Caroline Ven, de kabinetschef van premier Yves Leterme (CDenV), waarschuwt dat ons land de crisis zonder ingrijpende hervormingen niet te boven zal komen. Dat doet ze samen met Niko Gobbin, adjunct-directeur van de studiedienst van CDenV, in het boek 'de welvaartsval' dat vandaag in het beursgebouw wordt voorgesteld. 'Als er niets gebeurt, dreigt een groot deel van het arbeidsmarktpotentieel te verdwijnen en het potentiële groeitempo te vertragen.' Om dat te vermijden, stellen de economen verschillende recepten voor : loonmatiging, langer werken en lagere pensioenen voor ambtenaren.
Gobbin : 'Het brugpensioen is een symbool geworden, een rode lap op een stier. Door daar elke keer op terug te komen, dreig je andere debatten te blokkeren. Voor sommige mensen is brugpensioen nodig. Maar voor andere niet. Mensen stopten vroeger met werken en hadden dan nog drie tot vier jaar te leven. Dat is een groot verschil met de huidige situatie. Bovendien zijn er nu heel wat mensen die hun loopbaan onderbreken. Voor 55 plussers is halftijds tijdskrediet ingevoerd, maar ik heb het gevoel dat de loopbaan van die mensen daardoor niet langer wordt'. 'De maatschappelijke kosten daarvan zijn ook zeer hoog', zegt Ven. Gobbin : 'Iedereen voelt aan dat de pensioenleeftijd van 65 iets absurd is. Zeker omdat heel wat mensen niet voor hun 25ste op de arbeidsmarkt komen. Vandaar dat we naar een loopbaanbenadering moeten overschakelen.'
Hoe verklaart u dat Nederland en Duitsland er wel in slagen mensen langer te laten werken en België niet ?
Gobbin : We wonen in een politiek moeilijk land. Bovendien moet je een en ander nuanceren. Nederland heeft beslist de pensioenleeftijd op termijn op te trekken tot 67, maar wat als iedereen stopt op zijn 60ste?
Ven : In België hebben we met de Nationale Pensioenconferentie op zijn minst al reflectie gehad.
Die conferentie leidt intussen een zieltogend bestaan.
Ven : De conclusies zijn er nog niet en het zal ook niet vanzelfsprekend zijn om tot conclusies te komen. Maar het is niet zo dat ons land blind is voor die uitdaging.
Is het mogelijk de pensioenuitgaven af te remmen ?
Ven : Dat is niet vanzelfsprekend. Als we zo doorgaan, evolueren we geleidelijk naar een minimumpensioen dat niet veel hoger is dan de armoedegrens.
Gobbin : De pensioenen en andere uitkeringen zijn niet hoog in België. Maar misschien zijn er te veel uitkeringen, brugpensioenen en werkloosheidsuitkeringen bijvoorbeeld.
U pleit voor de harmonisering van de pensioenstelsels naar een aanvaardbaar gemiddelde. U wilt dus de hoge overheidspensioenen verlagen ?
Ven : We zijn niet voor een big bang of een eenheidsstelsel. Maar sommige aanpassingen zijn wenselijk. Het argument dat de ambtenarenpensioenen uitgesteld loon zijn en bijgevolg hoger dan de werknemerspensioenen is moeilijker te verdedigen dan vroeger, omdat de ambtenarenlonen nu meer marktconform zijn. Voor nieuwe ambtenaren kan met het hogere pensioen enkel handhaven als we van hen een hogere persoonlijke bijdrage vragen .
Gobbin : Een pensioenhervorming is een werk van lange adem en daarom moet men tijdig hervormingen starten. Een harmonisering kan nooit tot gevolg hebben dat men aan iedereen het beste van alle werelden toekent. Overigens bestaan er nu al twee soorten ambtenaren : de statutairen met een hoog pensioen en de contractuelen met een veel lager pensioen. Aangezien er meer dan vroeger gemengde loopbanen bestaan, kan men de aanpak van vroeger niet handhaven.
Caroline Ven en Niko Gobbin - De welvaartsval - uitgeverij Pelckmans, 172 blz. , 19,95 eur.
