De economische werkloosheid neemt hand over hand toe. Tal van grote bedrijven zoals Volvo, Ford, Opel, Beaulieu, Nyrstar, ArcelorMittal, Barco, Agfa, Umicore... hebben tijdelijk arbeiders op non-actief gezet. En dat aantal zal wellicht nog toenemen als ook de kleinere bedrijven het systeem ontdekken. Wat betekent dat voor de portemonnee van al die tijdelijk ontslagen werknemers?
Door de crisis is het aantal tijdelijke werklozen fors gestegen. Eind vorig jaar waren ze in Vlaanderen al met 115.000, dat is 40 procent meer dan in 2007. Voor de getroffen werknemers hoeft dat echter niet per se een financiële ramp te zijn. Fevia, de federatie van de voedingsindustrie in ons land, meldt in haar nieuwsflash van 4 februari dat het maandelijkse nettovervangingsinkomen van een economisch werkloze arbeider zelfs hoger kan liggen dan het loon dat hij normaal zou verdienen als hij alle dagen gewoon had gewerkt.
Nieuwe maatregelen
Dat is het gevolg van een aantal nieuwe maatregelen die sinds 1 januari van kracht zijn, in combinatie met de milde belastingdruk die geldt voor tijdelijke werkloosheidsuitkeringen én de aanvullende vergoeding die in heel wat sectoren wordt uitbetaald bovenop de wettelijke werkloosheidsuitkering. Laat ons even overlopen waar een economisch werkloze arbeider zich aan mag verwachten.
Wat betreft de wettelijke werkloosheidsuitkering is er goed nieuws te melden. De bruto-vervangingsuitkering waar tijdelijke werklozen recht op hebben, werd dit jaar gevoelig opgetrokken. Ten eerste werd het percentage van de werkloosheidsvergoeding opgetrokken met tien procent, van 65 naar 75 procent voor samenwonende werknemers met gezinslast of alleenstaanden en van 60 naar 70 procent voor samenwonende werknemers zonder gezinslast.
Ten tweede werd bovendien ook het loonplafond mee verhoogd. Tot vorig jaar werd de tijdelijke werkloosheidsvergoeding maximum berekend op een bruto maandloon van 1.950 euro. Dat bedrag werd opgetrokken tot 2.206 euro. De maximale dagvergoeding die sinds dit jaar uitbetaald wordt aan economisch werklozen, bedraagt daarmee nu 84,86 euro per dag.
Om het gat tussen de tijdelijke werkloosheidsuitkering en het normale loon te dichten, werden er in diverse sectoren ook cao’s afgesloten die naast de wettelijke uitkering in een aanvullende vergoeding voorzien voor tijdelijke werklozen. Het bedrag van die aanvullende vergoeding ligt meestal in een ordegrootte van vijf tot tien euro per dag.
Ten slotte speelt ook de fiscaliteit in vele gevallen in het voordeel van de tijdelijk werkloze. Sociale lasten zijn er immers niet verschuldigd op wettelijke en aanvullende werkloosheidsuitkeringen en aan bedrijfsvoorheffing wordt slechts 10,09 procent ingehouden. In vergelijking met de inhoudingen die op gewone lonen van toepassing zijn, is dat in de meeste gevallen een zeer mild regime. Voor gewone arbeidsinkomsten gaat immers al snel pakweg 30 procent van het bruto maandloon op aan fiscale en parafiscale inhoudingen.
De verhoogde werkloosheidsvergoedingen, gecombineerd met een aanvullende uitkering en de milde fiscale behandeling ervan, maken dat een tijdelijk werkloze netto soms meer overhoudt aan het einde van de maand dan wanneer hij gewoon had gewerkt.
Maar één addertje zit er mogelijk wél onder het gras. Wanneer de ingehouden bedrijfsvoorheffing té nipt berekend is, zal er later mogelijk belasting bijbetaald moeten worden. Tijdelijk werklozen houden daar maar best rekening mee.
Belastingvermindering
Om vervelende verrassingen op dat vlak zoveel mogelijk te vermijden, werd in de economische herstelwet die deze maand werd goedgekeurd, evenwel gesleuteld aan de belastingvermindering voor tijdelijke werklozen. Deze belastingvermindering wordt vanaf dit jaar altijd per belastingplichtige berekend, wat vroeger voor gehuwden en wettelijke samenwoners niet het geval was. Daardoor kunnen economisch werkloze gehuwden en samenwoners vanaf dit jaar in principe ook voluit genieten van deze belastingvermindering.
Gevolgen voor vakantie en pensioen
Behoud van loon is echter maar één zaak. Tijdelijke werklozen die al wat verder vooruitkijken, vragen zich dezer dagen wellicht ook af of hun werkloosheid geen gevolgen zal hebben voor hun vakantie volgend jaar. Of later voor hun pensioen? Ook op dat vlak is alles echter behoorlijk geregeld. Zowel voor het pensioen als voor de berekening van het vakantiegeld en het aantal vakantiedagen, worden dagen van economische werkloosheid beschouwd als dagen waarop gewoon werd gewerkt. Of om het in het sociaal jargon te zeggen: als gelijkgestelde dagen.
Of ook de opbouw van het extralegaal pensioen gewoon doorgaat, is echter nog een andere vraag. Dat hangt af van het pensioenreglement. Sommige sociale pensioenplannen bepalen dat de bijdragen voor het aanvullend pensioen gewoon worden doorgestort, maar niet altijd.
Ontslag?
Een andere vrees die leeft onder economisch werklozen is dat de tijdelijke non-activiteit op termijn zal uitmonden in een definitief ontslag. Dat is een mogelijkheid die inderdaad niet uit te sluiten is. Economische werklozen genieten immers niet van ontslagbescherming, zoals bijvoorbeeld zwangere vrouwen en vakbondsafgevaardigden. Als de situatie verder uit de hand loopt, is een definitief ontslag dus nog altijd mogelijk. De opzegperiode waar uw werkgever zich aan moet houden, wordt dan weliswaar geschorst tijdens de dagen dat u economisch werkloos bent, maar dat is uiteindelijk maar een magere troost.
Competenties bijspijkeren
De beste manier om u tegen zo’n onheil te wapenen, bestaat erin uw competenties op peil te houden. Wat dat betreft hebben Vlaamse economische werklozen er sinds kort een paar mooie faciliteiten bij gekregen. Sinds deze maand hebben zij de mogelijkheid om tijdens hun non-activiteit gratis hun competenties bij te spijkeren. Vorige maand lanceerde Vlaams minister Frank Vandenbroucke (SP.A) het voorstel om aan mensen die om economische reden tijdelijk werkloos zijn, gratis VDAB-opleidingen aan te bieden. Deze maatregel werd door de VDAB inmiddels ook gedeeltelijk uitgewerkt. ‘We zullen wellicht niet aan iedereen een geknipte opleiding kunnen aanbieden die past binnen hun interesses en hun agenda, maar ik maak me sterk dat we de meeste tijdelijk werklozen zullen kunnen voorthelpen’, verzekert Mireille Gillebeert, directeur Opleidingen bij de VDAB.
Bedrijven die zélf het initiatief willen nemen om in samenwerking met de VDAB een opleidingsvoorstel uit te werken voor hun tijdelijk werkloos personeel, zullen evenwel nog wat geduld moeten uitoefenen. Dat luik van het voorstel staat nog niet helemaal op punt.
Door de crisis is het aantal tijdelijke werklozen fors gestegen. Eind vorig jaar waren ze in Vlaanderen al met 115.000, dat is 40 procent meer dan in 2007. Voor de getroffen werknemers hoeft dat echter niet per se een financiële ramp te zijn. Fevia, de federatie van de voedingsindustrie in ons land, meldt in haar nieuwsflash van 4 februari dat het maandelijkse nettovervangingsinkomen van een economisch werkloze arbeider zelfs hoger kan liggen dan het loon dat hij normaal zou verdienen als hij alle dagen gewoon had gewerkt.
Nieuwe maatregelen
Dat is het gevolg van een aantal nieuwe maatregelen die sinds 1 januari van kracht zijn, in combinatie met de milde belastingdruk die geldt voor tijdelijke werkloosheidsuitkeringen én de aanvullende vergoeding die in heel wat sectoren wordt uitbetaald bovenop de wettelijke werkloosheidsuitkering. Laat ons even overlopen waar een economisch werkloze arbeider zich aan mag verwachten.
Wat betreft de wettelijke werkloosheidsuitkering is er goed nieuws te melden. De bruto-vervangingsuitkering waar tijdelijke werklozen recht op hebben, werd dit jaar gevoelig opgetrokken. Ten eerste werd het percentage van de werkloosheidsvergoeding opgetrokken met tien procent, van 65 naar 75 procent voor samenwonende werknemers met gezinslast of alleenstaanden en van 60 naar 70 procent voor samenwonende werknemers zonder gezinslast.
Ten tweede werd bovendien ook het loonplafond mee verhoogd. Tot vorig jaar werd de tijdelijke werkloosheidsvergoeding maximum berekend op een bruto maandloon van 1.950 euro. Dat bedrag werd opgetrokken tot 2.206 euro. De maximale dagvergoeding die sinds dit jaar uitbetaald wordt aan economisch werklozen, bedraagt daarmee nu 84,86 euro per dag.
Om het gat tussen de tijdelijke werkloosheidsuitkering en het normale loon te dichten, werden er in diverse sectoren ook cao’s afgesloten die naast de wettelijke uitkering in een aanvullende vergoeding voorzien voor tijdelijke werklozen. Het bedrag van die aanvullende vergoeding ligt meestal in een ordegrootte van vijf tot tien euro per dag.
Ten slotte speelt ook de fiscaliteit in vele gevallen in het voordeel van de tijdelijk werkloze. Sociale lasten zijn er immers niet verschuldigd op wettelijke en aanvullende werkloosheidsuitkeringen en aan bedrijfsvoorheffing wordt slechts 10,09 procent ingehouden. In vergelijking met de inhoudingen die op gewone lonen van toepassing zijn, is dat in de meeste gevallen een zeer mild regime. Voor gewone arbeidsinkomsten gaat immers al snel pakweg 30 procent van het bruto maandloon op aan fiscale en parafiscale inhoudingen.
De verhoogde werkloosheidsvergoedingen, gecombineerd met een aanvullende uitkering en de milde fiscale behandeling ervan, maken dat een tijdelijk werkloze netto soms meer overhoudt aan het einde van de maand dan wanneer hij gewoon had gewerkt.
Maar één addertje zit er mogelijk wél onder het gras. Wanneer de ingehouden bedrijfsvoorheffing té nipt berekend is, zal er later mogelijk belasting bijbetaald moeten worden. Tijdelijk werklozen houden daar maar best rekening mee.
Belastingvermindering
Om vervelende verrassingen op dat vlak zoveel mogelijk te vermijden, werd in de economische herstelwet die deze maand werd goedgekeurd, evenwel gesleuteld aan de belastingvermindering voor tijdelijke werklozen. Deze belastingvermindering wordt vanaf dit jaar altijd per belastingplichtige berekend, wat vroeger voor gehuwden en wettelijke samenwoners niet het geval was. Daardoor kunnen economisch werkloze gehuwden en samenwoners vanaf dit jaar in principe ook voluit genieten van deze belastingvermindering.
Gevolgen voor vakantie en pensioen
Behoud van loon is echter maar één zaak. Tijdelijke werklozen die al wat verder vooruitkijken, vragen zich dezer dagen wellicht ook af of hun werkloosheid geen gevolgen zal hebben voor hun vakantie volgend jaar. Of later voor hun pensioen? Ook op dat vlak is alles echter behoorlijk geregeld. Zowel voor het pensioen als voor de berekening van het vakantiegeld en het aantal vakantiedagen, worden dagen van economische werkloosheid beschouwd als dagen waarop gewoon werd gewerkt. Of om het in het sociaal jargon te zeggen: als gelijkgestelde dagen.
Of ook de opbouw van het extralegaal pensioen gewoon doorgaat, is echter nog een andere vraag. Dat hangt af van het pensioenreglement. Sommige sociale pensioenplannen bepalen dat de bijdragen voor het aanvullend pensioen gewoon worden doorgestort, maar niet altijd.
Ontslag?
Een andere vrees die leeft onder economisch werklozen is dat de tijdelijke non-activiteit op termijn zal uitmonden in een definitief ontslag. Dat is een mogelijkheid die inderdaad niet uit te sluiten is. Economische werklozen genieten immers niet van ontslagbescherming, zoals bijvoorbeeld zwangere vrouwen en vakbondsafgevaardigden. Als de situatie verder uit de hand loopt, is een definitief ontslag dus nog altijd mogelijk. De opzegperiode waar uw werkgever zich aan moet houden, wordt dan weliswaar geschorst tijdens de dagen dat u economisch werkloos bent, maar dat is uiteindelijk maar een magere troost.
Competenties bijspijkeren
De beste manier om u tegen zo’n onheil te wapenen, bestaat erin uw competenties op peil te houden. Wat dat betreft hebben Vlaamse economische werklozen er sinds kort een paar mooie faciliteiten bij gekregen. Sinds deze maand hebben zij de mogelijkheid om tijdens hun non-activiteit gratis hun competenties bij te spijkeren. Vorige maand lanceerde Vlaams minister Frank Vandenbroucke (SP.A) het voorstel om aan mensen die om economische reden tijdelijk werkloos zijn, gratis VDAB-opleidingen aan te bieden. Deze maatregel werd door de VDAB inmiddels ook gedeeltelijk uitgewerkt. ‘We zullen wellicht niet aan iedereen een geknipte opleiding kunnen aanbieden die past binnen hun interesses en hun agenda, maar ik maak me sterk dat we de meeste tijdelijk werklozen zullen kunnen voorthelpen’, verzekert Mireille Gillebeert, directeur Opleidingen bij de VDAB.
Bedrijven die zélf het initiatief willen nemen om in samenwerking met de VDAB een opleidingsvoorstel uit te werken voor hun tijdelijk werkloos personeel, zullen evenwel nog wat geduld moeten uitoefenen. Dat luik van het voorstel staat nog niet helemaal op punt.
