Het VBO wil het debat aantrekken over hoe we de pensioenen voor de toekomst kunnen veiligstellen. Veel Belgen vinden hun wettelijk pensioen ontoereikend. 60% van de gepensioneerden is aangewezen op een maandelijks pensioen van minder dan 1.000 euro; in heel wat gevallen is dit het gevolg van een onvolledige loopbaan. Ook de mate waarin het wettelijk pensioen het loon vervangt is een belangrijke indicator. Terwijl deze vervangingsgraad (na heffingen en belastingen) voor een gemiddeld loon slechts 63% is, bedraagt die voor het dubbele van een gemiddeld loon nog amper 40%. Hiermee is de verzekeringslogica van het pensioenstelsel verder weg dan ooit. Werkgevers dragen, via de betaling van sociale bijdragen op de lonen en via de uitbouw van aanvullende pensioenen, in belangrijke mate bij tot de financiering van het werknemerspensioen. Arbeid nog meer belasten in een land met zowat de hoogste loonkosten ter wereld is echt geen optie.
Pensioenhervorming onvermijdelijk
De verhouding tussen inactieve personen en beroepsactieve personen (ongeveer 1 nu en over een twintigtal jaren 1,2) zal verder verslechteren en de periode dat mensen met pensioen zijn (nu gemiddeld 17 jaren en tegen 2050 wellicht 24 jaren) wordt steeds langer. In het licht hiervan wil het VBO met open vizier het onvermijdelijk debat over een grondige hervorming van ons pensioensysteem aangaan. Het heeft dan ook enkele deskundigen uitgenodigd voor een seminar dat het vandaag met de steun van Assuralia heeft georganiseerd. Meer rekening houden met de toegenomen levensverwachting (zoals in Zweden), meer aandacht voor een toereikend pensioen tijdens de hele uitbetalingsduur, meer pensioensparen, een aantrekkelijker (pensioen)renteverzekering: het zijn topics die tijdens het VBO-seminar aan bod zijn gekomen.
Pistes voor een hervorming
Een algemene en omvangrijke verhoging van de wettelijke pensioenen is onbetaalbaar. Gerichte welvaartsaanpassingen, zoals de sociale partners hebben bepleit in hun unaniem advies van september 2006, is dus de boodschap. Voor een diepgaander hervorming kan de Zweedse aanpak model staan: bovenop een basispensioen komt een individuele pensioenrekening waarvan het fictieve kapitaal wordt omgezet in een rente op basis van de levensverwachting bij pensionering. Dankzij de invoering van een individuele rekening kan men immers het verzekeringskarakter van het wettelijk pensioen versterken.
De verdere uitbouw van het aanvullend werknemerspensioen is een tweede piste, maar dan dringt een verregaande vereenvoudiging van de desbetreffende wetgeving zich op. De overheid moet ook het individueel pensioensparen verder aanmoedigen. Meer mensen aan het werk krijgen en langer aan de slag houden is een ander noodzakelijk beleidsspoor. Het generatiepact is in dat opzicht voor het VBO slechts een eerste stap. Tot slot moet de regering haar engagementen op begrotingsvlak via de opbouw van steeds grotere overschotten nauwgezet nakomen. De tijd verloren door de aanslepende regeringsonderhandelingen belooft in dat verband alvast weinig goeds.
