Ondanks het Generatiepact blijft het aantal bruggepensioneerden toenemen. De uitstoot van 50-plussers op de arbeidsmarkt gaat gewoon door.
Die harde waarheid staat te lezen in een rapport over de impact van het Generatiepact, opgesteld door de federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (het vroegere ministerie van Arbeid). Het rapport werd gisteren door directeur-generaal Jan Vanthuyne voorgesteld op een seminarie dat door de werkgeverskoepel VBO was georganiseerd.
De bevindingen van de topambtenaar zijn ontluisterend. Vijf jaar na de opmaak van het Generatiepact is van de oorspronkelijke doelstellingen – de vervroegde uittreding van oudere werknemers stoppen, meer vijftigplussers aan de slag houden en de reële pensioenleeftijd optrekken – niet veel terechtgekomen. In zijn conclusie zegt Vanthuyne: ‘Zo lang de vervroegde uittreding gunstig behandeld wordt, is het vechten tegen de bierkaai.'
Wat zijn de feiten?
In het jaar 2000 telde de RVA ongeveer 290.000 uitkeringstrekkers van 50 jaar en ouder. Acht jaar later, in 2008, waren dat er 330.000. Het gaat om een combinatie van bruggepensioneerden, werkzoekende werklozen en niet-werkzoekende werklozen. Opgelet: de duizenden 50-plussers in loopbaanonderbreking zijn niet eens meegeteld.
Amper vier op de tien van alle nieuwe gepensioneerden blijken tot op de dag voor dat pensioen ook effectief aan het werk te zijn geweest, in loondienst of als zelfstandige. Anders gezegd: zes op de tien leefden vóór hun pensioen ook reeds van een of andere uitkering en waren al niet meer beroepsactief.
Het aandeel van de 50-plussers in de officiële werkloosheidscijfers is opgelopen van 44,7 procent in 2000 tot 49,4 procent in 2008. In uitgaven berekend zijn de 50-plussers zelfs goed voor 57,4 procent van alle RVA-uitgaven.
Het aantal Belgen met brugpensioen is sinds de opmaak van het Generatiepact, vijf jaar geleden, niet afgenomen (zoals de bedoeling was), maar nog verder aangegroeid. Van zowat 110.000 naar 115.000. Daarvan moeten er zowat duizend op zoek gaan naar een nieuwe baan; de 114.000 anderen niet (zie tabel).
De potentiële groep kandidaat-bruggepensioneerden is nauwelijks afgekalfd. Vóór het Generatiepact kwam 80 procent van alle mannen in aanmerking voor brugpensioen op hun 58ste jaar. Bij toepassing van de originele maatregelen die door de regering-Verhofstadt werden genomen, zou dat teruggebracht worden tot minder dan 60 procent.
Maar een sociaal akkoord tussen vakbonden en werkgevers heeft die harde aanpak al snel opnieuw versoepeld, en hierdoor komt in werkelijkheid nog altijd 70 procent van de mannen in aanmerking.
Eigenlijk had dat aandeel in 2012 tot minder dan 40 procent gezakt moeten zijn, maar dat zal dus niet gebeuren (zie tabel).
De gemiddelde leeftijd waarop Belgische werknemers met brugpensioen gaan (vrijwillig of verplicht) is een beetje opgetrokken, van 56,3 jaar in 2003 tot 57,5 jaar in 2008. Maar het aantal nieuwe bruggepensioneerden lag in 2008 zelfs hoger dan in 2004 (ongeveer 16.000). De jongste leeftijdsgroep, die van de 50- tot 55-jarigen, was vorig jaar haast even groot in omvang als vijf jaar voordien (zie tabel).
Vanthuyne wijt de mislukking onder meer aan de extra gelijkgestelde periodes die door de vakbonden bekomen werden bij de berekening van het recht op brugpensioen. En aan het uitblijven van verhoogde sociale bijdragen op de aanvullende brugpensioenvergoeding die bedrijven aan hun ex-werknemers betalen.
Het VBO pleitte gisteren voor een ‘tweede Generatiepact'.
‘Anders zal men het tekort op de begroting niet kunnen wegwerken en het behoud van onze welvaartsstaat en de toekomstige betaling van de pensioenen niet kunnen vrijwaren', aldus VBO-topman Pieter Timmermans.
VRT Radio
