Sommige Nederlandse pensioenfondsen overwegen om zelfs hun uitkeringen te verminderen.
De grootste vier pensioenfondsen van Nederland maakten gisteren hun ergste beleggingsverliezen in hun nochtans al lange geschiedenis bekend. Kleinere fondsen overwegen zelfs om de pensioenen die ze maandelijks uitkeren, te verlagen omdat ze vrezen dat de drie jaar die ze wettelijk krijgen om hun reserves opnieuw op te bouwen, niet zullen volstaan. Vermindering van de pensioenen is een maatregel die sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer genomen is.
Het gaat hier om fondsen voor de zogenaamde 'tweede pijler', die bovenop het wettelijk pensioen komt. In Nederland is dat wettelijk pensioen voor iedereen gelijk en enkel afhankelijk van het aantal jaren dat iemand in Nederland gewoond heeft. Met minder dan duizend euro per maand ligt het lager dan in ons land. Maar door regelmatig in pensioenfondsen te storten, hebben de meeste bedrijven dat bedrag zowat verdubbeld.
ABP, veruit het grootste Nederlandse pensioenfonds, had eind vorig jaar nog een dekkingsgraad van 90 procent. Voor elke euro pensioenverplichting die het fonds heeft, is er dus nog 90 cent in portefeuille. Het wettelijke minimum is 105 procent. De andere grote pensioenfondsen schommelen rond hetzelfde percentage. De beleggingsverliezen van de fondsen liggen tussen 39 procent voor ABP tot bijna 46 procent voor Metalektro.
Ook in ons land kijken de pensioenfondsen tegen zware verliezen aan, maar in tegenstelling tot Nederland is er bij de Belgische fondsen meestal een rendementsgarantie.
'De jongste weken', zegt voorzitter Philip Neyt van de Belgische Vereniging van Pensioensinstellingen, 'hebben veel werkgevers extra middelen in hun pensioenfonds gestort of er zich toe verbonden dat voor het einde van het jaar te doen.'
De tweede pijler wordt opgebouwd door een deel van het loon in het fonds te storten. Zo is hij onderdeel van het arbeidscontract. En dus blijft het bedrijf verantwoordelijk. Bij een groepsverzekering neemt de verzekeraar die verantwoordelijkheid over.
'Ons belangrijkste probleem', zegt Neyt, 'is dat uiteraard niemand weet hoe lang de huidige crisis zal duren. Normaal zou je verwachten dat de beurzen tegen 2010 of 2011 wel zullen herstellen, maar daar mogen we niet zomaar van uitgaan.' Daarom hebben heel wat bedrijven volgens hem al 'belangrijke inspanningen' gedaan.
Acute problemen zijn er volgens Neyt niet, omdat de Belgische pensioenfondsen met een beleggingshorizon van 20 tot 25 jaar kunnen werken. 'Vergeet niet dat onze leden hun pensioen niet vervroegd kunnen opvragen. Wij weten heel goed welke verplichtingen wij hebben en welke op ons afkomen. Daarom is liquiditeit voor ons geen punt. En dat maakt ons veel stressbestendiger.'
De Nederlandse fondsen kunnen niet terugvallen op de bedrijven. Als zij echt in de problemen komen, is minder uitkeren de enige oplossing. Neyts Nederlandse tegenhanger, Frans Prins, de directeur van de stichting van ondernemingspensioenfondsen die 350 fondsen overziet, zei gisteren aan NRC Handelsblad dat een verlaging van de pensioenen nu 'serieus in zicht' komt. 'Het is een uiterste middel', zegt hij. 'Ik hoop dat het niet zal gebeuren, maar het beeld dat ik uit gesprekken heb, is dat onze leden deze situatie onder ogen zien.'
