Hoe bouw je slim aan je pensioen? Deze vraag staat weer volop in de belangstelling nu de recente beurscrisis grote gaten heeft geslagen in de pensioenreserves van veel Nederlanders.
De meeste pensioenvermogens, zowel de individuele spaarpotjes als de collectieve regelingen, zijn immers op de beurs belegd. Er zijn alternatieven, maar daaraan hangt wel een prijskaartje.
Uit onderzoek blijkt dat 61% van de Nederlanders van 25 jaar en ouder vindt dat pensioenfondsen verplicht moeten worden hun vermogen op een spaarrekening te zetten. Zij verkiezen de veiligheid van sparen, waarschijnlijk ook voor hun individuele pensioenpotje. Dat leidt echter wel tot een lager pensioen. Tenzij je meer van je inkomen opzijzet. De Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, opdrachtgever voor het onderzoek, is zich rot geschrokken van de uitkomst.
Directeur Gerard Riemen weet dat pensioenfondsen wat uit te leggen hebben. "Hadden we de laatste 25 jaar alleen gespaard, dan waren de pensioenen nu 40% lager of was de premie 70% hoger." Hij berekent dit op basis van gemiddelde historische rendementen en rentes.
Zo is elke €100 die 25 jaar geleden door pensioenfondsen is belegd, nu aangegroeid tot gemiddeld €514. Dit inclusief de beursdrama's in 1987, 2002 en 2008. Dezelfde €100 op een spaarrekening zou €308 hebben opgeleverd. Zijn boodschap: beleggen levert op lange termijn meer op dan sparen.
Dat klopt ook, maar beleggen is wel risicovol. De term 'op de lange termijn' is cruciaal. Tijdens de pensioenopbouw kunnen beurscrises flink huishouden. Een lange opbouwperiode kan uitslagen naar beneden toe dempen, mits er niet te veel van zijn.
Sparen of toch beleggen? Een relevante vraag, want we zullen steeds meer zelf moeten sparen/beleggen voor extra pensioen. Om de alternatieven af te wegen, gaan we uit van iemand die 40 jaar lang €100 per maand inlegt. In de traditionele 'oude sok', op een spaarrekening, in obligaties of in aandelen.
De rendementen zijn een conservatieve inschatting, waarbij geldt: hoe hoger het rendement, des te onzekerder. We houden geen rekening met belastingheffing en kosten.
Oude sok
De oude sok valt al snel door de mand, €48.000 na 40 jaar is een leuk bedrag en het wordt door een beurscrisis geen cent minder waard, maar het is de vraag wat dat bedrag in die verre toekomst nog aan koopkracht overheeft. De vernietigende kracht van inflatie over zo'n lange periode is enorm. Om de inflatie goed te maken, is er een rendement over de pensioengelden nodig.
De spaarrekening lijkt een beter alternatief, want dat levert gemiddeld jaarlijks zo'n 4% op, zodat je in ieder geval de inflatie voorblijft. Waarschijnlijk zul je wel voortdurend moeten zorgen dat het pensioensaldo op de rekening met de hoogste rente staat.
Obligaties leveren in de boeken een gemiddeld rendement van 6%. Dat bestaat vooral uit de rentevergoeding. Een van de voordelen is dat obligaties na de looptijd het nominale bedrag weer aflossen. Dus als je de looptijd afstemt op je pensioendatum, kom je niet voor vervelende verrassingen te staan. Je weet wat je krijgt. We hebben het dan wel over Nederlandse staatsobligaties, want bij bedrijfsobligaties en inmiddels ook bij staatsobligaties van sommige landen is terugbetaling van de obligatielening géén zekerheid.
Aandelen leveren op lange termijn gemiddeld 8% op, tenminste volgens de historische financiële modellen. Of die lijn zich de komende 40 jaar voortzet, is een open vraag. Veel hangt ook af van welke aandelenportefeuille precies gekozen zal worden. Dat vereist enige beleggingskennis. Uit de vergelijking komt weinig verrassend de aandelenportefeuille als winnaar naar voren (€324.180 na 40 jaar).
Het venijn van een pensioen op beleggingsbasis zit echter in de staart. Als net op het moment van pensionering - waarbij de beleggingen in pensioenuitkeringen moeten worden omgezet - een beurscrisis gaande is, heb je een lager pensioen. Dát is het grote risico van een pensioen op beleggingsbasis. Wordt dat risico bij een pensioenfonds grotendeels verzacht door het collectieve karakter, individuele pensioenpotjes kunnen gedecimeerd worden.
Uiteindelijk zal iedereen voor zich moeten bepalen welk risico aanvaardbaar is: geen, een beetje of redelijk veel risico. Maar wellicht belangrijker is hoeveel je per maand opzij wilt zetten voor een goede oude dag.
Inleg
Wil de oudesokspaarder een bedrag van €324.180 (de opbrengst van aandelen) opbouwen dan zal hij per maand 40 jaar lang €675,38 opzij moeten leggen, ruim zes keer zo veel dus als de oorspronkelijke inleg van €100. De spaarder bij de bank is €278,30 per maand kwijt, de obligatiebelegger €168,57. Dat zijn grote verschillen.
Iedereen die een beleggingsportefeuille inruilt voor een veiliger spaarrekening, krijgt zekerheid, maar ook een lager pensioen. Tenzij je nu echt fors grotere bedragen inlegt
