Een enorme uitdaging binnen HR vandaag is ongetwijfeld hoe we onze arbeidspopulatie langer aan het werk kunnen houden. De politiek, sociologen, economen en anderen breken zich momenteel het hoofd in hun zoektocht naar werkbare oplossingen voor dit probleem. Hoe kunnen we zorgen dat 50-plussers kwalitatief en op haalbare wijze actief blijven op de arbeidsmarkt? Een eenduidig en eenvoudig antwoord bestaat hier spijtig genoeg niet op. Wel zien we schoolvoorbeelden in andere landen waarbij de effectieve pensioenleeftijd beduidend hoger ligt dan in België. De cijfers liegen er niet om, in België is maar één op de drie 55-plussers nog actief op de markt, vanaf 60 jaar zijn de cijfers nog schrijnender. We moeten dan ook niet belanden in een steriel discours betreffende het optrekken van de pensioengerechtigde leeftijd, maar kijken naar wijzen waarop 50-plussers gemiddeld tot 62 jaar actief blijven.
Als we de problematiek bekijken, zit deze duidelijk gesitueerd binnen de 'War of Talent'. Daarbij is het een gegeven dat onze arbeidspopulatie in de komende jaren dermate gaat afnemen en de inactieve bevolking rechtevenredig zal toenemen, waardoor er meer jobs zullen zijn dan werknemers. Dit vindt zijn oorzaak in verschillende socio-economische factoren, zoals het feit dat jongeren vandaag steeds later de arbeidsmarkt instappen vanwege langere studies en buitenlandse ervaringen. Ook de algemene levensverwachting is in de afgelopen 50 jaar van gemiddeld 68 jaar gestegen tot 78 jaar. Daardoor is een werknemer vandaag meer dan 40 jaar van zijn leven inactief, waar dat 50 jaar geleden maar 20 jaar was.Door dit alles komt er een enorme druk te staan op de pensioenen. Vandaag wordt vaak als kantklare oplossing aangereikt dat de pensioengerechtigde leeftijd opgetrokken zou moeten worden, wat echter weinig realistisch is als oplossing voor dit complexe probleem. Het feit blijft dat in 2030 minstens 75% van de leeftijdsgroep tussen 20 en 64 jaar actief moet zijn om ons pensioenstelsel financierbaar te houden, waar we met de huidige vooruitzichten absoluut niet aan geraken.
We kunnen dus duidelijk stellen dat België hierbij problemen gaat krijgen. We zien tevens dat ons landje het binnen deze materie beduidend slechter doet dan andere Europese landen. Een duidelijk signaal om hier hoogdringend werk van te maken. Het is een feit dat ons hier in België op politiek en socio-economisch vlak nog bijzonder veel te doen staat om aan dit gegeven een nieuw en beter kader te bieden. HR en de HR-visie binnen bedrijven kunnen hierin echter reeds vandaag een zeer belangrijke rol spelen.
Door een leeftijdsbewust personeelsbeleid kan iedereen zijn persoonlijke bijdrage leveren tot een verbetering van deze problematiek. Vaak leeft de perceptie dat 50-plussers de dynamiek of gedrevenheid missen om zich nog binnen een nieuwe functie te engageren. Ook het vooroordeel dat deze populatie salarisgewijs onbetaalbaar is vanwege verworven rechten is pertinent. Nochtans leert de ervaring ons dat dit een gevaarlijke veralgemening is. Met de nodige sensibilisering van zowel werkgevers als werknemers, gepaard gaande met creatieve oplossingen en openheid, is deze brug tussen beide partijen zeker te slagen.
Uiteraard zal een vernieuwd kader dit enkel versterken, maar in tussentijd zien wij vele gemotiveerde, mature en ervaren 50-plussers op de arbeidsmarkt op zoek naar een nieuwe, boeiende uitdaging. We zijn vaak verrast van hun flexibiliteit op vlak van werkuren en functieniveau, maar ook op vlak van jobinhoud en loon. Successen werden hierbinnen dan ook al geboekt. Alleen zouden bedrijven deze piste misschien eens vaker proactief kunnen exploreren.
Om te eindigen met een positieve noot, is het gelukkig ook niet allemaal kommer en kwel.
Uit studies blijkt namelijk dat de Belgische KMO's en middelgrote bedrijven het beduidend beter doen dan internationale concerns gevestigd in België. We kunnen hier dan ook met enige trots zeggen dat hier op vandaag al goed werk wordt geleverd, maar dat - gezien de prangende situatie op de arbeidsmarkt - een verdere sensibilisering zeker noodzakelijk zal zijn.
