Natuurlijk is B-H-V belangrijk, maar je vraagt je soms toch af of ook andere maatschappelijke uitdagingen niet om een beetje denkwerk van de oranje-blauwe onderhandelaars vragen. Zo'n dossiertje is bijvoorbeeld dat van de pensioenen. Want de oude dag van ieder van ons mag toch een zekere relevantie toegemeten worden. Misschien kunnen de onderhandelaars in een verloren moment eens de noodkreet lezen van topambtenaar Gabriel Perl, die zich nogal ongerust maakt over de toekomst van die pensioenen.Het probleem van de vergrijzing is inmiddels al langer bekend: meer ouderen, die gelukkig ook langer leven, leggen een almaar grotere claim op het stelsel. Dat dreigt bijgevolg in financieringsproblemen te komen. Maar daarnaast wijst de administrateur-generaal van de Rijksdienst voor Pensioenen nog op een bijkomend probleem. Ook al zijn de laatste jaren enkele aanpassingen doorgevoerd aan de minimumpensioenen - en gelukkig maar - toch bleef een soortgelijke aanpassing van de maximumpensioenen uit. Dat maakt dat de kloof tussen het laatst gekregen loon en het pensioen stelselmatig toeneemt. Een alleenstaande mannelijke bediende met een volledige loopbaan valt zo terug op een derde van zijn loon. De spanning tussen de bijdragen die van de werknemer worden verwacht en wat hij daarvoor terugkrijgt, wordt zo groot dat de legitimiteit van het stelsel ineen dreigt te zakken.
Topverdieners weten dat al langer. Almaar meer managers kiezen dan ook voor het stelsel van zelfstandige. Zo ontlopen ze hoge sociale bijdragen en verzekeren ze zich individueel. Dat kost hen minder en hun privaat pensioen zal hoger liggen. Een dergelijke spanning die mensen ertoe aanzet de solidariteit op te geven, is allesbehalve gewenst.
Die uitdaging vraagt om een creatieve en strategische visie, bij voorkeur af te sluiten in samenwerking met de sociale partners. Daarbij moet zonder taboes de verhouding tussen de drie pensioenpijlers in vraag worden gesteld. Ook moet de positie bekeken worden van mensen die niet in staat zijn om via hun bedrijf of individueel een aanvullend pensioen op te bouwen. Het gaat daarbij over het instandhouden van een van de basispijlers van onze verzorgingsstaat. Dat is misschien nog meer een debat waard dan de brandende B-H-V-kwestie, waarvan - zoals we weten - iedere Belg 's nachts wakker ligt.
Yves Desmet
Politiek hoofdredacteur De Morgen
