Handenarbeid zonder denkwerk bestaat bijna niet meer. Zeker de helft van de arbeiders kan naar de arbeidsrechtbank stappen en bewijzen dat ze vooral denkwerk verrichten en dus recht hebben op een bediendestatuut.
In een proces tegen zijn vroegere werkgever, Alcatel, haalde de Hobokenaar Bob Meert na jaren gelijk voor het Antwerpse Arbeidshof. Toen hij systeemtester was en moest nagaan welke zendinstallaties fouten vertoonden en of ze herstelbaar waren, bestond zijn arbeid vooral uit denkwerk; dus moest hij een bediendecontract gehad hebben en dus heeft hij nu recht op het aanvullend pensioen dat bedienden toen kregen en arbeiders niet, zei het hof.
De tekst van het arrest is intussen beschikbaar (A.R. 2070347, Rep. 54302); heel wat werkgevers zitten sindsdien met de daver op het lijf.
Het argument van de werkgever dat Meert een arbeider was omdat hij een schroevendraaier op zak had, was in eerste aanleg al afgewezen. Het argument dat hij zelf herstellingen met de hand moest doen en dus handarbeid verrichtte, werd in beroep afgewezen. Denkwerk was de kern van zijn functie, zegt het hof. En dat bewijs mocht Meert met 'alle rechtsmiddelen' leveren.
Prof. Roger Blanpain, arbeidsjurist emeritus (KU Leuven): 'Het arrest bevestigt de rechtspraak en rechtsleer daarover. De feiten zijn maatgevend en gaan boven wat in contracten of cao's staat. Als denkwerk het kernpunt is van de job - en dat hoeft niet eens de meeste tijd in beslag te nemen - is het een bediendebaan. Punt. Wat is denkwerk? Beoordelen, interpreteren, redeneren, initiatief nemen, noteren, communiceren. Dat kan je afdwingen voor de rechtbank. Weinig arbeiders proberen dat omdat hun arbeidersvakbonden niet willen dat ze bediende worden, want dan verliezen ze een lid aan de bediendebond. Dat is de voornaamste reden waarom het achterhaalde onderscheid arbeider-bediende, dat overal in Europa is afgeschaft, hier nog bestaat.'
Bob Meert: 'Zeker de helft van de arbeiders en wellicht zelfs meer, heeft vandaag een job waarvan bewezen kan worden dat denkwerk erin overweegt. Sommige werkgevers werven vandaag zelfs bachelors en A1's aan met een arbeidersstatuut. Die jongens trappen daar in. En hun arbeidersvakbonden vertellen hen niets.'
Professor Blanpain: 'Door de technologisch-economische evoluties van de jongste tien jaar blijven er nauwelijks nog jobs over waarvan denkwerk niet de kern vormt. Alle technische jobs moeten bediendenjobs zijn.'
Dat geldt bij nader toezien voor de hele technologische, de grafische en de textielsector, de bouw- en de transportsector.
Dat vormt een megabedreiging voor de werkgevers. Als die honderdduizenden arbeiders naar de rechter stappen, zal de factuur oplopen. 'Vooral inzake opzegtermijnen, maar ook voor aanvullende pensioenen, zoals de zaak-Meert bewijst', zegt Blanpain.
In de Nationale Arbeidsraad (NAR) heeft het sociaal overleg over een eenheidsstatuut na jaren nauwelijks iets opgeleverd.
