Duizenden mensen zijn dezer dagen zeer bezorgd over hun pensioensparen. De beurscrash heeft en groot bedrag uit hun reserve gehapt. Mensen voelen zich bedrogen. Vaak onterecht. Iedere inlage levert de pensioenspaarder onmiddellijk een belastingbesparing op tussen 30% en 40%. Er moet veel gebeuren alvorens dat voordeel wordt opgepeuzeld door beurscrisissen.
Een zeer ruwe en niet wetenschappelijk geverifieerde berekening leert dat iemand die sinds 1991 jaarlijks een maximaal bedrag stort voor pensioensparen toch nog steeds 500 euro meer overhoudt dan zijn buurman die niet aan pensioensparen heeft gedaan en veilig heeft belegd in staatsobligaties.
Laten we voor het spel veronderstellen dat de pensioenspaarder in totaal 10.000 euro heeft belegd in een pensioenspaarfonds dat voor 70% belegt in Bel-20-aandelen en voor 30% in obligaties die gemiddeld 4% opbrengen. Op basis van de Bel-20-index van dinsdag zal zijn reserve, na latente belastingen, ongeveer 9.900 euro zijn. Zijn buurman die heeft belegd in staatsobligaties die eveneens gemiddeld 4% opbrachten kon, na belastingen, maar 7.000 euro beleggen. Dat zou hem vandaag een spaarpot opleveren van ongeveer 9.400 euro. Een verschil van 500 euro.
Oudere mensen hebben daar vandaag weinig boodschap aan. Zij die dicht bij hun pensioen staan, hebben de laatste weken hun reserve als sneeuw voor de zon zien wegsmelten. Zij zijn in paniek. Maar dat is eigen aan de beurs. De beursgoeroes van deze wereld beweren steevast dat beleggen in aandelen altijd succesvol zou moeten zijn als de tijdshorizon maar lang genoeg is. Waarschijnlijk is dat correct. Maar de momenten waarop een belegger in- en uitstapt zijn cruciaal voor de mate van succes of mislukking. Het zal je maar overkomen als je dezer dagen, met lage koersen, moet uitstappen. Dus hoe dichter bij het pensioen, hoe groter het casinogehalte van een pensioenspaarproduct dat belegt in aandelen. De kansen om op een gunstig moment uit te stappen, worden kleiner.
Daarom raadt Test-Aankoop, wijs als ze daar zijn, jaarlijks zijn leden aan om tot de leeftijd van 45 à 50 jaar te beleggen in pensioenspaarproducten die vooral in aandelen beleggen en daarna over te schakelen naar meer neutrale producten om uiteindelijk te eindigen met producten die een rendement garanderen, namelijk de pensioenspaarverzekering.
Ideaal zou zijn dat men ergens gedurende zijn carrière op het juiste moment, als de beurskoersen hun hoogtepunt bereiken, de in aandelen belegde reserves zou kunnen overdragen naar een defensief en risicoloos product.
Maar net daar wringt fiscaal het schoentje. Onze wet laat niet toe dat men de opgebouwde reserves van een collectieve of individuele spaarrekening zonder gegarandeerd rendement belastingvrij overdraagt naar een spaarverzekering. Men kan dus niet straffeloos overschakelen van een belegging met een risico naar een belegging zonder risico.
Het is nu niet het moment om reserves over te dragen. Omdat de beurskoersen zo laag zijn, staan de reserves historisch op een dieptepunt. Maar ooit komen die hogere koersen terug. En net op dat moment zouden de burgers van meer dan 50 jaar hun pensioensparen fiscaal neutraal moeten kunnen vastklikken.
Dat vereist echter een wetswijziging. Politici die voor hun burgers zorg dragen, kijken naar de toekomst. Gouverner, c'est prévoir. Ik ben er van overtuigd dat regering en parlement dit signaal uit de crisis zullen opvangen en dat zij één zinnetje in het wetboek zullen schrappen.
Koen Van Duyse is advocaat bij Tiberghien.
