Een begroting die zwaar in het rood gaat: het laat ook de sociale partners niet onberoerd. Moet er meer belastingen komen? Of minder uitgaven? Volgens VBO-directeur Pieter Timmermans kan je in de huidige situatie niet meer werken volgens het klassieke compromis: "Om de begrotingstrein structureel weer op de rails te krijgen denk ik dat er maatregelen nodig zijn die in het begin misschien weinig budgettair opbrengen maar op lange termijn een structureel effect hebben."
Regering-Dehaene
Timmermans verwijst daarbij de regeringen-Dehaene tijdens de jaren '90. Toen werd bijvoorbeeld de pensioenleeftijd voor vrouwen langzaam maar zeker verhoogd wat op termijn een positief effect had op de activiteitsgraad van vrouwen. Anno 2009 is het koppelen van de pensioenleeftijd en -uitkering aan de levensverwachting volgens Timmermans een gelijkaardige piste die kan woorden bewandeld. Timmermans stelt zich eveneens vragen bij groeinorm voor de gezondheidszorg die 4,5 procent blijft bedragen.
Welvaart
Ook de welvaartvastheid van de uitkeringen is een thema dat volgens de VBO-directeur op tafel van begrotingsonderhandelingen moet komen. De uitkeringen nemen toe op basis van een jaarlijkse productiviteitsgroei van 1,75 procent. Dat is geen realistisch cijfer. De productiviteitsgroei zou eerder rond de 1,25 tot 1,50 procent schommelen. "Het principe van de welvaartvastheid van de uitkeringen kan bewaard blijven," aldus Timmermans, "Maar er is toch een bijsturing nodig. Lonen stijgen zoals bekend met de reële productiviteit en niet met een fictieve hypothetisch vooropgestelde productiviteit. Concreet betekent dit dat met het huidige mechanisme de inactieven een grotere inkomensstijging genieten dan de actieven."
Pensioenconferentie
Tweede groot thema van het sociaal-economische najaar is de nationale pensioenconferentie. Die moet normaal gezien tegen het einde van het jaar resultaten opleveren. "Ik verwacht dat de discussie niet alleen zal gaan over de verhoging van de laagste pensioenen," aldus Timmermans, "In dat geval pas ik. De discussie moet ook gaan over de houdbaarheid van de pensioenen. Met andere woorden: met hoeveel mensen moeten we aan de slag blijven om het systeem betaalbaar te houden."
Arbeiders en bedienden
Het derde zware dossier dat de sociale partners op hun bord krijgen is de harmonisatie van het arbeiders- en bediendenstatuut. "Ik geloof ook hier niet in het klassieke compromis waarbij iedereen een beetje toegeeft," zo stelt Timmermans. Klassieke aanpak daarbij is dat de langere opzegtermijnen voor bedienden verkort worden en de korte voor arbeiders langer worden. "We moeten ruimer denken," bepleit hij, "Na de crisis moeten we naar een nieuw type van werknemersstatuut. Misschien kunnen we met overgangsformules werken waarbij nieuwe werknemers in dat nieuwe statuut terechtkomen. In de loop van de jaren kunnen de oude stelsels dan uitdoven."
