In Nederland krijgen 150.000 gepensioneerden vanaf Nieuwjaar 1% tot 14% minder pensioen omdat hun pensioenfonds in de problemen zit. In België loopt het zo’n vaart niet.
Nederlanders krijgen een vast wettelijk basispensioen, ongeacht hun loopbaan en hun arbeidsinkomsten. Bovenop kunnen ze genieten van aanvullende pensioenen. Die krijgen ze uit fondsen, waarvoor hun werkgever premies betaalde.
De Nederlandse fondsen zijn zowat 1.000 miljard euro sterk. Tegenover elke 100 euro aan verplichtingen tegenover hun (toekomstige) gepensioneerden hebben ze echter maar 100 euro aan tegoeden staan.
Veertien fondsen zitten onder water. Zij moeten op gezag van de Nederlandse centrale bank hun uitbetalingen matigen. Onder hen de fondsen van de apothekers, notarissen en vleeswarenfabrikanten.
“In België loopt het zo’n vaart niet”, zegt voorzitter Philip Neyt van de Belgische Vereniging van Pensioeninstellingen. “Wij hebben drie jaar geleden al maatregelen genomen. Een aantal bedrijven heeft toen al bijstortingen gedaan. Bovendien hebben we in 2009 en in de eerste zes maanden van 2010 positieve rendementen gehaald op onze beleggingen.
Voor elke 100 euro aan verplichtingen hebben de Belgische fondsen nu 116 euro staan. Al zijn er verschillen. “Een aantal fondsen zat met een tekort, maar er loopt een herstelplan en dat wordt nauwgezet gevolgd door de Controledient voor Bank-, Financie- en Assurantiewezen.”
De Belgische pensioenfondsen zijn ook maar 60 miljard euro dik. “Niet omdat we minder opzij zetten voor ons pensioen. De Belg investeert meer in een eigen woning, een levensverzekering en individueel pensioensparen”, aldus Neyt.
Dat er minder in de Belgische fondsen zit, komt ook omdat ze van recentere datum zijn. Ze kregen pas een stimulans na de start van de wet-Vandenbroucke in 2004. Daardoor zijn veel sectoren gestart met een pensioenfonds.
Verwacht wordt niettemin dat volgend jaar al zo'n 70% van de actieve werknemers zal aangesloten zijn bij een collectief fonds. Dat komt overeen met 2 miljoen mensen. Ook in de publieke sector slaat het stilaan aan. Een reeks gemeentebesturen wil voor zijn contractuele personeelsleden een inspanning doen om de discriminatie weg te werken tegenover de statutaire.
Overreactie
Neyt noemt de Nederlandse beslissing trouwens een overreactie. "Wij hebben een voordeel tegenover de banken", zegt hij. "Banken moeten op elk moment geld hebben om aan opvragingen te kunnen voldoen. Bij ons kan het overgrote deel van onze verplichtingen maar over tientallen jaren worden opgeëist. We hebben dus tijd om onze reserves aan te vullen."
Daarom pleit hij ook voor een langetermijndenken. "Het is niet goed om het pakket aandelen in de beleggingen plots te gaan verminderen omdat het nu wat minder gaat. Alles in obligaties stoppen houdt ook risico's in. Ooit zal de rente stijgen en dan zit men met papier dat weinig opbrengt. Bovendien kunnen ook bij obligaties wanbetalingen optreden."
Als pensioenfondsen alleen nog mogen beleggen in risicoloos papier stelt zich trouwens de vraag wat hun meerwaarde nog is. "Dan zullen bedrijven zich afvragen waarom ze nog betalen en of ze niet beter hun personeel op een andere manier gaan verlonen."
Bovendien wordt er dan minder geïnvesteerd in de bedrijven en dat is niet goed voor de economie en dus ook niet goed voor de pensioenfondsen zelf. Men is de tak waarop men zit aan het afzagen", aldus nog Neyt.
