Wanneer je de rekeningen niet kan betalen, heb je twee keuzes. Ofwel probeer je wat bij te verdienen, zodat je met de extra inkomsten de facturen kan betalen. Ofwel zet je de tering naar de nering en ga je wat soberder leven.
De federale regeringen-Verhofstadt I en II kozen voor de eerste weg om de vergrijzing te betalen. Via het Zilverfonds probeerden ze begrotingsoverschotten op te bouwen. Maar die strategie is niet langer realistisch, stelde het Planbureau gisteren.
Op zich hoeft de analyse van het Planbureau niet te verbazen. Vorig jaar had de federale regering een reserve van 0,3 procent van het bruto binnenlands product moeten opzijzetten, dit jaar een reserve van 0,5 procent. In absolute cijfers gaat het om ongeveer 2,8 miljard euro, of 280 euro per Belg.
Maar door de politieke crisis lukte dat niet. Vorig jaar eindigde de federale begroting met een klein tekort. Dit jaar is er in het beste geval een evenwicht. Met het belastinggeld dat u en ik in 2007 en 2008 beta(a)l(d)en, zijn geen reserves aangelegd om later pensioenen uit te betalen en de gezondheidszorg voor ouderen te betalen. De eerste optie, geld opzijzetten om later de kosten te kunnen betalen, lijkt daarom niet langer realistisch.
De studie van het Planbureau is waardevol omdat ze extra druk op de federale regering zet om zich voor te bereiden op de vergrijzing. De politieke crisis die op 10 juni losbarstte, heeft nu al tot twee verloren jaren geleid. Een derde kunnen we missen.
Even belangrijk is dat het Planbureau ook enkele suggesties voor een plan B doet. Als het de federale regering niet lukt reserves aan te leggen, zal de federale regering de tering naar de tering moeten zetten. Of vertaald naar de belastingbetaler/kiezer: als we nu bezuinigingen noch extra belastingen willen, dan moeten we later een paar jaar langer werken.
Het valt te hopen dat er vrij snel politici opstaan die die boodschap ook luidop durven te zeggen. Hoe langer ze het probleem negeren, hoe groter het wordt. Maar hoe langer ze het negeren, hoe meer de jonge generatie voor de oplossing moet opdraaien. Als niemand nu wil betalen, dan zullen zij later wel meer belastingen moeten op tafel leggen of zullen ze langer moeten werken om minder pensioenkosten te veroorzaken. En wellicht wordt het beide.
Het negeren van het vergrijzingsprobleem leidt ook tot een andere vraag: Is de oude generatie dan egoïstisch? Willen ouders dan niet dat hun kinderen het beter hebben dan hen? Zien ouderen dan niet welke problemen op hen afkomen? Dat lijkt alleszins niet het geval.
Als de regering er niet snel in slaagt zich voor te bereiden op de vergrijzing, stuurt ze niet alleen de factuur door naar de jongeren. Ze zet zich ook meer en meer buiten spel. De kans is reëel dat mensen voor zichzelf wél een spaarpotje opzijzetten.
Zolang de Wetstraat zichzelf niet uit de modder trekt, vergroot ze niet alleen de kans dat ze de jongeren tegen zich in het harnas jaagt, maar maakt ze tegelijk zichzelf overbodig. Voor politici kan dat toch geen mooi vooruitzicht zijn.
