De Belgische bedrijfspensioenfondsen leden in de eerste negen maanden van 2008 een gemiddeld verlies van 12,6 procent. Dat blijkt uit een enquête van de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA) bij de grote pensioenfondsen. De ondervraagde fondsen deden beter dan de Bel20 (-35%) en het gros behield ruime reserves. Sinds de enquête leverde de Bel20 wel opnieuw fors in.
Door de val van de beurzen wereldwijd dreigen ook pensioenfondsen in moeilijkheden te komen. Bij Calpers, het grootste pensioenfonds in de VS, is nog maar 68 procent van de toekomstige verplichtingen gedekt door de activa. Dichter bij huis bekende de Nederlandse telecomoperator KPN dat de extra dekkingsgraad van het pensioenfonds door de dalende aandelenkoersen is opgesoupeerd. KPN verwacht in 2009 60 miljoen euro te moeten bijstorten.
Ook in België werden er vragen gesteld over de kapitaalbuffers van de bedrijfspensioenfondsen. Daarom deed de financieeltoezichthouder CBFA navraag naar de stand van zaken op 30 september bij de grootste Belgische bedrijfspensioenfondsen, die samen 74 procent van de sector vertegenwoordigen. Daaruit bleek dat het gros van de pensioenfondsen niet met financieringstekorten kampt. Sinds Nieuwjaar boekten ze wel een gemiddelde minwaarde van 12,6 procent op hun beleggingen. Sindsdien is er wel nog geen sprake van een herstel op de beurzen, de Bel20 tuimelde bijna 30 procent lager in oktober. Een deel van de reserves van de Belgische bedrijfspensioenfondsen werd daardoor opgegeten. De gemiddelde dekkingsgraad van het staal van de CBFA bedroeg eind september 116 procent, tegenover 130 procent eind 2007. Dat doet vermoeden dat de buffers intussen nog heel wat kleiner werden.
Belofte maakt schuld
Bij een dekkingsgraad van 100 procent is er voldoende kapitaal in het fonds om aan de toekomstige verplichtingen te voldoen. Onder 100 procent moet het pensioenfonds een herstelplan opstellen en is de inrichtende werkgever verplicht de tekorten bij te passen. Werknemers zijn immers beschermd door de pensioenbelofte (een percentage van het salaris) of de rendementsgarantie op de gemaakte stortingen. Sommige pensioenfondsen moesten de betrokken werkgevers al aanspreken.
In 2002 tekende de CBFA zo in volle technologiecrisis 57 financieringstekorten op bij Belgische bedrijfspensioenfondsen. De laatste jaren daalde het aantal tekorten tot 22 in 2007. Algemeen wordt verwacht dat het aantal tekorten dit jaar weer fors oploopt. De afrekening wordt pas op het einde van het jaar gemaakt. Het systeem van een minimumrendement won in België de voorbije jaren aan populariteit ten nadele van een gegarandeerd bedrag op het einde van de rit (pensioenbelofte), stelt het consultancybureau Mercer. De omvang van de bedrijfspensioenen zal dus steeds meer afhangen van de evolutie van de markten.
