Enkele dagen geleden verscheen in verschillende Vlaamse kranten een artikel dat verwijst naar de masterproef van een student handelswetenschappen uit Brussel waaruit zou blijken dat vervoegd pensioen niet gezond is.
De student handelswetenschappen baseert zich hiervoor op de praktijkervaringen van 120 Vlaamse huisartsen. Volgens 45% van deze artsen (een minderheid) is het feit dat ouderen de arbeidsmarkt vervroegd verlaten een belangrijke of zeer belangrijke oorzaak van mentale gezondheidsproblemen nadien. Los van het feit dat er niet gespecifieerd wordt wat de andere 55% (de meerderheid dus) van de ondervraagde artsen hierover denkt doet dit onderzoek nog vele andere vragen rijzen: waarop is dit oordeel van de artsen gebaseerd? Hebben ze hun patiënten hierover systematisch bevraagd? Of baseren ze zich op enkele in het oog springende casussen, waaruit ze extrapolaties maken naar de algemene bevolking?
Uiteraard zijn er (brug)gepensioneerden die er mentaal onder door gaan omdat ze als afval op straat worden gezet. Elke huisarts werd de voorbije jaren wel geconfronteerd met mensen die omwille van herstructureringen in hun bedrijf de keuze kregen tussen een vervroegd pensioen of een onzekere toekomst op de arbeidsmarkt. Ongeacht hun keuze zal een groot deel van deze mensen mentaal onder dit feit geleden hebben of nog steeds lijden. We herinneren ons de tragische verhalen van ex-Renault-arbeiders.
Een kritisch lezer maakt zich meteen de bedenking dat de vroegtijdig gepensioneerden die wél goed scoren op vlak van gezondheid nadien, minder in het oog springen bij de huisarts. Als ze de huisarts al überhaupt bezoeken.
Om een uitspraak te doen over de gevolgen van vervroegde pensionering op de gezondheid is een langdurigere studie nodig, waarbij een groep mensen die blijft werken tot 65 jaar vergeleken wordt met een vergelijkbare groep mensen die vrijwillig vroeger uit het arbeidsproces stapt. De “studie” in kwestie voldoet allerminst aan de vereisten.
De student gaat verder: uit dezelfde methodologisch bediscussieerbare ondervraging van de huisartsen leidt hij af dat slechts tussen de 10 tot 20% van de Vlamingen vervroegd op pensioen gaat omwille van eerder bestaande gezondheidsproblemen. De weinige methodologisch wél verantwoorde studies die hierover gedaan zijn tonen aan dat dit percentage eerder naar de 40% gaat (http://aps.vlaanderen.be/cbgs/content/106.html). 50% van de mensen die vervroegd met pensioen gaan geven aan dat het werk te zwaar wordt.
Natuurlijk zijn er mensen die graag langer werken, die vitaal blijven tot hun 65ste en soms zelfs langer. Zij zijn vandaag de dag niet verplicht om met brugpensioen te gaan. Ze kunnen verder werken als ze dat willen, zelfs na de wettelijke pensioenleeftijd. Tenzij hun bedrijf er anders over beslist. Sinds het generatiepact zien we echter een toenemende groep oudere werknemers die in precaire statuten terechtkomt, zoals interimwerk. Het verdient aanbeveling te onderzoeken wat dit doet met hun gezondheid.
Indien we het recht op brugpensioen gaan afschaffen of inperken, zoals de student handelswetenschappen voorstelt, dan treffen we wel de 40% werknemers wiens gezondheid hen niet langer in staat stelt verder te werken. Alle huisartsen kennen voorbeelden van oudere werknemers die kapotgewerkt zijn en de dagen tellen tot hun brugpensioen. Mensen die, vaak in wisselende ploegen, jarenlang het beste van zichzelf gegeven hebben, en nu hun gezondheid voelen achteruitgaan. Inderdaad, in de leeftijdscategorie 55 tot 65 jaar neemt het aantal chronische ziekten bij de werkende bevolking zeer sterk toe, zoals blijkt uit een studie die Geneeskunde voor het Volk aan het finaliseren is. De cijfers over de gezonde levensverwachting illustreren dit.
We weten dat er zeer grote verschillen zijn op dit vlak tussen mensen met een lage en mensen met een hoge opleiding. (http://www.belspo.be/belspo/home/pers/20100504_nl.pdf). In goede gezondheid genieten van een welverdiend (brug)pensioen is nu reeds voor veel mensen een utopie.
Om al deze redenen lijkt een zeer kritische benadering van deze studie op zijn plaats te zijn. Op meerdere vlakken bezondigt de student zich aan veralgemeningen en methodologische fouten. De conclusie van zijn studie is dan ook op zijn minst discutabel.
Karel Van Bever, huisarts bij Geneeskunde voor het Volk, Zelzate.
Nieuw ! Pensiontalk Mobile (betaversie)
