Gemeenten kunnen tijdelijk personeel vast benoemen net vóór het pensioen. Dat personeel krijgt dan een ambtenarenpensioen. Terwijl alle gemeenten zich suf zoeken naar geld om voor hun niet vastbenoemde, 'tijdelijke' personeelsleden een aanvullend pensioen te financieren - omdat die maar de helft van het pensioenbedrag krijgen van hun vastbenoemde collega's - heeft de kleine Limburgse gemeente Alken een 'gratis' oplossing gevonden.
Geef ze een vaste benoeming vlak voor ze met pensioen gaan; ze krijgen dan een ambtenarenpensioen voor alle jaren die ze voor een overheid gewerkt hebben en dat kost de gemeente niets.
Alken besliste principieel voortaan alle tijdelijke personeelsleden op hun 55ste vast te benoemen.
De concrete gevolgen van de Alkense beslissing voor de pensioenkas van de overheid blijven beperkt. Alken heeft voor zijn 11.000 inwoners maar 93 personeelsleden, van wie er elk jaar maar één of enkele met pensioen gaan. Het gaat om 30 vast benoemden (33 procent), 36 gewone tijdelijken met een arbeidscontract als particuliere werknemer; en 27 gesubsidieerde contractuelen (een tewerkstellingsprogramma uitgetekend in de jaren tachtig waarvoor de gemeente zelfs nooit sociale bijdragen moest betalen aan de RSZ).
Maar als alle gemeenten die truc overnemen, ontploft het pensioenstelsel van de ambtenaren in één klap. De meerderheid van het gemeentepersoneel is immers niet vast benoemd. Er zijn maar 140.000 vast benoemden (40 procent) tegenover 200.000 tijdelijken (140.000 gewone tijdelijken en 60.000 gesubsidieerde contractuelen).
Voor de 140.000 'gewone' tijdelijken zou de pensioenkas van de ambtenaren nog een beperkt bedrag - de bijdragen die betaald zijn aan de pensioenkas van de particuliere sector - kunnen recupereren (DS 24 juli) maar voor de gesubsidieerde contractuelen niet.
Burgemeester Hendrik Verbrugge (CD&V): 'Een bom gelegd? Eigenlijk wilden we in maart, toen we de beslissing namen, alleen maar een signaal geven aan de hogere overheden dat de grove pensioenongelijkheid tussen vast benoemden en niet vast benoemden niet houdbaar is. We dachten dat de voogdijoverheid onze beslissing zou afblokken. Maar dat gebeurde niet. Ze belden er zelfs niet over. U bent de eerste die ons hierover belt.'
De voogdijoverheid kan die beslissing gewoon niet afblokken omdat er geen rechtsregel is die deze truc verbiedt. Ook Jan Gysen, topman van de sociale zekerheiddienst van de gemeenten (RSZPPO) en Jo Janssens, topman van de pensioenkas van de ambtenaren (PDOS) zeggen dat ze vandaag niet kunnen optreden tegen deze 'laakbare beslissing'.
Jo Janssens bevestigt dat sommige gemeenten deze truc al lang toepassen 'maar voor losse gevallen. We onderzochten het: het gebeurde niet systematisch'.
'Zolang Alken dit alleen doet, doet het profijt. Als alle gemeenten dit morgen doen, straffen ze zichzelf', zegt Janssens. De pensioenkas van de gemeenten is een omslagkas. Dat houdt in dat de bijdragen die ze moeten betalen, stijgen als de uitgaven stijgen.
Als de gemeenten de truc allemaal zouden toepassen, zou de bijdragestijging ondraaglijk zijn en zouden federale en deelstaatoverheden moeten ingrijpen.
Burgemeester Hendrik Verbrugge zegt nog dat de oorzaak van het kwaad zit in de verschillende personeelsstatuten bij de gemeenten. Er zou een eenheidsstatuut moeten komen. Vlaanderen kon dat invoeren maar deed het niet.
De toplui Jan Gysen (RSZPPO) en Jo Janssens (PDOS) menen dat er een heel ander financieringsstelsel nodig is voor de ambtenarenpensioenen.