De Belgische tienjaarsrente is onder 3 procent gezakt. Dat is het laagste peil sinds minstens 1920. Waarom is de lange rente nu lager dan tijdens de depressie van de jaren 30? Niet alleen deflatieangst, maar ook het herstelde vertrouwen in de euro en het beleid van de Europese Centrale Bank drukken de rente.
De langetermijnrente is de jongste weken wereldwijd fors gedaald. De rente van Belgische en Duitse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar zakte gisteren tot historische dieptepunten van 2,997 en 2,32 procent. Ook in de VS en Japan is de lange rente uitzonderlijk laag.
Voor het eerst in de geschiedenis zakt de langetermijnrente in België onder de 3%, tot 2,99%. Ook in Duitsland werd een nieuw dieptepunt bereikt (2,33%). De trend is wereldwijd lager.
De overheidsrente zakt almaar dieper omdat beleggers vrezen voor deflatie. Daarom vluchten ze uit aandelen en vastgoed en kopen ze massaal langetermijnobligaties. Daardoor stijgen de prijzen voor obligaties en zakt de rente (want de coupon is vast).
Deflatie is het omgekeerde van inflatie: het algemene prijspeil daalt dan in plaats van te stijgen, zoals we gewoon zijn. De angst voor deflatie heerst voorlopig nog alleen op de financiële markten. Beleggers vrezen dat het economische herstel voorbij is en de economie zal terugvallen tot een lage of zelfs negatieve groei. Vooral in Amerika lijkt de economie zwakker dan eerst gedacht.
Als de economie structureel zwak is, stijgt de kans op deflatie. Het vooruitzicht op lagere prijzen kan interessant lijken als consument, maar in de praktijk is het gevaarlijk en vernietigt het welvaart. Want als bedrijven hun prijzen (moeten) verlagen, komen ze in de problemen, stijgt de werkloosheid, dalen de overheidsinkomsten, enzovoort.
Bovendien zijn dalende prijzen een nog groter probleem voor wie schulden heeft. Want hoe lager de prijzen, hoe relatief zwaarder de schulden worden. Daardoor stijgt ook het aantal mensen dat zijn schulden niet meer kan afbetalen, komen banken in de problemen, enzovoort.
Kortom: niet voor niets liggen beleggers wakker van deflatie. Gelukkig is het voorlopig nog niet zover. Gisteren maakte de EU bekend dat de inflatie in de eurozone in juli gestegen is tot 1,7%.
Maar de trend is wel dalend. Bovendien is de toename van juli vooral een gevolg van de hogere energieprijzen. Als de economie weer fors verzwakt, zullen die prijzen wellicht dalen en wel bijdragen tot deflatie. Een lichte vorm van deflatie hoeft niet ontwrichtend te zijn, maar het is potentieel gevaarlijk en kan ontaarden in een depressie. Bovendien is het moeilijk te bestrijden, want de centrale bankiers kunnen de beleidsrente maximaal op nul zetten. Dat is nu trouwens al bijna zo in Japan, de EU en de VS.
