Aan het Schumanplein in Brussel hebben gisteren zo'n drieduizend vakbondsleden gemanifesteerd voor 'een sterker wettelijk pensioen'. De vakbondsleiders van de drie nationale vakbondskoepels - het socialistische ABVV, het christelijke ACV en de liberale ACLVB - benadrukten in hun toespraken de nood aan hogere pensioenbedragen en herbevestigden hun verzet tegen het optrekken van de pensioenleeftijd.
In vergelijking met de recente protestacties tegen de pensioenhervorming in Frankrijk, met meer dan 1 miljoen betogers en stakende overheidsambtenaren, was de Belgische pensioenmanifestatie van gisteren maar een mager beestje. Normaal gezien wegen drieduizend betogers niet zwaar op de politieke agenda. Maar het zal niet bij die drieduizend blijven, belooft ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw.
'Wie denkt dat ons protest hierbij gedaan is, vergist zich. Het begint pas. Dit keer hebben we niet actief gemobiliseerd bij de beroepscentrales en in de bedrijven. Dit is een eerste, kleinschalige verwittigingsactie. Een signaal, om het in politieke termen te zeggen. Als het pensioendebat in ons land echt op gang komt, zullen we ongetwijfeld meer betogers op de been brengen, als dat nodig zou zijn. Eind deze maand zullen er trouwens minstens 60.000 betogers door Brussel trekken op de Europese manifestatie tegen de besparingsplannen in de verschillende EU-landen. Nogmaals, wie denkt dat we niet meer kunnen mobiliseren, vergist zich.'
Ook de timing van de actie roept vragen op. In Frankrijk riepen de vakbonden vorige week hun achterban op straat op de dag dat de door hen gewraakte pensioenhervorming van de Franse regering in het parlement ter sprake kwam. In België is er van een politiek pensioenplan, laat staan van concrete maatregelen die in het parlement worden besproken, nog helemaal geen sprake. Er is zelfs geen federale regering in functie die aan zo'n plan zou kunnen werken, gesteld dat de huidige of toekomstige coalitiepartners er op één lijn over zouden geraken.
Ook de opmerking over de timing verbaast De Leeuw. 'We kunnen moeilijk wachten met onze standpunten op tafel te leggen tot er effectief maatregelen uitgetekend zijn. Dat zou wat laat zijn, toch? Onze principes zullen volgend jaar trouwens niet anders zijn dan vandaag: de pensioenleeftijd kan niet omhoog, het brugpensioen kan niet afgeschaft en de pensioenuitkeringen moeten omhoog.'
Bovendien ligt er dezer dagen wel degelijk een concreet pensioendossier op tafel, namelijk de tweejaarlijkse aanpassing van de laagste pensioenen aan de gestegen levensduurte. In de federale begroting is er 274 miljoen euro voorzien voor deze welvaartsaanpassing. Maar de verhoging van de pensioenen (en van andere sociale uitkeringen zoals arbeidsinvaliditeit) kan pas doorgaan als er een akkoord is tussen de sociale partners, tussen vakbonden en werkgevers. En daar knelt het schoentje.
'De werkgevers willen de discussie blijkbaar uitstellen en verdrinken in het aankomende debat, dit najaar, over de loon- en arbeidsvoorwaarden voor de komende twee jaar. De houding van het VBO is zonder meer schandalig, want hierdoor blijven duizenden kleine gepensioneerden verstoken van waar ze recht op hebben.'
Lees: de manifestatie van gisteren aan het Schumanplein was dus eigenlijk vooral tegen de werkgevers gericht, bij gebrek aan een regering als sparringpartner.
De spanning tussen bonden en werkgevers belooft in de komende maanden alleen maar op te lopen. VBO en ABVV, om maar die twee leden uit de Groep van Tien te noemen, denken totaal anders over de toekomst van de pensioenen. VBO-directeur Pieter Timmermans noemt de vakbondseis naar hogere pensioenen onbetaalbaar - 'een lineaire verhoging van de pensioenen kost 2 miljard euro, terwijl we voor 25 miljard euro moeten besparen tegen 2015' - en hij hamert op de nood aan langere loopbanen en het geleidelijk uitdoven van het brugpensioen.
De repliek van De Leeuw is fel. 'Hebben Opel en Carrefour dan geen brugpensioen gebruikt, misschien? In plaats van de 50-plussers zou de regering beter de speculanten aanpakken en zorgen voor correcte fiscale inningen.'
Johan Rasking is redacteur economie.
