Doorgaan naar hoofdcontent

Pensioenperikelen toen en nu


Net als Willem Elsschot in zijn roman Pensioen in 1937 stelt de gedelegeerd bestuurder van Voka, Peter Heyman, vandaag het pensioenbeleid aan de kaak.

Toen de Duitse staatsman Otto von Bismarck het eerste staatspensioenfonds oprichtte in 1889, kon hij niet bevroeden dat er in de twintigste eeuw zoveel om te doen zou zijn in een groot deel van de westerse landen. Gaandeweg zou het pensioen, en meer bepaald de pensioengerechtigde leeftijd, een belangrijke rol spelen in loononderhandelingen tussen de staat en de vakbonden.

Ondertussen is het pensioen een verworvenheid. De huidige Belgische pensioensbenadering faalt, zo liet Peter Heyman weten. De gedelegeerd bestuurder van het Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, steunt zich daarvoor op het eindrapport Pensioenen, de weg vooruit van de Voka-werkgroep pensioenen. 'Voka wil brugpensioen afschaffen' en 'Een derde pensioen niet zelf verdiend' waren alarmerende koppen vorige week in deze krant. Een hele reeks knelpunten werd opgesomd in het rapport, en het gaat daarbij niet alleen om de financiële gevolgen van de toenemende vergrijzing. Misbruik van het pensioensysteem bijvoorbeeld is het Voka een doorn in het oog.

In Willem Elsschots roman Pensioen uit 1937 wordt het hoofdpersonage Frans Laarmans geconfronteerd met een schoonmoeder die het pensioensysteem aardig naar haar hand zet. Behalve Fine, de echtgenote van Laarmans, heeft de vrouw nog een dochter en drie zonen, maar ze bekommert zich enkel om zoon Willem. Ze legt zich volledig toe op de zorg voor deze soldaat-zeeman die tijdens de Eerste Wereldoorlog krijgsgevangene wordt. Om zijn leven in het Duitse kamp Soltau draaglijker te maken, stuurt ze hem geregeld pakjes met kleding en levensmiddelen. Al gauw krijgt de jongeman van zijn medekampgenoten de bijnaam Pakje. Voor zijn vertrek naar het front heeft Willem nog een kind verwekt, Alfred, maar hij heeft verzuimd zijn zoontje te erkennen.

Dan krijgt de familie te horen dat Willem op 30 oktober - 'drie weken voor 't sluiten van den vrede' - gestorven is aan een kwaadaardige griep. Al snel komt moeder te weten dat er een wet gestemd is 'ten gunste van de oud-strijders. Een stevig statuut waardoor het militiegeld veranderd werd in een pensioen.'

De oude moeder maakt handig gebruik van Alfreds onwetendheid over zijn afkomst: met instemming van de familie, verenigd in de 'Groote Raad', zorgt zij ervoor dat het maandelijks pensioenbedrag van 200 frank aan haar wordt overgemaakt. Dat geld stelt haar in staat om te genieten van haar oude dag, samen met haar man. Het is een vreemd huwelijk. De sluwe, vileine en hebzuchtige moeder is getrouwd met een oprechte, eerlijke en hardwerkende man. Laarmans schoonvader blijft aan de slag tot voorbij zijn tachtigste. Eenmaal met pensioen thuis, verveelt hij zich. De slokdarmkanker die hem uiteindelijk velt, is een verlossing voor de radeloze man.

Elsschots Pensioen laat ons zien hoe de problemen van de jaren dertig vandaag nog steeds actueel zijn. Hoe bepaalde regels misbruik uitlokken. Of hoe een leeftijdgrens voor de ene een zegen is en voor de andere een vloek. Het zijn de deugden en gebreken van de mens die bepalen hoe hij aankijkt tegen het pensioen. Dat laat zich moeilijk vatten in kwantificeerbare indicatoren. Kortom, de motor achter alle cijfertjes in het Voka-rapport blijft buiten beeld.

Voor Peter Heyman en co nog deze raad van Laarmans: 'Hoe meer er naar vader en moeder vloeit hoe meer er zal zijn als het plechtig uur der verdeling zal slaan [...] een veiligere belegging is niet denkbaar'.

Wat boeken ons vertellen over de wereld van vandaag.

Populaire posts van deze blog

Kosten vergrijzing wegen almaar zwaarder door: toekomstige regering wacht lastige taak om oplossing te vinden

Waar uitkeringen, gezondheidszorg of pensioenen vandaag ruim een vierde van onze gezamenlijk geproduceerde welvaart opeisen, zal dat tegen 2070 al een derde zijn. En dat is voor het overgrote deel te wijten aan de vergrijzing van onze bevolking. Dat blijkt uit het nieuwe jaarrapport van de Studiecommissie voor de Vergrijzing. En zo weten de regeringsonderhandelaars nog eens duidelijk wat hen te doen staat. Vervolg VRT Rapport Studiecommissie voor de Vergrijzing

Is het waar dat de jonge leraars 400 à 600 euro per maand minder pensioen zullen krijgen? - DeWereldMorgen.be

Steeds verder gaat de federale regering in de afbraak van het wettelijk pensioen, zowel voor de werknemers uit de privé als voor de ambtenaren. De uitstapleeftijd neemt toe en het pensioenbedrag neemt af. Ook de sector onderwijs deelt in de klappen. “Weinig sectoren zijn zo zwaar getroffen door de pensioenhervormingen als het onderwijs. Leerkrachten die aan het begin van hun loopbaan staan, zullen vijf tot acht jaar langer moeten werken en als alle geplande maatregelen uitgevoerd worden, zullen ze maar liefst 400 à 600 euro netto per maand minder pensioen krijgen”. Dat schrijven 25 delegees van zes Vlaamse en Franstalige onderwijsvakbonden in een Opinie/Carte Blanche die o.a. verscheen in “Le Vif” (4 december 2017) en op “De Wereld Morgen” (14 december). Zo begint ook een Petitie tegen de afbraak van het onderwijspensioen. Stemmen de hallucinante cijfers die in de Opinie en in de Petitie vermeld worden, met de werkelijkheid overeen? Is het waar dat de jonge leraars 400 à 600 eu...