Werkgevers en vakbonden maken ruzie over van alles nog wat, maar over de pensioenregeling zijn ze het roerend eens. Dit was jarenlang een waarheid als een koe in de poldereconomie. De crisis bij pensioenfondsen als gevolg van de gekelderde dekkingsgraden stelt deze waarheid op de proef.
De grote vraag is hoe de pensioenpijn moet worden verdeeld. De ene na de andere werkgever zet zijn hakken in het zand en wil niet opdraaien voor de tekorten van het pensioenfonds. ‘Verlaag eerst de pensioenen maar’, is de boodschap van die werkgevers. Bonden willen dit ‘afstempelen’ koste wat kost voorkomen.
ABP, ’s lands grootste fonds, raakte begin deze week in conflict met minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken. APB, het fonds voor onderwijzers en ambtenaren, wil de premie de komende vijf jaar verhogen om de kans te verkleinen dat de pensioenen moeten worden verlaagd.
Dat gaat banen kosten, was de reactie van minister Ter Horst, die de loonkosten van de overheid ziet stijgen met zo’n 600 miljoen euro per jaar. Ze wil dat de bonden de premieverhoging deels inslikken.
Het conflict duikt ook op bij de zogeheten ondernemingspensioenfondsen. Dit zijn fondsen die niet werken voor een sector, maar zijn gekoppeld aan een bepaald bedrijf.
Super de Boer zei donderdag de uitvoeringsovereenkomst met het pensioenfonds op. De supermarktketen weigert de tekorten van het pensioenfonds aan te vullen. Super de Boer zou tientallen miljoenen moeten storten in de kas van het aangeslagen pensioenfonds.
Het verzet van de werkgevers tegen de besluiten van de pensioenfondsen is opmerkelijk, omdat ze vertegenwoordigd zijn in de besturen van de fondsen. Die bezetten de helft van de zetels in het bestuur.
Dat onafhankelijke bestuur heeft de opdracht de pijn evenwichtig te verdelen over de werkgever, de werknemers en de gepensioneerden. De conflicten tussen werkgevers en pensioenbesturen laten zien dat de besturen een eigen koers kunnen varen.
De Opf, de koepelorganisatie van ondernemingspensioenfondsen, verwacht niet dat veel andere fondsen hard zullen botsen met hun werkgever. ‘Veel fondsen hebben een dekkingsgraad die tijdig zonder te zware ingrepen is te verhogen naar 105 procent’, zegt Opf-directeur Frans Prins.
De oplossingen zijn sterk afhankelijk van het specifieke karakter van een fonds. Een relatief jong fonds met veel premie betalende werknemers heeft meer herstelmogelijkheden dan een vergrijsd fonds met veel gepensioneerden. Bij die ‘grijze’ fondsen zullen werkgevers en bonden elkaar eerder in de haren vliegen.
