Het Nederlandse pensioenstelsel is niet langer in de huidige vorm te handhaven. Moet Nederland over op een ander model?Tijdens het Pensioen- en Vermogensbeheer Seminar van Bureau Bosch gaven verschillende deskundigen hun visie op de toekomst van de Nederland pensioensector.
Gat
De pensioenfondsen krijgen van alle kanten klappen. De financiële crisis heeft een gat geslagen in de beleggingsportefeuilles. De rente staat historisch laag en uit de laatste sterftetafels blijkt dat Nederlanders gemiddeld een stuk ouder worden dan eerder werd verwacht.
Ronald van de Brink, directeur international relations MN Services, vraagt zich af hoe de problemen konden ontstaan.
Volgens Jelles van As, directeur beleggingen bij het Hoogovens Pensioenfonds, zijn veel pensioenfondsen in de problemen gekomen door onvoldoende rente-afdekking en te lage inschattingen van de ontwikkelingen van de levensverwachting.
Ook naar de toekomst toe ziet het beeld er volgens de directeur beleggingen somber uit. Hoge pensioenuitkeringen bij lage dekkingsgraden, lage beleggingsrendementen (door laag risico) en een negatief premieresultaat.
Volgens Roelie van Wijk, directeur beleggingen van TKP loont het voor pensioenfondsen om risico’s af te dekken met derivaten. Maar ook het gebruik van producten als swaps, swations en putopties is niet altijd een garantie voor voldoende dekkingsgraad.
'Deze instrumenten zijn vrij prijzig, de pensioenfonds moet dus goed afwegen op de investering de moeite loont', zegt zij.
Niet zo slecht
Toch blijkt uit sommige cijfers dat het helemaal niet zo slecht gaat met de financiële positie van de pensioenfondsen. In 1996 was het totale vermogen in Nederland 1260 miljard euro. De pensioenfondsen hadden daarvan 420 miljard euro.
In 2009 was het totale vermogen 2630 miljard euro terwijl de pensioenfondsen 950 miljard euro. Dit betekent een stijging van 33 procent naar 36 procent.
Van den Brink van MN Services zoekt de oplossing in de aanpassing van het hele pensioenstelsel. ‘We zijn gewend geraakt aan een bepaald welvaartsniveau’, zegt Van den Brink.
Volgens hem is het niet langer vol te houden dat gepensioneerden een gegarandeerde uitkering krijgen. 'We moeten weer terug naar een niveau van welzijn.'
Volgens hem moet de gegarandeerde uitkering niet langer als basis dienen van het huidige pensioenstelsel. ‘Het uitgangspunt voor de uitkeringen moeten de premiebetalingen en het beleggingsrendement zijn en niet andersom.
Knollen voor citroenen
Jan Snippe van Dimensional Fund Advisors is het met Van den Brink eens. Het is niet mogelijk om harde toezeggingen te doen over vaste uitkeringen in de toekomst. ‘Defined benefit is dood’, luidt zijn stelling.
‘Als je een harde toezegging doet in de toekomst, dan moet je ook hard financieren’, stelt Snippe. Een financiële buffer alleen is niet voldoende. De fondsen zullen zich ook moeten verzekeren om hun beloftes in de toekomst waar te kunnen maken.
Sommige pensioenfondsen pleiten voor de herintroductie van een vaste rekenrente van 4 procent. Snippe gelooft niet dat daarmee de problemen worden opgelost. 'Dat zou immers betekenen dat je je beleggingen ook tegen een vaste rente moet verdisconteren. Dan ziet het plaatje er heel anders uit.’
Hij ziet evenmin een oplossing in risicovollere beleggingen om zo de kans op een hoger rendement te vergroten. ‘Daarmee verkoop je knollen voor citroenen.’
Individueel
Volgens Snippe is een systeem van collectief defined contribution ook niet haalbaar. In dat stelsel betalen de jongeren het pensioen van de ouderen. ‘Zij eten al het geld op.’
Hij ziet veel meer een oplossing in een systeem van Individual Defined Contribution. In dat stelsel werken beleggers met een individueel managed account, gericht op een gewenst doelinkomen.
Van den Brink van MN Services denkt dat het pensioenprobleem pas echt aangepakt kan worden als duidelijk is wat we willen. ‘Het ontbreekt aan mensen met een visie.’
