Een evenwicht of een klein tekort. Daarover ging het gisteren tijdens de finale begrotingsbesprekingen. Van een overschot is geen sprake meer. Nochtans was dat de bedoeling, zodat geld opzijgezet werd om de toekomstige vergrijzingskosten te kunnen opvangen. De soepelere begrotingsdoelstellingen van de regering-Leterme verminderen de schuldafbouw in de periode 2008-2011 met bijna 7 miljard euro.
In juli trok de studiecommissie voor de Vergrijzing nog aan de alarmbel. De vergrijzing van de bevolking kost op korte termijn meer geld dan verwacht. De extra uitgaven in de sociale zekerheid lopen in 2013 op tot 1,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Vorig jaar was nog sprake van 0,8 procent. Net daarom moet nu al geld opzijgezet worden om die toekomstige kosten te kunnen dekken.
In principe was het de bedoeling vanaf 2007 overschotten op te bouwen. Om ons land voor te bereiden op de vergrijzing, moet volgens prognoses van de Hoge Raad van Financiën (HRF) - de begrotingswaakhond van de overheid - een overschot worden gerealiseerd van 0,5 procent van het bbp, volgend jaar van 0,7 procent, in 2010 van 0,9 procent en in 2011 van 1,1 procent.
De regering-Leterme sprak eerder dit jaar echter af de begrotingsdoelstellingen te versoepelen. In 2008 moet een evenwicht volstaan en volgend jaar is een overschot van 0,3 procent voldoende. De laatste twee jaren van de regeerperiode zou een versnelling hoger geschakeld worden. In 2010 is 0,7 procent de doelstelling, in 2011 1 procent.
Dit en volgend jaar worden de doelstellingen alvast niet gerespecteerd. In 2008 stevent de begroting bij ongewijzigd beleid af op een tekort van minimaal 0,4 procent van het bbp. Dat is de gemiddelde verwachting van de voornaamste bankinstellingen. Voor volgend jaar voorspelt de regering in het beste geval een evenwicht. Ze gaat uit van een economische groei van 1,2 procent, terwijl het Internationaal Monetair Fonds recent een groei van 0,2 procent voorspelde.
RECESSIE
In tijden van financiële crisis en nakende recessie vinden sommige economen het gerechtvaardigd dat afgeweken wordt van de begrotingsdoelstellingen. Besparen zou op dit moment een averechts effect hebben. Geld in de economie pompen is meer aangewezen. Als daardoor een tekort ontstaat, is dat maar zo, luidt de redenering.
Voor de staatsschuld heeft dat ontegensprekelijk gevolgen. De voorbije 15 jaar deed de overheid inspanningen om de schuldgraad te doen zakken van 135 procent tot ongeveer 85 procent van het bbp. Maar nu dreigt de schuld - alleszins in absolute termen - opnieuw te stijgen. In de veronderstelling dat de overheidsfinanciën dit jaar met een tekort afsluiten van 0,3 procent, volgend jaar een evenwicht wordt gehaald en in 2010 en 2011 de begrotingdoelstellingen worden gehaald, wordt voor 1,9 procent van het bbp of 6,7 miljard euro minder aan schuldafbouw gedaan. Een en ander betekent dat de beleidsmarge voor de volgende generaties aanzienlijk vermindert.
fortis en dexia
Daarbovenop komen nog de extra uitgaven die een gevolg zijn van de reddingsoperaties voor de banken. De overheden pompten 11,9 miljard euro in Fortis en 2 miljard euro in Dexia. Dat doet de schuld met datzelfde bedrag stijgen, waardoor ook de rentelasten jaarlijks met ruim 500 miljoen euro klimmen. Daartegenover staan wel inkomsten van dividenden. Bovendien gaat het om een tijdelijke verhoging van de overheidsschuld. Op het moment dat de staat beslist het belang in BNP Paribas te verkopen, zakt de schuld opnieuw.
