet geheel onvoorwaardelijk toegekend, meent Berghuis. Hij voorspelt grote sociale onrust. Voor hem reden om desnoods de hakken in het zand te zetten. "FNV Bondgenoten zal in de metaal geen herstelplan ondertekenen waar ergens het woord afstempelen in staat. Dat kunnen we niet aan onze achterban uitleggen. Dan maar geen herstelplan."
Dat de PvdA afgelopen week het voorstel van Donner heeft laten passeren, noemt Berghuis verbijsterend. "Dit betekent niet meer en niet minder het einde van ons huidige Nederlandse pensioenstelsel. Een van de kroonjuwelen van de sociaaldemocratie. Dat wordt nu te grabbel gegooid. Dit is écht veel ingrijpender dan wat er enkele jaren geleden op het Museumplein op het spel stond."
Ook bij de vakcentrale FNV slijpen ze de messen. Vicevoorzitter Peter Gortzak vindt dat Donner maatwerk moet toelaten om de dekkingsgraden van de pensioenfondsen op peil te krijgen. "Het 'computermodel' van Donner deugt niet. Het is een veel te generieke maatregel met rigoureuze consequenties. In plaats daarvan moet hij kijken naar de herstelcapaciteit van de individuele fondsen."
Korten op de pensioenuitkering indien het fonds achterloopt met het inlopen van de dekkingsgraad, zoals Donner voorstelt, vindt ook Gortzak een 'ultimum remedium'. "De ultieme consequentie moet je nooit al aan de voorkant nemen, zeker niet op basis van voorspellingen in deze onvoorspelbare markt."
