Het opzet was een eerste evaluatie te maken van het Generatiepact dat nu bijna 4 jaar geleden werd gesloten. Het colloquium omvatte drie grote delen. We vertrokken eerst vanuit een reeks facts and figures, een economische (macro)benadering van de resultaten van het Pact en een blik op de Belgische situatie vanuit het Europees perspectief. Na twee praktijkgetuigenissen en een paneldebat, sloot Eerste minister Herman Van Rompuy af met enkele reflecties over hoe de beleidsmakers erover
denken.
Een aantal conclusies dringt zich op. Vooreerst het hoge deelnemersaantal. Dit bewijst dat deze problematiek de mensen bezighoudt, maar nog meer dat ze wensen dat er oplossingen uit de bus komen. Nog belangrijker zijn de inhoudelijke conclusies van de sprekers zelf. Bewust kozen we niet voor VBO-specialisten, maar voor externen die vrijuit spraken.
Opmerkelijke conclusies waren:
1. Het huidige Generatiepact werd in de loop der jaren uitgehold en gaat dus niet ver genoeg.
2. De kosten van de vergrijzing nemen jaar na jaar toe. Als we niet hogere belastingen, of lagere uitgaven of meer schulden willen, dan zit er niets anders op dan met meer langer werken.
3. In andere Europese landen vat men wel de koe bij de horens (optrekken pensioenleeftijd, terugdringing systemen van vervroegde uittreding,…).
Daar zijn blijkbaar wel ingrijpende hervormingen mogelijk. Waarom dan niet bij ons?
Voor het VBO is dit een belangrijke materie, daar we ons zorgen maken over de betaalbaarheid van onze sociale zekerheid, over de enorme kost van de vergrijzing die met rasse schreden op ons afkomt, over het feit dat in het verleden op Europees niveau doelstellingen werden afgesproken inzake de activiteitsgraad globaal, maar ook specifiek voor oudere werknemers, en inzake het verhogen van de uittredeleeftijd, die we meer dan waarschijnlijk niet zullen halen,…
En ten slotte, niets doen zou alleen maar de druk op de arbeidsmarkt en dus op de loonkostenverhogen. Allemaal knipperlichten die een waarschuwing moeten zijn. Welke zijn de pijnpunten waarop het beleid moet inspelen? Kunnen we nog langer wachten met bijsturingen? De conclusies waren overduidelijk. Liever vandaag dan morgen moeten er ingrijpende beslissingen genomen worden.
In welke richting? Zelf hebben we een aanzet voor verdere discussie gegeven. Langer leven,langer studeren en minder werken gaan niet samen. Daarom zou de introductie, in een of andere vorm, van een levensverwachtingscoëfficiënt in de pensioenberekening billijk en rechtvaardig zijn. Ook tijdens de loopbaan willen genieten van allerlei vormen van tijdskrediet zonder op het einde van de loopbaan langer aan de slag te blijven, kan niet volgehouden worden Enkele perverse modaliteiten die in de huidige regelingen nog altijd bestaan, moeten best weggewerkt worden. Als het financieel voordeliger is om met brugpensioen te gaan dan te blijven werken, kan men het niemand kwalijk nemen dat men eist om met brugpensioen te kunnen gaan, terwijl het in feite om een ontslag gaat en geen recht. De redenering dat een oudere zijn plaats moet afstaan aan een jongere werknemer, is al lang onderuit gehaald door de realiteit.
Na deze studiedag is één ding duidelijk geworden: zonder een degelijk 2de Generatiepact zal men het tekort op de begroting niet kunnen weg werken en het behoud van onze welvaartsstaat niet kunnen vrijwaren.
Veel stof tot nadenken!
Infor VBO 29, 10 september 2009
