Ouder wordende allochtone bevolking plaatst maatschappij voor nieuwe uitdagingen
De allochtone bevolking geldt in het vergrijzingsdebat vaak als reddende engel. Toch worden ook zij ouder, en dat vraagt om een specifieke aanpak. Want in Antwerpen zitten slechts drie allochtone ouderen in een rusthuis.
Migranten in Belgische rusthuizen vormen een uitzondering. Binnen een hechte migrantengemeenschap willen de kinderen immers vaak niet dat hun ouders in de hulpverlening terechtkomen. Ook thuisverpleging wordt vaak geweigerd.
Uit een rapport van ULB- en ULG-onderzoekers in opdracht van de Koning Boudewijnstichting blijkt voor welke uitdagingen de vergrijzing van de allochtone gemeenschap zorgt. De Stichting wil voorstellen doen om de zorg meer toe te spitsen op de allochtone ouderen.
Steeds meer oudere migranten brengen, vaak tegen hun verwachtingen in, hun oude dag in België door. Hoewel migratie en vergrijzing als twee aparte fenomenen worden beschouwd, dringt de nood zich op om ze samen te bekijken volgens Madeleine Moulin, sociologe aan de Université Libre de Bruxelles en Marie-Thérèse Casman van de universiteit van Luik.
De vergrijzing van de allochtone bevolking stelt onze maatschappij immers voor enkele specifieke problemen. "Culturele aspecten en aspecten van de migratie, zoals de familiale solidariteit binnen migrantengemeenschappen, zorgen ervoor dat allochtone ouderen met andere vragen en noden komen dan autochtone ouderen", zegt Jean-Pierre Goor, projectverantwoordelijke Migratie en Vergrijzing binnen de Koning Boudewijnstichting. Binnen een hechte migrantengemeenschap willen de kinderen immers vaak niet dat hun ouders in de hulpverlening terechtkomen. In heel Antwerpen zitten daardoor slechts drie allochtone ouderen in de rusthuizen. Ook de thuisverpleging wordt vaak geweigerd.
Naast de culturele context zorgt ook de economische achtergrond van veel migranten voor moeilijkheden. Vooral de eerste generatie heeft vaak een klein pensioen. Het totale armoedecijfer van Marokkaanse en Turkse Belgen ligt vier keer zo hoog als dat van de autochtone Belg (55 tegenover 13 procent). Geldproblemen wegen zwaar op het gebruik van voorzieningen.
In de zorg stellen allochtone ouderen de hulpverlening eveneens voor specifieke vraagstukken. Zo is de levensverwachting van allochtonen in het algemeen lager en zo ook het aantal gezonde jaren. "De migrant draagt een negatievere gezondheidserfenis mee", aldus Goor. "Hij leeft vaak in penibele omstandigheden en loopt verloren in de bestaande bijstands- en gezondheidsstelsels." Ook bij de heen-en-terugmigranten, allochtonen die tijdens de zomermaanden naar hun land van herkomst reizen, stellen zich problemen met de medicatie en het doorlopen van het zorgtraject.
Een specifiek medisch probleem is diabetes, dat bij allochtonen tot vier keer vaker voorkomt dan bij autochtonen. Vooral in Turkse en Marokkaanse gemeenschappen, waar suiker een belangrijk onderdeel van de voeding is, kan dat op termijn voor problemen zorgen. Door het soort werk waarvoor de eerste generaties migranten naar België kwamen, werden allochtonen ook blootgesteld aan grotere gezondheidsrisico's, waarvan zij nu de gevolgen dragen.
Heel wat oudere migranten dromen er blijkens het onderzoek van om later terug te keren naar hun land van herkomst. Medische, sociale en economische motieven houden hen echter tegen. De meesten keren daardoor slechts terug voor hun begrafenis. Zo'n 95 procent van de Marokkaanse immigranten zou daarvoor kiezen. Naast de wens om begraven te worden in het geboortedorp speelt ook de afkeer van moslims voor de 'commercialisering van de dood' een rol: Betalen voor een grafsteen en dan nog slechts voor bepaalde tijd is voor heel wat mensen vreemd.
De Koning Boudewijnstichting overlegde woensdag met experts uit de sector. Op basis van dat debat zal de Stichting aanbevelingen formuleren voor het beleid. "Er is steeds meer aandacht voor dit thema", besluit Goor, "maar aandacht alleen is niet genoeg. We moeten nu handelen voor we voor voldongen feiten staan."
