Niet dat de mannen een hemel op aarde hebben. Volgens officiële statistieken leeft 22 % van de gepensioneerden – mannen en vrouwen – in ons land onder de armoedegrens. Heel wat gepensioneerden moeten het met minder dan 1.000 euro per maand stellen. Maar als je naar het geslacht kijkt, dan zie je dat vrouwen, die langer leven dan mannen en minder gewaardeerd worden op de arbeidsmarkt, het hardst getroffen worden door de pensioenproblematiek.
Man = vrouw?
Een terugblik. Sinds 1996 hebben de christendemocratische, socialistische en liberale regeringen de pensioenen van de vrouwen met meer dan 10 % verminderd. Vroeger kregen vrouwen een volledig pensioen na 40 jaar werk, maar de meesten moesten het in de praktijk stellen met 30, 35… 40sten. Sinds 2009 moeten alle vrouwen 45 volledige loopbaanjaren hebben om een volledig pensioen te krijgen… Vrouwen met een loopbaan van dertig jaar kregen vroeger 30/40, nu nog maar 30/45ste. In 2005 werd 72 % van de vrouwen door het Generatiepact van het systeem van brugpensioen uitgesloten.
Waarom werken vrouwen niet zo lang als mannen? Dat komt omdat de zogenaamde “loopbaan met gaten” voor vrouwen een realiteit is: ze nemen over het algemeen de kinderlast op zich, de zorg voor oude en zieke ouders. Ze ondergaan ook in hogere mate dan mannen de precaire aspecten van de arbeidsmarkt: meer dan 40 % van de vrouwen werkt parttime. Bij de mannen is dat maar 7 %. Ook wordt 80 % van het tijdskrediet door vrouwen opgenomen.
En dan is er ook nog de ongelijke verloning: vrouwen die hetzelfde werk doen als mannen worden op onze arbeidsmarkt nog steeds minder betaald: men schat dat het verschil 11 tot 25 % bedraagt.
Gevolg: vrouwen hebben lagere uitkeringen van de sociale zekerheid en lagere pensioenen. De armoede in België ligt hoger bij ouderen dan bij de bevolking in het algemeen. En bij de ouderen is het aantal arme vrouwen ook nog eens hoger.
Pensioenconferentie: oplossingen?
Zopas heeft de minister van Pensioenen Daerden, die in 2008 besliste een nationale pensioenconferentie te organiseren, een eerste synthese van de problemen rond de pensioen in een groenboek bijeengezet. Dat is nu voorwerp van onderhandelingen tussen patroons en vakbonden. Net als elders in de Europese Unie wil de Belgische regering de wettelijke pensioenen (eerste pijler) privatiseren en afbouwen en de nadruk leggen op de aanvullende pensioenen (tweede pijler) en de privéverzekeringen (derde pijler). De vrouwen zijn het grootste slachtoffer. Ze moeten zich tegen die maatregelen van de Belgische regering verzetten, omdat ze voor de berekening van het brugpensioen of van de pensioenloopbaan, alleen de voltijds werkende man als referentie neemt.
De economische crisis heeft de kwetsbaarheid en de grenzen van de extralegale pensioenen en van de pensioenfondsen blootgelegd: faillissementen, verlies van de bedragen die in de risicosectoren belegd werden, soms ook onethische beleggingen (zoals in de militaire industrie, in bedrijven die zonder schroom de werknemers uitbuiten, in verontreinigende industrieën). Die tweede en derde pijler kosten de gemeenschap handenvol geld. Ze werken de ongelijkheid in de hand en kunnen daarom geen volwaardig alternatief zijn voor het wettelijke pensioenstelsel.
Wat vrouwen willen
• Behoud en versterking van het wettelijk pensioen.
• Verhoging van het minimumpensioen en automatische welvaartsvastheid ervan
• Brugpensioen voor alle sectoren, ook voor de overwegend ‘vrouwelijke’ sectoren.
• Schepping van voltijdse en duurzame arbeidsplaatsen met contracten van onbepaalde duur.
• Uitbreiding van de gelijkgestelde periodes voor de werkneemsters (werkloosheid, loopbaanonderbreking, tijdskrediet, zwangerschap, ziekte,...)
• Oprichting en uitbouw van collectieve openbare diensten zoals kinderopvang, die kwaliteitsvol en betaalbaar zijn.
• De toepassing van de miljonairstaks om de sociale zekerheid en de sociale rechten van de vrouwen veilig te stellen.