Toen onlangs het lijk werd ontdekt van een 111-jarige Japanner, bleek dat zijn overlijden 30 jaar lang door de familie voor de overheid verborgen was gehouden om zo maandelijks zijn pensioen te kunnen blijven claimen. Maar deze lugubere ontdekking bleek slechts het topje van een ijsberg te zijn. Sinds dan heeft de Japanse pers al bericht over een 60-tal soortgelijke zaken. Telkens gaat het om eeuwelingen die pensioengeld ontvangen, maar die onvindbaar blijken.
Japan kampt niet enkel met de gevolgen van en snel ouder wordende bevolking, want bovenvermelde problematiek kan makkelijk worden toegeschreven aan een al twee decennia lang stagnerende economie en een toenemende werkloosheid. Jonge mensen kunnen niet langer financiëel instaan voor hun (groot-)ouders.
De groep Japanners waarnaar wordt verwezen als de ‘werkende armen’ wordt steeds groter. Het gaat om mensen die een job hebben, maar moeten rondkomen met minder dan 2 miljoen yen (€ 17.600) per jaar. Niet enkel zwelt die groep steeds verder aan, ook op de wachtlijsten voor ouderlingentehuizen staan vandaag nog eens even veel mensen als er reeds in die tehuizen worden gehuisvest.
Fraude rond pensioenen is wijdverspreid en moeilijk op te sporen. Wetten verbieden de overheid om oudere Japanners te controleren (in de Japanse cultuur worden ouderlingen op handen gedragen) en daarenboven is de verantwoordelijkheid voor de pensioenen verdeeld over verschillende officiële instanties. Een paar jaar geleden kwam dan aan het licht dat de overheid de gegevens omtrent zo’n 50 miljoen ouderlingen was kwijtgespeeld. Vele pensioengerechtigden vreesden toen niet te zullen krijgen waar ze recht op hadden. Ondertussen is het probleem gewoon omgekeerd: mensen die niet gerechtigd zijn- of zelfs niet eens meer in leven zijn- krijgen al jarenlang een pensioen uitgekeerd.
En er is meer: Japanse bedrijven ontwikkelen robots omdat de gezondheidszorg het aantal ouderlingen gewoon niet meer aankan. Naast de toenemde eenzaamheid onder deze ouderlingen zit nog een ranzig kantje aan de vergrijzing. Het aantal Japanners van meer dan 65 jaar oud dat is veroordeeld voor misdaden, is sinds 1998 verdrievoudigd. De Japanse regering heeft ondertussen tientallen miljoenen dollars moeten investeren in de bouw van nieuwe, aan ouderlingen aangepaste gevangenissen.
