Albert Einstein noemde de samengestelde interest ooit eens het achtste wereldwonder. En inderdaad blijft het een fascinerend gegeven dat een som geld met een rentepercentage van 8% in 9 jaar is verdubbeld. Ter vergelijking: met een rentepercentage van 5% duurt dit 15 jaar en met 3% 25 jaar. Vastrenrente waarden zoals obligaties zijn een prima middel om pensioen mee te financieren, maar een lage rente maakt pensioen opbouwen wel duur.
Niemand kan de rente exact voorspellen. Vandaar dat de Nederlandse wetgever heeft besloten om de 10-jaars rente op staatsobligaties te gebruiken om de dekkingsgraad van pensioenfondsen mee te berekenen. De huidige 10-jaars rente noteert momenteel voor Nederlandse staatsobligaties ruim onder de 3 procent. Deze wettelijke rekenrente voor pensioenfondsen is momenteel zo laag dat veel pensioenfondsen onder de dekkingsgraad van 100% zijn gezakt of dreigen dit te doen.
Het begrip dekkingsgraad is voor de meeste mensen echter een zeer abstract begrip. Ik heb eens op de ‘achterkant van een sigarendoosje’ uitgerekend wat de rente doet met de maandpremie van een aanvullend ouderdomspensioen (dus bovenop de AOW) vanaf 65 jaar van 1000 euro per maand. Hierbij ga ik uit van een gemiddelde levensverwachting van 80 jaar. De pensioenopbouw wordt gerealiseerd door gedurende dertig jaar tijd een vast maandelijks bedrag in te leggen.
Om het eenvoudig te houden heb ik geen rekening gehouden met de kosten van verzekeringsmaatschappijen, indexatie en belastingen. In tabel 1 is te zien wat het theoretisch ongeveer kost om een lijfrentepolis aan te schaffen voor een uitkering van 1000 euro per maand ingaande op de 65ste verjaardag. Bij een rentestand van 5% kost dit ongeveer 125.000 euro. Om dit bedrag bij elkaar te sparen dient u 30 jaar maandelijks 170 euro in te leggen. Uitgaande van een vaste rentestand van 5%.
In tabel 1 kunt u ook aflezen wat de waarden zijn bij een rentestand van 3% en 8%. Ter vergelijking: het koersrendement van de AEX-index bedroeg de afgelopen 20 jaar ongeveer 5%.
Tabel: Kosten van €1000 pensioen per maand bij een rentestand van 3%, 5% en 8%
Zoals in bovenstaande tabel zichbaar is kost 1000 euro ouderdomspensioen per maand bij een rentestand van 8% 75 euro per maand, terwijl dit bij een rentestand van 3% oploopt tot 270 euro per maand. Bijna vier maal zoveel. In de praktijk zal dit door de kosten van het pensioenfonds of levensverzekeraar nog aanzienlijk hoger zijn. Ook de indexatie om een pensioen welvaartsvast te maken drijft de prijs nog eens extra op. Pensioen in tijden van lage rente is kortom een dure grap.
Rombout Kerstens is directeur van Keyword Info Systems BV.
