De hoge instapkosten voor fiscaal aftrekbare levensverzekeringen doen dat fiscaal voordeel grotendeels teniet, blijkt uit een onderzoek van de redactie. Premies voor een individuele levensverzekering kunnen onder bepaalde voorwaarden 30 tot 40 procent belastingaftrek opleveren in het kader van 'fiscaal langetermijnsparen'. Het fiscaal voordeel moet Belgen aanmoedigen meer te sparen voor een aanvullend pensioen.
Het totale bedrag dat in aanmerking komt voor de belastingaftrek hangt af van het inkomen van de belastingplichtige, maar kent een absoluut plafond op 2.080 euro. Daarvan kan de belastingplichtige 30 tot 40 procent recupereren, afhankelijk van zijn inkomen. Het doelpubliek van het fiscaal langetermijnsparen zijn de spaarders die een aanvullend pensioen willen opbouwen, want de gespaarde som wordt in principe pas vrijgegeven op pensioengerechtigde leeftijd.
Om het voordeel te genieten, mag het fiscale korfje van de belastingplichtige nog niet gevuld zijn met kapitaalaflossingen en intrestbetalingen van een hypotheeklening of premies van een schuldsaldoverzekering. Fiscaal vriendelijke levensverzekeringen kunnen wel worden gecumuleerd met het klassieke pensioensparen (maximum 870 euro over 2009).
In ruil voor het fiscale voordeel betalen spaarders ofwel op 60-jarige leeftijd, ofwel tien jaar na het afsluiten van het contract een eenmalige bevrijdende belasting van 10 procent op de spaarsom. Bij een vroegtijdige beëindiging van het contract moeten spaarders tot 33 procent belasting betalen op de spaarsom.
Leven en overlijden
Het levensverzekeringscontract moet aan bepaalde voorwaarden voldoen opdat de premies fiscaal aftrekbaar zijn. De belastingplichtige moet het contract afsluiten voor hij 65 jaar is en dat voor minimaal tien jaar. De begunstigde bij leven is de verzekeringnemer en bij overlijden is het de echtgenoot, de wettelijk samenwonende of een bloedverwant tot de tweede graad.
In de praktijk gaat het meestal om tak21-producten met een gewaarborgd minimumrendement en potentiële winstdeelnames. Bij de meeste verzekeraars zit er na het slechte beursjaar 2008 wellicht niet veel meer in dan de uitkering van het gewaarborgde rendement.
De spaarders betalen het fiscale voordeel en het gewaarborgde minimumrendement erg duur. De premies zijn onderworpen aan een verzekeringstaks van 1,1 procent en het gros van de verzekeraars smeert verzekeringnemers hoge instap- en uitstapkosten of een afkoopvergoeding aan bij een totale of gedeeltelijke opname voor de einddatum. Dexia en KBC rekenen 6 procent instapkosten aan op elke storting. Bij Fortis liggen de instapkosten slechts nipt lager (5,4 procent).
Gevraagd naar de reden van die hoge kosten stelt de woordvoerder van KBC: 'Dat is een marktconforme vergoeding voor fiscale spaarverzekeringen.' Ook bij de andere verzekeringsmaatschappijen volgt geen sluitende verklaring voor de hoge kosten. 'De werkingskosten bepalen de hoogte van de aangerekende vergoeding', stelt ING België. Bij Argenta klinkt het dat de kosten in maart zullen worden verlaagd, met hoeveel is nog niet bekend.
Beheerskosten
Enkel bij Ethias zijn helemaal geen instapkosten verbonden aan de First Fiscaal-spaarverzekering. De beheerskosten bedragen bovendien maximaal 12,39 euro per jaar. De verklaring voor die relatief lage kostenstructuur ligt volgens Ethias bij de manier van werken.
'Ethias werkt niet met makelaars, maar verkoopt de levensverzekeringen direct aan de verzekerden', stelt de verzekeraar. 'Onze klanten schrijven meestal via briefwisseling of via internet in op verzekeringsproducten. Dat maakt het kostenverschil mogelijk.' De voordelige First-producten lagen in oktober vorig jaar onder vuur, nadat Ethias nood had aan een kapitaalinjectie door de overheden. Ethias zag zich daarom verplicht uitstapkosten in te voeren en de beheerskosten op te trekken.
Een (gedeeltelijke) opname van de gespaarde som voor het einde van het contract betalen verzekerden met een uitstap- of afkoopvergoeding van 5 procent op de theoretische afkoopwaarde. Bij ING, KBC, DVV en Argenta daalt die vergoeding tijdens de laatste vijf jaar van het contract met 1 procentpunt per jaar. Bij Dexia vervalt de vergoeding in de laatste vijf jaar volledig.
