De werkgeversorganisaties willen de oplopende pensioenkosten een halt toeroepen en de risico's verminderen. Het pensioen moet soberder en flexibeler. Ook de regelingen voor aanpassing van de pensioenen aan de inflatie of de loonstijging kunnen niet buiten schot blijven.De werkgevers willen daarom de indexatiebepalingen schrappen uit de pensioenreglementen. In plaats daarvan moeten afspraken over indexatie worden vastgelegd in het cao-overleg tussen sociale partners. De besturen van de pensioenfondsen beslissen in dat geval of verhoging van de pensioenen verantwoord is.
Dit stellen VNO-NCW en andere werkgeversorganisaties in hun nota 'Naar een modern en betaalbaar pensioen', die deze week verschijnt. VNO-NCW wil vasthouden aan het unieke Nederlandse systeem van verplichte deelname aan collectieve regelingen en solidariteit tussen deelnemers. Een Angelsaksisch systeem van individuele regelingen tegen vaste individuele premies wordt afgewezen. Maar om de kern van het stelsel overeind te houden zijn stevige ingrepen en moderniseringen nodig, vinden de werkgevers.
Indexatie pensioenuitkeringen
Momenteel streven de meeste pensioenfondsen expliciet in hun reglement naar indexatie van de pensioenuitkeringen, zij het onder de voorwaarde dat de financiële positie dit toelaat. Maar volgens secretaris pensioenzaken Gerard Verheij van VNO-NCW leidt die voorwaardelijke toezegging in de praktijk toch tot onverantwoorde risico's voor ondernemingen. Accountants die de internationale boekhoudregels toepassen eisen dat ondernemingen toch extra voorzieningen treffen op hun balans voor gewekte indexatieverwachtingen.
Ook de invoering van het verplichte indexatielabel kan tot nieuwe, mogelijk juridisch afdwingbare aanspraken leiden bij pensioendeelnemers. Verder zijn indexatieclausules vatbaar voor claims vanuit het Europese recht. Minister Donner dreigde vorig jaar nog om deze reden een EU-richtlijn met een veto te treffen. 'We zien keer op keer dat de voorwaardelijke indexatie een kwetsbaar element is in pensioenregelingen. Dat maakt ondernemingen buitengewoon onrustig', zegt Verheij.
'De bovengrens is bereikt'
Volgens VNO-NCW zijn de kosten van collectieve pensioenregelingen opgelopen tot 15 à 20% van het salaris en 'daarmee is de bovengrens bereikt'. De nota pleit voor lagere ambities. In sommige regelingen kan de netto pensioenuitkering zelfs hoger uitvallen dan 100% van het loon. VNO-NCW wil terug naar de oorspronkelijke norm van bruto 70%. Verder kan vanaf een bepaald inkomensniveau de verplichte pensioenopbouw vervallen. Mensen met hogere inkomens kunnen dan vrijwillig bijverzekeren, waardoor meer ruimte ontstaat voor eigen keuzes.
Opmerkelijk is dat de werkgevers ook spreken van 'doorgeschoten solidariteit' van jongeren. Die betalen momenteel veel meer premie dan zij aan pensioenrechten opbouwen. Bij ouderen is dat andersom. De werkgevers staan open voor voorstellen om dit meer in evenwicht te brengen.
Gelijke verdeling pensioenpremies
Ook willen werkgevers een gelijke verdeling van pensioenpremies tussen werkgever en werknemer. Momenteel is de verdeling ongeveer tweederde voor de werkgever en eenderde voor de werknemer.