De pensioenfondsen zitten zwaar in de problemen. De reserves zijn door de economische crisis dramatisch geslonken. Er moet iets gebeuren om in de toekomst de pensioenen uit te kunnen betalen. De droom van veel werknemers: na het pensioen luieren op een zonnig strand. Maar blijven de pensioenen gegarandeerd? FOTO CAPITAL PHOTOS
De instellingen praten daar maandag over met De Nederlandsche Bank, die toezicht houdt op de fondsen en hun reserves. Op korte termijn hebben de instellingen vier mogelijkheden om orde op zaken te stellen. De premies kunnen omhoog; de pensioenuitkeringen gaan omlaag; de fondsen kunnen meer tijd krijgen voor herstel of ze mogen een gunstiger rekenmethode hanteren.
Het inkomen verhogen gebeurt door de premies te verhogen. Die maatregel wordt nu door veel pensioenfondsen toegepast. Maar het verhogen van de pensioenpremies heeft slechts een beperkt effect op de tekorten. Dat komt omdat de premie-inkomsten laag zijn in vergelijking met de bedragen die een pensioenfonds in kas moet hebben om de huidige en toekomstige pensioenen te kunnen betalen, de zogenoemde pensioenverplichtingen. Dat betekent dat de premies enorm moeten stijgen als de verplichtingen toenemen. En een forse stijging van de premies is in deze tijd onverstandig. Het verlaagt de koopkracht van de burgers en het zadelt bedrijven op met hogere kosten.
Niet indexeren, de pensioenen aanpassen aan de gemiddelde loonstijging, bespaart veel geld en wordt nu overal toegepast. Want ook de toekomstige pensioenaanspraken, de opgebouwde pensioenen van de mensen die nog niet gepensioneerd zijn, worden niet aangepast. Als dat onvoldoende is, komt het verlagen van de pensioenuitkeringen in beeld. Dat dreigt nu te gebeuren, omdat de fondsen ver onder hun verplichte reserves zijn gezakt.
De gezamenlijke pensioenfondsen pleiten voor een langere hersteltermijn om de reserves op peil te brengen. Volgens de wet hebben de fondsen drie jaar, maar omdat de problemen zo ernstig zijn, willen de instellingen vijf jaar.
Twee varianten doen de ronde. Over beide heeft minister Donner (Sociale Zaken) het laatste woord. De eerste is dat uitstel wordt afgewezen, maar dat pensioenfondsen die er echt belabberd voorstaan, er wel langer over mogen doen. Niemand zit te wachten op draconische maatregelen. De andere mogelijkheid is dat alle fondsen vijf jaar de tijd krijgen. Als de economie meevalt, moeten zij sneller orde op zaken stellen. Het nadeel hiervan is dat gepensioneerden vijf jaar lang op de nullijn worden gezet en dat wil de politiek ook niet.
De malaise bij de pensioenfondsen is veroorzaakt door de dalende rente. Om te bepalen hoeveel reserves een fonds moet hebben om de pensioenverplichtingen te kunnen betalen, wordt gebruik gemaakt van een fictief rendement, de zogenoemde rekenrente. Die rekenrente wordt bepaald door de marktrente. Nu die rente is gedaald, maakt een pensioenfonds dus minder rendement op haar vermogen. Dat betekent dat ze meer vermogen moeten hebben om aan de pensioenverplichtingen te voldoen.
Door een andere rekenrente te kiezen, zijn de pensioenfondsen in één klap uit de gevarenzone. Maar de politiek voelt hier niet veel voor, omdat de rekenrente eerder juist op verzoek van de pensioenfondsen is aangepast.
