Pensioenfondsen moeten hun verplichtingen en hun dekkingsgraad berekenen op de actuele stand van de rente. Het middelen van de rente, om schommelingen in de dekkingsgraad te verminderen, beperkt het zicht op de gezondheid van pensioenfondsen.
Dat stelt het Actuarieel Genootschap in een rapport dat vandaag openbaar wordt. De brancheorganisatie heeft zo'n 800 aangesloten actuarissen die zich onder meer bezighouden met het berekenen en controleren van cijfers van pensioenfondsen en verzekeraars.
Duikelingen dekkingsgraad
Met de stelling van het Genootschap wordt een eerder plan van APG, de vermogensbeheerdochter van pensioenreus ABP, van tafel geveegd. Topman Dick Sluimers van APG pleitte er recentelijk voor de pensioenverplichtingen uit te rekenen op basis van het middelen van de rente over een periode van zeven jaar. Daarmee zouden grote duikelingen in de dekkingsgraad, zoals vorig jaar, kunnen worden voorkomen.
'De pensioenverplichtingen moeten worden gebaseerd op een rentevoet die dagelijks observeerbaar is', stelt John Smolenaars, voorzitter van de werkgroep die binnen het Genootschap studeert op het vinden van de juiste rentevoet. Wanneer er met een uitgesmeerde rentecurve wordt gewerkt, raken de betrokken pensioenfondsen en verzekeraars het zicht op de werkelijkheid kwijt, stelt Smolenaars.
Nu moeten pensioenfondsen de dagelijkse swaprente gebruiken om de waarde van hun verplichtingen te berekenen. De toekomstige pensioenuitkeringen worden met deze rente verdisconteerd, om te weten hoeveel er vandaag minimaal in kas moet zijn.
Als de rente daalt, betekent dat er minder rendement wordt verwacht en nemen de pensioenverplichtingen op de balans direct toe. De dekkingsgraad, de verhouding tussen vermogen en verplichtingen, daalt dan. De swaprente is een ruilrente die commerciële banken opmaken. Omdat er geen hoofdsommen worden overgedragen, is de swap praktisch risicovrij.
Schommelende rentevoet
Binnen de pensioenwereld is het afgelopen jaar hevige discussie uitgebroken over het moeten hanteren van de dagelijkse en schommelende rentevoet. Een bezwaar is dat de swap geen goede graadmeter zou zijn. Tijdens het hoogtepunt van de crisis vorig jaar viel de swapmarkt droog en zakte deze rente scherp. De pensioenverplichtingen explodeerden en de dekkingsgraad daalde nog verder.
Een door de minister van Sociale Zaken benoemde commissie buigt zich de komende maanden over de vraag of pensioenfondsen hun dekkingsgraden anders kunnen berekenen. Ook bekijkt deze commissie, die onder leiding staat van de Leidse professor Kees Goudswaard, of het toezicht moeten worden aangepast.
De werkgroep van het Genootschap stelt dat er geen ideale rentecurve bestaat. De swaprente heeft de voorkeur, maar Smolenaars deelt de kritiek dat de swap rare en ongewenste sprongen kan maken.
Als alternatief wordt de ECB-AAA-rente genoemd. Dit is een mandje van staatsleningen van Europese lidstaten. Het bezwaar hiervan is dat deze voor lange looptijden boven de dertig jaar niet beschikbaar is, terwijl een deel van de pensioenverplichtingen tegen dergelijke lange discontovoeten moet worden berekend.
Ander toezicht
In plaats van te sleutelen aan de manier waarop de balans van pensioenfondsen wordt opgemaakt, is het raadzamer om te kijken of de toezichtseisen moeten worden aangepast. Dat stelt het Genootschap in antwoord op het plan van APG om de discontovoet te middelen over zeven jaar. Transparantie van de cijfers moet dus worden gescheiden van de consequenties.
