Het relanceplan van de overheid bevat amper relancemaatregelen. Dat zegt de onafhankelijke denktank Itinera. "Nu is het relanceplan er vooral om het interprofessioneel akkoord te financieren. Dat is geen relancebeleid, maar een sociaal beleid", aldus professor Marc De Vos.De onafhankelijke denktank spaart zijn kritiek op het bestaande relanceplan niet. Er is geen transparantie -"Wat gaat de regering nu precies doen? Wat is nieuw?"-, er is te weinig onmiddellijk effect in 2009, de maatregelen zijn niet tijdelijk -"twee derde van de maatregelen zijn permanent en bezwaren de volgende generaties"- en te weinig efficiënt. Zo creëert bijvoorbeeld de aankondiging door de regering van de BTW-verlaging in de bouw een uitsteleffect en zijn de gevolgen voor de eerste jaarhelft van deze relancemaatregel uiteindelijk negatief.
Volgens De Vos is het relanceverhaal "vooral een politiek verhaal geweest" en is er gevaar voor geldverspilling. De middelen zijn vooral aangewend voor het betalen van het interprofessioneel akkoord. "Dat bezwaart de begroting en is geen relancemaatregel maar een sociale maatregel". Kortom: het relanceplan moet beter en dient opnieuw te worden bekeken. "Relance ja, verspilling neen", vat De Vos samen. De Itinera-directeur merkt op dat premier Herman Van Rompuy dat voor zijn benoeming tot premier ook al heeft gezegd. "Hopelijk heeft hij daartoe nu de moed".
Goede maatregelen
Wat zouden dan wel goede relancemaatregelen zijn? Itinera denkt aan het versoepelen van vergunningen, bijvoorbeeld bouwvergunningen, zodat sneller kan worden geïnvesteerd. Investeringen die gepland waren voor de komende jaren, zouden dan weer versneld moeten worden. "Er is al veel aan koopkracht gedaan. Zet in op iets anders, zoals de concurrentiekracht of de export. Of de loonnorm, die werkt niet meer", dixit De Vos.
De periode 2009-2011, waar de regering Van Rompuy I voor staat, is een "sleutelperiode", meent de denktank. Het is de laatste legislatuur waarin maatregelen kunnen worden genomen, vooraleer de vergrijzing echt zal doorwegen. De regering moet zich dan ook focussen op deze uitdagingen en zich niet verliezen in politieke crisissen. Daarom schuift Itinera enkele beleidsprioriteiten naar voor.
Hoog op dat prioriteitenlijstje van de denktank staat een begrotingsherstel. Het tekort door het relanceplan -de economische stabilisatoren alleen zijn goed voor 1,5 pct van het bbp of 4 miljard euro- is "tolereerbaar", aldus hoofdeconoom Ivan Van de Cloot, "maar het moet tijdelijk zijn". Itinera bepleit het uittekenen van een traject naar nieuwe overschotten. De gemiste inspanningen van de voorbije jaren vertegenwoordigen samen immers 18 miljard euro.
Pensioenleeftijd
De denktank bepleit ook een moderner en beter pensioenstelstel. De feitelijke pensioenleeftijd moet omhoog en er dient rekening te worden gehouden met de stijgende levensverwachting, zoals in de meeste OESO-landen. Lees: de pensioenleeftijd moet omhoog. Het aanvullend pensioen moet bovendien veralgemeend worden. Een zelfde les is er voor het overheidsapparaat. Dat moet efficiënter en kwalitatiever. De opportuniteiten zijn er. De volgende jaren gaat immers 40 pct van de ambtenaren op pensioen. Itinera waarschuwt tevens voor het herhalen van de fouten uit het verleden. "Meer brugpensioen en meer ambtenaren zijn geen goed antwoord op de crisis", waarschuwt De Vos. Hij bepleit een mobilisatie van politiek en sociale partners voor meer arbeidskansen.
En dan is er nog de financiële crisis. De overheid heeft zijn rol gespeeld, maar mag niet blijven bankier spelen. "De overheid is nu éénmaal niet de beste bankier", aldus Van de Cloot. Itinera bepleit betere regels en betere kapitaal- en balansvoorschriften en een toezichthouder die niet te dicht bij de bankiers staat, maar daarboven, op Europees niveau. De bonussen van de bankiers zouden de eerste buffer moeten zijn bij een crisis, beveelt Van de Cloot aan.
Nota Itinera : Geen relanceplan zonder recuperatieplan
voor de vergrijzing!
