Net voor de zomer is in Ierland een wet van kracht geworden waardoor gedurende een periode van vier jaar jaarlijks 0,6% van de waarde van de pensioenbeleggingen, ofwel bijna 500 miljoen euro per jaar, aan belasting moet worden betaald. Wat betekent deze (tijdelijke) wijziging van belastingheffing voor de Ieren?
Bas van Boesschoten AAG, Principal International Consulting Group Mercer (Nederland) B.V.
Zoals in de meeste Europese landen vindt belastingheffing in Ierland over pensioengelden normaal gesproken plaats op basis van het EET-systeem. Ofwel geen belastingheffing (Exempt) over premies en beleggingsresultaten en wel belastingheffing over de pensioenuitkering (Taxed).
Voor Ierse gepensioneerden kan de wijziging betekenen dat hun pensioenuitkering permanent met 2,4% wordt verlaagd en er zijn ook al voorbeelden van tijdelijke, hogere, kortingen tot 10%. Er zijn weinig uitzonderingen op de toe te passen extra belastingheffing, ook niet voor pensioenfondsen die al een liquidatieproces gestart zijn, tenzij de sponsorende werkgever failliet is gegaan. De belastingheffing maakt ook geen onderscheid tussen salarisdiensttijdregelingen (DB) en beschikbare premieregelingen (DC). In DC-regelingen wordt de belastingheffing direct van het DC-kapitaal afgeboekt.
Waarom wordt deze belasting geheven? De opbrengsten zijn bedoeld om de overheid banen te laten creëren. Gezien de economische crisis in Ierland is het aantal werkenden teruggelopen en is daarmee het premiestuur van fondsen bot(ter) geworden. Het scheppen van banen is vanuit dat oogpunt dus een goed idee. Opmerkelijk is overigens dat de beleggingsportefeuilles van de Ierse pensioenfondsen er qua risico-exposure ondanks hun gewijzigde profiel nog niet veel anders uitzien dan voor de crisis. Mogelijk is het opschorten van het Ierse toezichtskader daar debet aan. Dat zou, mijns inziens, door de eigen verantwoordelijkheid van de bestuurders niet het geval mogen zijn.
De ‘Ierse pensioenfederatie’ heeft al aangegeven dat alternatief gebruik van pensioengelden waarschijnlijk meer banen oplevert. En dat het geen (extra) reductie van pensioenuitkeringen in het toch al hard geraakte Ierland tot gevolg heeft. Bij de alternatieve plannen horen bijvoorbeeld investeringen in infrastructuur en venture capital funds, in Ierland uiteraard. Als het alternatieve plan uiteindelijk zou werken zou het mes aan twee kanten snijden. Er zijn dan banen gecreëerd en de pensioenbeleggingen hebben gerendeerd. En dat zonder de geldpers aan te zetten waar sommige overheden ook verlangend naar kijken. Er is bij aanvang van een dergelijk plan in ieder geval enige keuzevrijheid ten aanzien van welke alternatieve belegging het best bij de bestaande beleggingsportefeuille past.
Na de eerste schrik en bewustwording dat dit soort acties daadwerkelijk door een overheid wordt ondernomen, is het van belang om na te gaan of wij in Nederland iets kunnen leren van de Ierse actie en omstandigheden. Een van de punten die weer op tafel komt is de maatschappelijke positie van pensioenfondsen. Pensioenfondsen zijn private instellingen die veel geld beheren en het lijkt mij niet verkeerd om na te denken hoe dat geld in je eigen omgeving kan werken, uiteraard onder de voorwaarde dat sprake is van een volwaardig alternatief voor andere beleggingen die u zou overwegen.
De eigen verantwoordelijkheid voor aanpassingen in de risico-exposure springt ook in het oog. Ook al hebben we straks een FTK2 met meer vrijheidsgraden, het is en blijft uw verantwoordelijkheid om te inventariseren, te toetsen en te oordelen over de juiste risicohouding voor de deelnemers in uw fonds. Een ander punt, tot slot, is hoe om te gaan met de communicatie over schokken in de financiële positie van pensioenfondsen. Daar hebben we in Nederland helaas ook al wat ervaring mee en zullen we ongetwijfeld nog meer ervaring gaan opdoen. De aanstaande invoering van het pensioenakkoord zal immers communicatievraagstukken opleveren, zoals communicatie over aanpassingen van de indexatieverwachtingen of (eventueel) kortingen op de al verkregen pensioenrechten. Kortom, het kan geen kwaad lering te trekken uit wat elders geschiedt. Een mooie quote die ik daarover laatst tegenkwam: ‘never waste a good crisis’!
Bron : Pensioen Bestuur en management
