SER-rapport moet AOW-discussie richting geven
Dat de AOW succesvol is, staat buiten kijf. De wet is 52 jaar geleden ingevoerd om massale armoede onder ouderen te voorkomen. En dat is gelukt. Of het stelsel in de huidige vorm beheersbaar blijft, is een tweede. In 1957 werden er 738.693 uitkeringen verstrekt. In 2038 zullen er waarschijnlijk 4,9 miljoen AOW-gerechtigden zijn. Hoe gaan we dat betalen? De meningen daarover lopen zeer sterk uiteen. Inmiddels liggen er diverse voorstellen van het kabinet en wordt er in Den Haag met smart uitgezien naar het rapport van de SER.
Lange tijd rustte er een politiek taboe op praten over ingrijpen in de AOW. Als PvdA-leider Bos in 2006 voorstelt om de AOW te fiscaliseren, valt heel Nederland over hem heen. ‘Met Bos ben je de klos’ was de reactie op diens plannen om ook 65-plussers te laten meebetalen aan de AOW. De dreigende vergrijzing en hogere levensverwachting hebben ervoor gezorgd dat het onderwerp niet langer uit de weg kan worden gegaan. De uitgaven aan de verzorgingsstaat worden immers opgebracht door de mensen die werken. Die uitgaven zullen stijgen, terwijl het aantal werkenden juist afneemt.
Uitgaven AOW zullen stijgen, terwijl het aantal werkenden zal dalen
AOW-leeftijd flexibel of omhoog?
In juni 2008 komt de Commissie Bakker in haar rapport over verhoging van de arbeidsparticipatie met het voorstel om de AOW-leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar. In eerste instantie is het kabinetsbeleid erop gericht een dergelijke ingreep te voorkomen. In november 2008 komt het kabinet met het wetsvoorstel Keuzemogelijkheid uitstel AOW. Wie 65 wordt, mag met pensioen, maar hoeft dat niet. Elk jaar dat men langer doorwerkt, levert een 5 procent hogere AOW-uitkering op. In totaal mag het moment van stoppen met werken vijf jaar vooruitgeschoven worden. Daarnaast voert het kabinet een fiscale doorwerkbonus in, om 62-plussers te stimuleren langer in het arbeidsproces te blijven.
Crisis het hoofd bieden
De financiële crisis zet de overheidsfinanciën flink onder druk. Het kabinet komt voorjaar 2009 met het voorstel om de AOW-leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar. Dit zou stapsgewijs moeten gebeuren (in 24 jaar elk jaar een maand erbij). Mensen met zware beroepen zouden daarbij ontzien moeten worden. De verhoging moet 4 miljard euro opleveren en is onderdeel van een pakket maatregelen om de financiële gevolgen van de crisis het hoofd te bieden. Het voorstel ligt politiek zéér gevoelig. Kabinet en sociale partners lijken hun tanden erop stuk te bijten. Tijdens het voorjaarsakkoord van maart 2009 wordt uiteindelijk besloten dat de SER tot 1 oktober 2009 de tijd heeft om met een alternatief voorstel te komen.
SER-rapport zal zwaar wegen in besluitvorming
Meningen in Tweede Kamer
Hoe denken de fracties in de Tweede Kamer eigenlijk over het AOW-dossier? Volgens D66 is verhoging van de AOW-leeftijd noodzakelijk om het stelsel op de lange termijn in stand te houden. Scholing moet mensen in staat stellen tot hun 67e te blijven werken. Ook de VVD wil de AOW-leeftijd stapsgewijs naar 67 jaar brengen. Voor mensen met 40 dienstjaren kan een uitzondering gemaakt worden. Fiscalisering van de AOW is volgens de VVD onrechtvaardig en zet geen zoden aan de dijk. Groen Links wil AOW-rechten koppelen aan arbeidsverleden. Na 40 jaar werken, zijn er voldoende rechten opgebouwd. De ondergrens ligt op 63 jaar. Dit stelsel zou alleen voor nieuwe generaties moeten gelden. CDA, PvdA en CU zeggen het kabinetsbeleid te steunen, maar geven aan ook aan het SER rapport zwaar mee te laten wegen in de besluitvorming. Tot die tijd blijven alle voorstellen op tafel. Hoe luidt het advies van de SER? Dat is de grote vraag.
