Niet alleen de banken staan in de vuurlijn. De kredietcrisis dreigt ook hefboomfondsen, pensioenfondsen en verzekeraars hard te treffen.Na het omvallen van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers overspoelde een financiële tsunami Wall Street en de rest van de beurzen. Wie echter verwacht had dat na de wereldwijde golf van staatsinterventies in de bankensector de rust op de beurzen stilaan zou terugkeren, kwam gisteren opnieuw bedrogen uit.
De beurskoersen in Azië kelderden gistermorgen, nadat Zuid-Korea de rente fors had verlaagd. Beleggers verwachtten dat ook enkele Japanse banken een kapitaalinjectie zouden krijgen, waarop de Japanse Nikkei-index naar zijn laagste punt in 26 jaar zakte.
Dat is geen toeval, beweren specialisten. De zogenaamde 'spreads' op credit default swaps (CDS) voor nieuwe groeimarkten, waaronder ook Azië, zijn de voorbije week geëxplodeerd, wat aangeeft dat er ook daar een golf van faillissementen om de hoek loert. Datzelfde geldt voor de CDS-spreads op grondstoffen.
De vrees is dan ook dat de naschokken van de kredietcrisis nieuwe vloedgolven op gang zullen brengen, die op hun beurt de beurzen zullen overspoelen. Een eerste vloedgolf is intussen al op gang gebracht door de verkoopsgolven van een aantal hefboomfondsen.
Hefboomfondsen zijn speculatieve beleggers die het geld van onder meer pensioenfondsen en verzekeraars beleggen in aandelen, grondstoffen en schulden. Vele van hen gebruikten technieken die neerkwamen op arbitrage tussen verschillende markten of sectoren. Zo zaten veel hefboomfondsen aan de ene kant 'short' in financiële aandelen -wat betekent dat ze winst probeerden te maken op een koersdaling van de banken- en tegelijk 'long' in energie- en/of grondstoffenaandelen. Maandenlang was dat een enorm winstgevende beleggersstrategie. Maar nu de hele economie in elkaar dreigt te klappen, werkt dat niet meer. 'Als alles omlaag gaat, kan je niet meer arbitreren en moeten de posities geliquideerd worden via de massale verkoop van activa', zegt een ingewijde.
Bovendien eisen steeds meer investeerders door de uitdijende financiële crisis hun geld terug en moeten de hefboomfondsen door de krapte op de kredietmarkt hun eigen schuldenlast verminderen. Om hun investeerders terug te betalen, proberen de hefboomfondsen hun activa te dumpen. Dat is echter niet eenvoudig, omdat het om dezelfde activa gaat die ook banken proberen kwijt te raken. Als het de fondsen niet lukt hun investeerders terug te betalen, vallen ze om en specialisten voorspellen nu al dat op die manier een derde van alle hefboomfondsen uit de markt zal verdwijnen.
Maar de hefboomfondsen zijn niet de enige die getroffen worden. Zo is het geen toeval dat de Verenigde Staten onder druk staan om het financiële reddingsplan van Henry Paulson uit te breiden naar de verzekeraars. Niet alleen kregen de aandelen van de meeste Amerikaanse levensverzekeraars, die hun premies in belangrijke mate herbeleggen op de beurs, grote klappen. De vrees bestaat dat liquiditeitsproblemen hen tot een kapitaalverhoging zullen dwingen.
Dichter bij huis overweegt de Nederlandse verzekeringsreus Aegon, die sterk aanwezig is in de VS, alvast een beroep te doen op een kapitaalinjectie door de overheid. Aegon zou daarover zelfs al onderhandelingen voeren. Maar ook bij de pensioenfondsen staat het water gevaarlijk laag, zo laag dat ook daar liquiditeitsproblemen kunnen ontstaan. Met name het grootste Nederlandse pensioenfonds ABP zou volgens marktgeruchten stilaan in problemen raken.
Nico Tanghe
